Mehmet Efe Çetinkaya

Ne Düşüneceğine Sen Karar Vermiyorsun

Sabah telefonunu açtın ve gördüğün ilk reklam direkt senin haftalardır ilgilendiğin üründe indirim olduğunu gösteriyor. Garip değil mi? Hepimiz en az bir kere telefonlarımızın bizi dinlediğini düşünmüş olabiliriz. Bizi tanıyan, tüm hobilerimize hakim olan ve bize nasıl para harcatacağını çok iyi bilen bir algoritma ile karşı karşıyayız. Sosyal medyada özgürce gezdiğimizi sanıyoruz. Ancak gerçek şu ki algoritma her adımımızı kontrol altında tutuyor. Bu yazımda bize zorla fikirler aşılayan ve adeta beynimizi yıkayan algoritmaları anlatacağım. Öncelikle filtre balonlarını inceleyeceğim.Filtre Balonları ve Öneri Sistemleri

21 Mayıs 2026 12:29 Yazının Devamı

Hukuk Alanında Yapay Zeka: Hataların Bedelini Kim Ödeyecek?

Diyelim ki işlemediğiniz bir suç yüzünden 10 yıl hapis cezası aldınız. Ancak bu kararı bir hakim değil yapay zeka ile eğitilmiş bir robot mahkeme salonunda okudu. Bu hatanın sorumluluğu kimde? Ya yapay zekaya da rüşvet kabul eder veya adam kayırma yaparsa ne olacak? Bu hataların sorumluluğunu yapay zekayı geliştirenlere mi yükleyeceğimiz hususundaki tartışmalar hala net bir cevaba ulaşamadı. Hukuk kesin hükümler üzerine kuruluyken yapay zeka ise olasılıklarla çalışır. Bu tezatlığın hukuku geliştirip geliştiremeyeceğini ise yakın gelecekte göreceğiz. Bu yazıda yapay zekanın hukukla nasıl dönüşüme uğrayacağını ve şimdiye kadar hangi aşamaya gelindiğini anlatacağım. Öncelikle yapay zekanın göz ardı edilemeyecek birkaç sorunundan bahsedelim.ChatGPT ve Gemini gibi günlük hayatta kullandığımız büyük dil modellerinin bir dediği diğerini tutmayabiliyor. Bazen halüsinasyon olarak bilinen, gerçekte olmayan bilgiler sunuyor bazen ise cevapları çelişiyor. Her ne kadar şirketler bu sorunları gidermek için çabalasa ve çalışmalarına devam etse de bu problemler yapay zeka ile şu an özdeşleşmiş durumda. Bu tutarsızlıklar sürerken yapay zekanın hukuk alanında kullanılması ise sorunlara yol açabilir. Kara kutu olarak adlandırılan bir başka sorun ise yapay zekanın mahkemelere hazır olmadığının en büyük göstergesidir. Bu sorun büyük dil modeline aynı istemi veya soruyu yazdığınızda olasılıklar zinciri ile çalışan modelin size farklı cevaplar sunmasıdır. Hukukta kararların gerekçelendirilmesi ve net bağlamlara oturtulması önemlidir. Bu tutarlılık kara kutu sorunu nedeniyle büyük dil modellerinde tam olarak bulunamıyor. Devasa bir veri havuzunda farklı kelime seçimi olasılıklarını birleştirerek çalışan modeller milyarlarca farklı cevap üretebilir. Bu nedenle ChatGPT’ye bir sanığın suçluluğu sorulursa, aynı kanıtlar ve savunmalar sunulsa dahi sonuç farklı olabilir. Bu nedenle yapay zekanın günümüzde bulunduğu aşamada hukukta kesin özne olarak uygulamaya başlaması mümkün görünmüyor.

02 Mayıs 2026 15:43 Yazının Devamı

Yapay Zekanın Psikolojik Etkileri: Yalnız ve Depresif Bir Nesil mi Geliyor?

Sanki ChatGPT sizi arkadaşlarınızdan iyi anlıyor gibi değil mi? Ona sorular sorduğunuzda size övgüler yağdırıyor, sizin ne kadar zeki ve yaratıcı olduğunuzu vurguluyor. Hatta fikirleriniz ne kadar saçma olursa olsun hep size katılıyor ve sizi destekliyor. Bu durum sandığınız gibi olumlu ve psikolojik olarak sağlıklı bir ilişki değil. Özellikle yeni neslin günlük kullandığı yapay zeka psikolojilerini ve insanlarla kurduğu ilişkileri etkiliyor. Belki de sizin de yapay zeka olmadan karar alamayan tanıdıklarınız vardır. Bu ve benzeri örnekler yapay zekanın insan ilişkileri ile zihnine etkilerini gösteriyor. Fakat problem burada bitmiyor. Yalnızlık ve depresyon da aşırı yapay zeka kullanımı ile artabilen sorunlar arasında. Öncelikle ChatGPT ve benzeri büyük dil modellerinin her dediğinize nasıl ve neden katıldığını inceleyelim.Harika Bir Soru!

02 Nisan 2026 14:27 Yazının Devamı

Silahlar susuyor, veri ve algoritmalar konuşuyor!

İsrail ordusu suikast düzenlediği üst düzey iran yetkililerinin yerini tahmin etmedi. Yerlerini istihbarat ile öğrendi. Bu savaşta bilginin ve verinin önemine en güncel örnektir. Elbette kimin ordusunda daha çok asker olduğu veya kimin daha güçlü teçhizat ile silahlara sahip olduğu savaşlarda hatta ülkeler arası güç dengelerinde etkili olmakta. Ancak şuan şahit olduğumuz üzere savaşlar cephelerde askerlerin mücadelesinden çok füzeler, İnsansız Hava Araçları ve hatta siber saldırılarla destekleniyor. Peki size füzelerin nereye atılacağına belirlemek için ileri düzey veri ve matematiğe ihtiyaç duyulduğunu söylesem ne düşünürdünüz? İşte bu modern dünyanın yeni cephesidir. Veriye duyulan önem gelişen teknolojiler ile gün geçtikçe artmakta. Uydu görüntülerini analiz etmek ve düşman hareketlerini tahmin etmek milletlere mücadeleler kazandırabilir. Bu yazımda verinin ülkeler için stratejik önemini incelemenin yanında dünyadaki teknolojik gerilimlere ve yapay zekanın askeri etkilerine de değineceğim. Umarım ki bu yazıyı okuduktan sonra savaş kelimesini duyunca artık aklınızda yalnızca silahlar ve süngüler değil aynı zamanda bilgisayarlar ve teknolojik araştırmalar da gelecek.Gerilim Artıyor

06 Mart 2026 15:42 Yazının Devamı

Yapay zeka ile şekillenen ülkeler: Geleceğin mimarı yapay zeka!

Eğitim, sağlık, bankacılık ve hatta ulaşım… Yapay zeka her yerde. Yabancı ülkelerde yapay zekaya verilen önem maalesef günümüzde Türkiye’de görülmemekte. Yapay zeka alanına yapılan yatırımın artması ve araştırmaların desteklenmesi ülkemizin gelişimini doğrudan etkileyecektir. Bu yazımda Türkiye’de var olan yapay zeka atılımlarını ve yakın gelecekte görebileceklerimizi derleyeceğim.Genç girişimciler ve araştırmacılar yurtdışına kaçıyor! Teknolojik atılımlarını orada güçlendiriyor veya kuruyorlar. Peki onları suçlayabilir miyiz? Bu onların vatanına bağlı olmadığını veya milli değerlere nankörlük ettiği anlamına gelmeyebilir. Maalesef ülkemizde çok başarılı ve parlak yapay zeka atılımları bulunmasının yanı sıra desteklenmeyen, gözden kaçan bir sürü proje de mevcut. İstatistiklere göre 2025 yılı içerisinde Türkiye’de milli yapay zeka girişimleri yaklaşık 36 milyon dolar yatırım aldı. Fakat ironik olan ise yurtdışında faaliyet gösteren Türk yapay zeka girişimlerinin toplamda yaklaşık 712 milyon dolar yatırım alması. Ekonomist Atilla Yeşilada PA Turkey için yazdığı yazısında birkaç çarpıcı veriyi yorumluyor. Verilerin dünyayı şekillendirdiği çağımızda bu oranlara önem vermek ülkenin geleceği için kritik olmakta. Türkiye’deki bireysel yapay zeka kullanımı dünya ortalamasından %42 daha fazla. Bu kullanımların %72’si kişisel ihtiyaçlar içinken %51’i de eğitim amaçlı. Google tarafından Implement Consulting Group’a yaptırılan bir araştırmada ise Türkiye’nin yapay zekanın kullanımını yaygınlaştırmak ile önümüzdeki 10 yılda yıllık gelirini 50-60 milyar dolar artırabileceği yani ekonomisinde %5’lik bir gelişme görebileceği tahmin edilmiş.

24 Şubat 2026 14:36 Yazının Devamı

Yapay Zeka Gerçeklik Algımızı Nasıl Mahvetti?

Instagram’da karşınıza çıkan konuşan hayvanlara veya gerçeği yansıtmayan görüntülerle desteklenen sahte haberlere sahiden inanan var mı? Kısa ve öz cevap, evet. Fakat sorun bahsettiğim örneklerden daha ciddi. Yapay zeka başta olmak üzere gelişen teknolojiler insanın bilgiye ulaşmasını kolaylaştırırken doğru bilgiyi ayrıştırmasını zorlaştırmaktadır. Bu yazımda sahte bilginin yayılma sürecinin ve teknolojinin gerçeklik algımıza etkisinin toplumsal boyutunu inceleyeceğim. Güvenme!

20 Ocak 2026 12:44 Yazının Devamı

Veri Merkezleri Antarktika’dan Uzaya Uzanıyor…

Filmlerde gördüğümüz o görkemli dev bilgisayarlar da neyin nesi? Bu kadar bilgi, web sitesi, uygulama hepsinin verisi nerede saklanıyor? Hepsinin cevabı çok basit: veri merkezleri. Kafanızdaki soru işaretlerinin bitmemiş olması mümkün.. Belki de verilerimizi saklamak için dev fiziksel merkezlere ihtiyacımız yoktur. Veya belki de veri merkezlerine gerçekleşecek bir saldırı sandığınızdan büyük sorunlara yol açabilir. Öncelikle veri merkezlerinin ne olduğunu anlamak gerek.Veri Merkezleri Nedir?

27 Aralık 2025 17:15 Yazının Devamı

2026 yılında zamandan tasarruf et ve verimli çalış

Evet, artık bilgisayar başında uzun saatler geçirme devri sona erdi. Sen hala tüm çalışmalarını tek başına mı hazırlıyorsun? Sana bir müjdem var. Artık birçok ücretsiz çalışacak iş arkadaşına sahipsin! Kimisi senin yazım hatalarını düzeltecek, kimi senin için sunumlar hazırlayacak hatta bazıları seninle beyin fırtınası yapacak.Geçmiş yazılarımdan birinde ChatGPT’ye efektif istemler ve komutlar yazma hakkında bilgilerimi paylaşmıştım. ChatGPT ile daha verimli sohbetler oluşturmak için bu yazının en altındaki diğer yazılar kısmından bu yazıya da ulaşabilirsin. Yazımda benzer bir ilerleyişle sizi bilgilendirici amaç taşımaktaydım.

08 Aralık 2025 16:32 Yazının Devamı

Yapay zeka bizi aptallaştırıyor mu? Çocuklar için büyük tehlike...

Çocuklar ödevlerini ChatGPT’ye yaptırıyor, kendileri fikir üretemiyor. Bu durum nereye kadar sürecek? Yapay zeka artık sadece sorularımızı cevaplamıyor. Gerektiğinde ödevlerimizi kontrol eden öğretmenimiz, kimi zaman sohbet ettiğimiz arkadaşımız, kimi zaman ise bizim yerimize düşünen bir beyin oluyor. Yapay zekanın artan kullanımın beyin üzerindeki etkileri hakkında birçok çalışma bulunuyor. Yazımda bu çalışmaları değerlendirmeyi ve yapay zekanın zihinlerimizi nasıl şekillendirdiğini ortaya koymayı amaçlayacağım.

24 Kasım 2025 09:55 Yazının Devamı

Hayatımız Kalıcı Olarak Değişti mi?

Günümüzden 5 yıl önce ChatGPT ile sohbet ettiğinizi hatırlıyor musunuz? Belki de insan beyninin kopyalanamayacak kadar muhteşem ve düzenli olduğunu düşünüyordunuz. Geçtiğimiz yıllarda her şirketin üzerine yatırımlar yaptığı, adına üniversite bölümleri açılan ve her yerde ismini duyduğumuz yapay zeka ne zaman ortaya çıktı? Yapay zeka ile şekillenen bir gelecekte bizleri neler bekliyor? Acaba yapay zekanın olmadığı bir dünyada insanlar daha zeki mi olurdu? Bu yazımda tüm bu sorulara geçmiş olaylar ve gelecek vaad eden projeler üzerinden cevaplar arayacağım.

13 Kasım 2025 09:50 Yazının Devamı

Yapay zeka ile ilgili komplo teorileri

Yapay zeka dünyayı ele geçirebilir mi veya insandan daha zeki olabilir mi? Bu ve benzeri sorular son günlerde halk arasında oldukça yaygınlaşmış durumda. Bu soruları cevaplamak için yapay zeka hakkında geçmişte ortaya atılan tartışmalı konulara değineceğim. Böylelikle bu yazımda yapay zeka ile ilgili yaygın komplo teorilerini mümkün mertebede cevaplandırmayı hedefliyorum.İlk inceleyeceğim komplo teorisi yapay zekanın bilinçli olduğu yönündeki iddialar olacak. ChatGPT ve benzeri büyük dil modelleri sorular soruyor; kimi zaman duygusal, hatta insansı tepkiler veriyor. Bu nedenle yapay zekanın bilinci olup olmadığının merak edilmesi oldukça normal. Bu komplo teorisi ile ilgili çarpıcı bir örnek vererek sonuca ulaşmak istiyorum. 2022 yılında Google’ın yapay zeka projesi LaMDA üzerine çalışan mühendis Blake Lemoine’in açıklamaları bu komplo teorisinin en büyük destekçisidir. Lemoine, LaMDA’yı test ederken modelin insanlarınkine benzer bir bilinci olduğunu, kendi varlığının farkında olduğunu ve birçok hassas konuda görüşler sunabildiğini belirtti. Bir gazeteye yaptığı bu açıklamalarının ardından şirketin gizlilik politikalarını ihlal ettiği gerekçesiyle Google’dan kovuldu. Asıl dikkat çekici olan ise Google’dan kovulmasının ardından LaMDA ile yaptığı konuşmaları kendi yazdığı bir köşe yazısında yayınlaması oldu. Medium üzerinde “Is LaMDA Sentient? — an Interview” başlığı ile yazının orjinalini bulabilirsiniz. Ben LaMDA ile Blake Lemoine’in diyaloğunun belirli bölümlerini kendim olabildiğince Türkçeye çevirerek yorumlayacağım.

28 Ekim 2025 11:08 Yazının Devamı

Yapay zeka tüm meslekleri yok edebilir mi?

Hiç yapay zekanın mesleğinizi elinden alacağı düşüncesine kapıldınız mı? Robotlar sizin işinizi sizden iyi yapabilir mi? Bu yazıda amacım, yapay zekanın işsizliğe sebep olduğu yönündeki iddiaları olabildiğince cevaplamak olacak. Hem korkulan yönleri hem de yeni doğacak fırsatları bir arada ele alarak değerlendireceğim.1760 yıllarında başlayan ve gittikçe yaygınlaşan sanayi inkılabı ile makineleşmenin ilk örnekleri görüldü. Makineler fabrikaları, dokumacılığı, tarımı ve daha birçok alanı etkilemiştir. Bu etki ile insan gücüne olan ihtiyaç azalmış daha verimli, kolay ve hızlı üretim imkanları doğmuştur. Ancak bu devrimde de olduğu gibi tarih sayfalarına karışan mesleklerle beraber yeni meslekler de doğmuştur. Eskiden bowling lobutlarını yeniden dizmenin veya sabah sopalarla işçilerin camına vurup uyandırmanın bir meslek olduğunu biliyor muydunuz? Bu mesleklerin kaybolması ile beraber makineleri üreten ve tamir eden mühendisler doğmuştur. İnsanlık yeni gelişmeler ışığında yeni araçlar üretse de bu araçlar aynı oranda yeni iş olanakları doğurmaktadır.

23 Ekim 2025 14:56 Yazının Devamı

ChatGPT’yi yanlış kullanıyorsun

ChatGPT ne istediğinizi tam olarak bilmiyor olabilir. Bazen yapay zekayı kullanınca aradığınız yanıtları alamayıp, yapay zekayı suçladınız mı? Belki de sorun sizsiniz. Her gün kullandığımız ChatGPT, Gemini vb. Büyük Dil Modelleri (LLM) temel olarak bir sonraki kelimeyi tahmin ederek cevaplar oluşturur. Anlayacağınız, ChatGPT insanlar gibi düşünmez veya cevaplamaz. Soruyu nasıl sorduğunuz, soru içinde kullandığınız kelimeler ve sorunun çelişkileri ile eksiklikleri, doğrudan size gösterilen sonucu etkilemektedir. Bu nedenle yazımda etkili istemler yazmanıza ve ChatGPT’den maksimum verim almanıza yardım edeceğim. İstem mühendisliği teknikleri ve anlatacağım diğer püf noktalar ile ChatGPT’den daha etkili yanıtlar alabileceksiniz. Bu etkili yanıtları almak için belirli teknikler ile sorular hazırlamaya: ”İstem Mühendisliği” denilmektedir. İstemler, bizlerin yapay zekaya sorduğu sorular ile belirttiği isteklerdir. Şimdi ise bir kaç İstem Mühendisliği tekniğini inceleyeceğiz. Az Çekimli Yönlendirme (Few Shot Prompting):

30 Eylül 2025 18:00 Yazının Devamı

Sizin Bilgilerinizden Başkaları Ne Kazanıyor?

Hiç, internette gördüğünüz bir reklam size konuşmalarınızın dinlendiği hissini verdi mi ? Herhangi bir web sitesini açtığınızda kabul ettiğiniz çerezler ne anlama geliyor? Bu soruların cevaplarını ve verilerimizin değerinin derinleme incelemesini bu yazımda bulabilirsiniz. Öncelikle son 5 yılda tespiti yapılan, birkaç istatistiği sizlerle paylaşıp sonrasında yorumlamak istiyorum. Dünyaca ünlü ağ teknolojileri şirketi Cisco yaptığı bir çalışmasında şirketlerin %94’ünün veri güvenliğini sağlamazlar ise kullanıcılarının kendilerini tercih etmeyeceğine inandığını belirtiyor. Aynı zamanda küresel anket şirketi Mckinsey & Company de veri güvenliği konusunda en çok sağlık sektörü ile finans sektörüne güvenin olduğunu ve insanların %71'inin veri güvenliklerinin ihlali durumunda ilgili şirketle bir daha iş yapmayacağını belirtiyor. Yazım boyunca da fark edeceğiniz üzere bu istatistikler bilgilerimizin önemini göstermektedir. Bu noktada öncelikle insanların verilerinin güvende olduğu yanılgısına kapıldığı sağlık ve finans sektörüne bir göz atalım.Sağlık ve Finans Sektörlerinde Verilerimizin Değeri.

17 Eylül 2025 13:18 Yazının Devamı

Mavi Vatan’da Veri Savaşları: Büyük Veri ile Stratejik Avantaj

Son günlerde üzerine çok sayıda proje geliştirilen ve girişimler yapılan mavi vatan vizyonunu veri bilimi ile yapay zeka entegrasyonu açılarından değerlendirmeyi amaçlıyorum. Geçtiğimiz günlerde Teknofest Mavi Vatan etkinlik alanını ziyaret ederek değerli bilgiler edinme şansına sahip oldum. Bu doğrultuda yazımda, var olan projeleri ve yakın gelecekte görebileceğimiz atılımların Türkiye’ye sağlayacağı stratejik avantajı değerlendireceğim. Gündeme ve şu anki Türkiye’nin vizyonuna ayak uydurmak amacı ile Türkiye’nin denizlerini bu yazımda zaman zaman Mavi Vatan olarak adlandıracağım.Kısaca özet geçmek gerekirse Mavi Vatan, Türkiye Cumhuriyeti’nin denizlerdeki egemenlik haklarını, güvenliğini ve ekonomik çıkarlarını temsil etmektedir. Mavi Vatan doktrini üzerine yapılan araştırmalar yüksek oranda siyasi, askeri ve jeolojik avantajlar ile kısıtlı kalmıştır. Gelişen teknoloji ile birlikte günümüzde denizlerde sağlanan üstünlük yalnızca askeri veya siyasi kuvvet ile değil, bilgi ve veri üstünlüğü ile de kurulmaktadır. Türkiye hem askeri hem de sivil alanlarda avantaj sağlamak amacıyla Mavi Vatan doktrininde büyük verilerden yararlanmaktadır. Radarlar, sonar sistemleri ve uydulardan elde edilen verilerin analizi sonucunda Türkiye Cumhuriyeti stratejik olarak gelişimine, devamlılığına ivme kazandırmaktadır. Bu yazıda büyük verinin denizcilik alanındaki önemi, Mavi Vatan’ın sağladığı stratejik avantajlar üzerinden karşılaştırmalar ve örneklendirmeler ile detaylarıyla ele alacağım.

02 Eylül 2025 10:32 Yazının Devamı