Somali denildiğinde bugün birçoğumuz dünyanın öbür ucunda verimsiz ve kaotik bir coğrafya hayal ediyoruz.

Üstelik bu bölge ile bir münasebetimiz olup olmadığı konusunda da kafalarda soru işaretleri bulunuyor.

Oysa öncelikle şunu söylemekte yarar var: Somali tam 361 sene boyunca Türkler tarafından yönetildi ve bu coğrafya İstanbul için bir haysiyet meselesiydi.

Somaliler ve Türkler arasındaki hukuk Portekizlilere karşı Mekke ve Medine’nin savunması için cihat anlayışına dayanıyordu.

Bugün İsrail’in “Somaliland” olarak bölmeye çalıştığı Zeyla, Berbera, Bulhar ve diğer kıyı şehirleri asırlarca Türk sancağı altındaki vilayetlerdi.

İngiltere bölgeye tasallut oluyor

1877’deki büyük Rus harbinde, İngilizler topraklarımızı adeta yağmalamış Kıbrıs gibi önemli yerlerin yanı sıra Somali’ye de üs kurmaya çalışmıştı.

Osmanlı ancak 1884 yılına kadar direnebilmiş ve İngilizler Somali’deki Berbera’yı işgal ederek bölgede önemli bir güç haline gelmişti.

İngilizler bu tarihten itibaren Somali ile bağını hiç koparmadı ve Cihan Harbi’nde Abyssinia Kralı Lij Yasu, cihat ederek Osmanlı halifesine bağlılığını ilan etti. İngilizler özellikle Kuzey Somali’de Türk varlığının bütün coğrafyada İngiliz hükümranlığını etkileyecek bir gelişme olduğunu bilmesinden dolayı kanlı bir darbeyle Kral Yasu’yu tahttan indirdi.

Osmanlı’nın en stratejik hatası Somali şehirlerini Mısır Hidivliğine bırakmasıydı. Mısır, İngilizlerin tahakkümüne girince İstanbul’a gönülden bağlı bilhassa Kuzey Somali de bir şekilde İngiliz siyasetinin gölgesi altına girdi.

Yaklaşık dört asır boyunca Somali’de barış ve imar hamleleri Somalilerin belleğinde Türkleri ayrı bir yere yerleştirdi. Türklerin Somali ile rabıtası 1916 senesinde kesilmişti.

2011 yılında geri döndük

2011 yılındaki büyük kuraklık döneminde Batı dünyası Somali’yi kaderine terk etmişti.

Tam bu noktada Türk devleti ve halkı tüm imkanlarıyla Somali’nin yanında yer aldı. Bu birliktelik 2017 senesinde askeri iş birliğine dönüştü ve Türkiye’nin Afrika’daki en büyük askeri üslerinden birisi olan TURKSOM’un kurulmasını sağladı.

Somaliland nedir ve İsrail neden bölgeye müdahale ediyor?

Somaliland, bizim Osmanlı döneminden beri Berbera olarak tanımladığımız ve İngiliz işgalinin ilk başladığı noktadır.

Bölgenin limanları ve stratejik önemi nedeniyle diğer bölgelerden daha zengin ve kabile güçlerinin nispeten zayıf olduğu bir coğrafyadır.

1991 yılından beri Somali’nin merkezi hükümetinden özerk hareket etmekte ve merkezle birleşmeyi reddetmektedir.

Babülmendeb’in dibinde olan kıyılar dünya ticaretinin %12 gibi bir trafiğinin geçiş güzergahıdır.

İsrail’in en büyük korkusu Berbera Liman’ın Türklerin eline geçmesidir; çünkü İsrail’in en önemli limanlarından Eliat’ın işlevsiz kalması ve Kızıldeniz’in hakimiyetinin Türklere geçmesi anlamına gelmektedir.

İsrail, Yemen’deki Husileri kontrol altına almayı bahane etse de Somaliland konusundaki en büyük korku Türklerin İsrail’in can damarını yakalamasıdır. İsrail’in Kıbrıs hamlesinden sonra Somaliland hamlesi hiç tesadüf olmamakla birlikte Türkiye’ye karşı çok boyutlu diplomatik bir savaş yürütülmektedir.

İsrail’in nihai amacı Somaliland’te TURKSOM’a karşı bir askeri üs elde etmektir. Bu sayede İsrail basınına göre Türkiye’nin Suriye, Kıbrıs ve Somali üçgeninde Tel Aviv’e karşı yürüttüğü sessiz çevreleme politikasının önüne geçilecek.

Şu bir gerçek ki Türkiye tüm dünyanın görmezden geldiği Somali’ye geldiğinde milyonlarca insan açlıkla ve kıtlıkla imtihan oluyordu. Somaliland projesini dünyada İsrail dışında tanıyan çok az ülke bulunuyor. Ülkenin bir kısmı sırf maddi olarak daha zengin olduğu için ülkesinin kalan kısmını yok saymaya çalışıyor. Elbette böyle bir tavır ve tutumun mantık ve ahlak açısından izahı yok. Böylesi habis bir tutumu da ancak İsrail gibi bir devletin tanıması ve desteklemesi ise son derece normal olduğunu söylemek gerekir.

İsrail’in Afrika adımı Somali ile sınırlı kalmayacak. Türkiye’nin dünyada söz sahibi olduğu her noktada İsrail karşı güç ve provakasyon oluşturmayı bir milli güvenlik meselesi olarak ele alıyor. O yüzden önümüzdeki aylarda Afrika’daki İsrail adımlarını yakından izlemek gerekiyor.

İlerleyen süreçte kara gücüne ek olarak Türk donanmasının da Somali ve Somaliland’te görünür olması tüm dengeleri değiştirebilir. Bu hamle İsrail’in uykularını fena halde kaçıracak bir hamle olacaktır.