Karlı kumlar ve kurak zirveler: Dünyanın en yüksek 5 çölü
Çöl denildiğinde akla genellikle uçsuz bucaksız kumullar ve kavurucu sıcaklıklar gelir. Peki, en yüksek rakımlı çöller hangileri? İşte dünyanın en yüksek rakımlı çölleri…
1
5
Yüksek rakımlı çöller, genellikle sıcak ve kumlu alanlar olarak düşünülse de, esas olarak aşırı kuraklıklarıyla tanımlanır ve dünyanın farklı bölgelerinde bulunabilirler. Çöl denildiğinde akla genellikle uçsuz bucaksız kumullar ve kavurucu sıcaklıklar gelir. Ancak tüm çöller kumla kaplı değildir ve hepsi sıcak da değildir.
Tanım olarak, bir çöl, bitki örtüsünün seyrek olduğu, büyük ve aşırı kuru bir ekosistemdir. Bu nedenle, kum tepelerinin yerini kar yığınlarının aldığı kutup bölgeleri de çöl olarak kabul edilir. Nitekim, dünyanın en büyük iki çölü Kuzey ve Güney Kutbu’nda yer alır.
1- Mojave Çölü, ABD
ABD’nin güneybatısında, Kaliforniya ve Nevada’nın büyük bir kısmını kaplayan Mojave Çölü, ayrıca Utah ve Arizona’nın bazı bölgelerine uzanan bir yağmur gölgesi çölüdür. Dünyanın en yüksek hava ve yüzey sıcaklıklarının kaydedildiği yerlerden biri olan Mojave, Kuzey Amerika'nın en küçük ve en kurak çölüdür. Yaklaşık 50.000 mil karelik (129.500 kilometrekare) bir alanı kaplayan çöl, genellikle 3.000 ila 6.000 feet (915 ila 1.828 metre) rakımlarda yer alır.
2
5
2- Büyük Havza Çölü, ABD
ABD’nin en büyük çölü olan Büyük Havza Çölü, 190.000 mil kare (492.097 kilometrekare) genişliğindedir. Batısında Sierra Nevada Dağları, doğusunda Rocky Dağları, kuzeyinde Columbia Platosu, güneyinde ise Mojave ve Sonoran çölleriyle çevrilidir. Büyük Havza, ABD’deki tek "soğuk çöl"dür; yazları kavurucu sıcak olurken kışları dondurucu soğuklar yaşanır. Çöl, Sierra Nevada Dağları’nın oluşturduğu yağmur gölgesi etkisi nedeniyle çok az yağış alır. Rakımı 3.000 feet (914 metre) seviyesinde başlasa da, çoğunlukla 4.000 ila 6.500 feet (1.219 ila 1.981 metre) arasındadır.
Büyük Havza Çölü’nde sıcaklık farkları aşırı derecede değişebilir. Bazen bir gün içinde 17°C'ye kadar fark yaşanabilir.
3
5
3- Katpana Çölü, Pakistan
Himalayalar içinde yer alan Katpana Çölü, Pakistan’ın kuzeyindeki Skardu bölgesinde bulunur ve "Soğuk Çöl" olarak da bilinir. Büyük kum tepeleri kış aylarında sık sık karla kaplanır. Yaklaşık 7.500 feet (2.286 metre) rakımıyla dünyanın en yüksek çöllerinden biridir. Çöl, Pakistan’ın Gilgit-Baltistan bölgesindeki Skardu ve Shigar Vadisi’nde yoğunlaşmakla birlikte, Hindistan’ın Ladakh bölgesindeki Nubra Vadisi’ne kadar uzanır.
4
5
4-Qaidam Havzası Yarı Çölü, Çin
Çin’in Tibet Platosu ile Altun ve Qilian Dağları arasında yer alan Qaidam Havzası Yarı Çölü, listedeki en ilginç çöllerden biridir. Yaklaşık 8.530 feet (2.600 metre) rakımda bulunan bu çöl, iklim değişikliği nedeniyle beklenmedik bir şekilde "ıslanıyor". Uydu görüntüleri, bölgede yer altı sularının arttığını gösteriyor. Bunun, artan yağışlar, donmuş toprakların erimesi veya buharlaşmanın azalması gibi nedenlerden kaynaklandığı düşünülüyor.
5
5
5- Atacama Çölü, Şili
Şili’nin Atacama Çölü, dünyanın en yüksek kutup dışı çölüdür. Peru’nun güney sınırından başlayarak Pasifik Okyanusu’ndan And Dağları’na kadar uzanır. Ortalama 13.000 feet (4.000 metre) rakımıyla, aynı zamanda dünyanın en kurak ve en eski çölü olarak bilinir.
Atacama’nın toprak yapısı, Mars’tan getirilen numunelerle büyük benzerlik taşır. Bu yüzden NASA, Mars keşif görevleri için bu bölgede ekipmanlarını test eder.