Dünya Sağlık Örgütü açıkladı: Yeni salgın yolda I Şiştozomiyaz nedir? Belirtileri nelerdir?
Dünya genelinde her yıl 250 milyon kişinin tedavi gördüğü şiştozomiyaz hastalığına yol açan parazitlerin evrim geçirerek yeni bölgelere uyum sağladığı açıklandı. WHO, kontrol altına alınmazsa hastalığın Türkiye dahil birçok ülkede yayılabileceği uyarısında bulundu.
Her yıl dünya çapında 250 milyon kişi şiştozomiyaz hastalığı için tedavi görüyor. Bunların büyük çoğunluğu, bu paraziti taşıyan salyangozların yaşadığı Afrika'da. Fakat bilim insanları şiştozomiyaz hastalığına yol açan parazitlerin kontrolden çıkabileceği ve başka ülkelere yayılabileceği uyarısında bulundu. Şiştozomiyaz hastalığı, Çin, Venezuela ve Endonezya'nın da aralarında bulunduğu 78 ülkede yayılmaya devam ediyor.
TÜRKİYE'DE DE GÖRÜLDÜ
Türkiye'de ise bugüne kadar sadece yurtdışından dönen kişilerde bu parazit tespit edilmişti. Fakat kontrol altına alınmazsa bu durum değişebilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yaptığı açıklamada şiştozomiyaza yol açan parazitin evrim geçirerek yeni bölgelerde hayatta kalmaya adapte olduğunu açıkladı. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), milyonlarca kişinin etkilendiği bu hastalığın yeterince önemsenmediğini ve göz ardı edildiğini açıkladı.
ORGAN YETMEZLİĞİNE KADAR GÖTÜRÜYOR
Bu hastalık, salyangozların vücudundan salınan parazit larvalarının bulunduğu su ile temas edem insan ve hayvanlarda görülüyor. Bu larvalar deriyi sindirmelerini sağlayan enzimlerle vücuda giriyor ve kan damalarında yaşamaya başlıyor. Bazen dışkı ve idrarla vücuttan atılırken bazen de atılamıyor. Atılamadığı durumda bağışıklık larvalara saldırmaya başlıyor ve bu sırada yumurtaların etrafındaki doku da hasar görüyor ve sonucunda organ yetmezliğine yol açabiliyor. Bulaşan bu larvalar bazen de cinsel organlarda birikebiliyor. Bu hastalığa üriner şistozomiyaz deniyor ve ağrıların yanı sıra kanser ve hatta ciddi vakalarda ölüme de yol açabiliyor.
FARK EDİLİRSE İYİLEŞMEK MÜMKÜN
Şistozomiyaz parazit ilaçlarıyla iyileştirilebiliyor. WHO çocuklar, tarım işçileri ve balıkçılar gibi risk altındaki grupların bu ilacı birkaç yıl boyunca düzenli olarak kullanmasını tavsiye ediyor. Fakat Malavi'deki Liverpool Wellcome Klinik Araştırma Programı'ndan Prof. Janelisa Musaya, evrim geçiren parazitlerin mevcut tedavilere karşı bağışıklık geçirme ihtimali olduğunu söylüyor.
BULAŞI KONTROL ALTINA ALMAK ZORLAŞIYOR
Araştırmacılar bu parazitin insanlardaki ve hayvanlardaki versiyonlarının yeni bir melez oluşturduğunu tespit etti. Bu melezler hem insanları hem hayvanları etkileyebildiğin için bulaşmasını kontrol altına almak daha zor.
Prof. Musaya yeni araştırmalarında, insan ve hayvanlardan alınan örneklerde test edilen parazitlerin %7'sinin melez çıktığını ve testlerin az sayıda bölgede yapılması nedeniyle bu oranın "buzdağının görünen kısmı" olabileceğini söylüyor. Musaya, melez parazitlerin gelecekte insan paraziti ve hayvan paraziti olarak ayrılan iki türü ortadan kaldırabileceğini de ekliyor.
Doktorlar bu melez türe ev sahipliği yapan hastaları nasıl iyileştireceklerini henüz çözmüş değil. Musaya bu yüzden "Siyasetçilere bir uyanma çağrısı gönderiyoruz. Bu sorun hızla büyümeden bir şeyler yapmalılar" diyor.
CİNSEL ORGANLARI ETKİLEDİĞİNDE TESPİT EDİLMESİ GÜÇLEŞİYOR
Yeni araştırma, bu melezlerin insanların cinsel organlarını etkilemesine rağmen tespit edilmesinin zor olduğunu da ortaya koyuyor. Bunun nedeni ise melezlerin yumurtalarının mikroskop altında tipik parazit yumurtalarına benzememesi. Sağlık çalışanları bu parazitin belirtilerini cinsel yolla bulaşan hastalıkların belirtileriyle de karıştırabiliyor. Üriner şistozomiyaz tedavi edilmediği durumda genital lejyonlara ve kısırlığa yol açabiliyor, HIV bulaşma riskini de artırıyor.
KÜRESEL BİR ENDİŞE KAYNAĞINA DÖNÜŞÜYOR
İklim değişimi ve artan seyahatle birlikte dünya genelinde melez parazitleri kontrol etmek gittikçe zorlaşıyor ve hastalığın yayılımı hızla artıyor. Son yıllarda Avrupa'nın güneyinde melezlerin yol açtığı vakalara rastlandı. WHO'nun şistozomiyaz kontrol programının başında bulunan Dr. Amadou Garba Djirmay, bunun "küresel bir endişe kaynağına dönüştüğünü" söylüyor.
Kapsamlı parazitle mücadele programları sayesinde şistozomiyaz vakaları 2006'dan 2024'e kadar %60 oranında azaldı. Fakat WHO'ya göre 2018'le 2023 arasında göz ardı edilen tropik hastalıklarla mücadele için yapılan yardımlar %41 oranında azaldı ve böyle giderse salgın riskinin artması ön görülüyor.
Kaynak: BBC
