Borsada küçük yatırımcıyı kim koruyacak? Yeni halka arzların şafağında bedelli sermaye artışları sıkıntı yaratıyor
Nerdeyse iki yıldır yatırımcısına cehennemi yaşatan Borsa İstanbul için alınan yeni kararlar ve verilen izinler küçük yatırımcıyı isyan ettiriyor. Bu isyanın nedenlerinin başında da Sermaye Piyasası Kurumu’nun (SPK) yeni halka arz başvurularına izin vermezken, bedelli sermaye artışlarına onay vermesi geliyor. SPK’nın verdiği bedelli sermaye artışı izinleri iki tarafı da keskin kılıç gibi…
EKONOMİ KULİSİ
Hem küçük yatırımcıya hem de halka arza hazırlanan, geleceği olan (örneğin teknoloji, tarım) şirketler için sıkıntı yaratıyor. Uzun süredir para kazanmayan, büyük zarar eden ve hisse değeri maliyetine gelse satıp çıkmayı düşünen küçük yatırımcıya, bütün bunların üzerine ‘bedelli sermaye artışı yapıyoruz, cebinden yeni para vermen lazım’ deniliyor. Bu kılıcın ilk kesen tarafı….
İkinci kesik ise bedelli sermaye artışı ile piyasadan milyarlarca liranın çekilmesi. Bu da yeni halka arzların başlayacağı bu dönemde Borsa İstanbul’a girecek şirketlerde sıkıntı yaratıyor. Konuyla ilgili konuştuğum iş insanları tepkili…
SuperHaber’e dert yanan birçok iş insanı, bedelli sermaye artırımı izinlerine tepki gösteriyor.
Borsa İstanbul’da BIST Tüm Endeksi 1 yıl önceki seviyenin üstüne çıktı. Fakat herkesin gözü BIST 100 ve BIST 30 endeksinde. Bu endeksler, özellikle CHP kurultay davasının 8 Eylül’e ertelenmesi, küresel gelişmeler ve faiz indirimi beklentileri ile yukarı hareketle toparlanmaya başladı.
Fakat bu endekslerin dışında iki endeks var ki Teknoloji ve Halka Arz endeksleri geçtiğimiz yıla göre inanılmaz performans gösteriyor. Tüm olumsuzluklara ve negatif seyre rağmen bu iki endekse sahip şirketler BIST Tüm Endeksi’ni ayakta tutan taraf olmuşlar. İşte bu ortamda, son 6 aydır yeni halka arzlar için onay vermeyen SPK’nın özellikle son birkaç haftadır bedelli sermaye artışları dikkat çekmeye başladı.
Bu noktada, konuştuğum iş insanları, “Anladığımız kadarıyla ekonomi yönetimi yeni halka arz izinlerini likidite kaynaklı olarak yavaşlatıyor. Fakat buna rağmen bedelli, tahsisli gibi doğrudan piyasadan para çeken, 10’larca milyar liralık bedelli sermaye artışlarına izin veriliyor.
İdeal bir piyasada bedelli artışları gerekli ve özellikle yatırıma yönelik olduğu takdirde olağan bir durum olarak karşılanırken zaten likit sorunu bahane edilerek halka arz onayı vermemelerine rağmen bedelli izni veren SPK’nın içinde bulunduğu durum ancak tezatlıkla açıklanabilir” diye isyan ediyor.
Ayrıca verilen izinlerin nitelikleri de önemli… Çünkü bedelli sermaye artışına izin verilen şirketlere bakıldığında spor kulüpleri ve inşaat şirketleri yoğunlukta. Spor kulüpleri malum en çok parayı futbolcuya, özellikle de yabancı futbolcuya harcar. Gayrimenkul şirketleri için ise durum daha acı. İnşaatın yaşadığı sıkıntılar dikkate alındığında bu şirketlerin genel amacının yatırım yerine işletme sermayesi olması daha muhtemel gibi duruyor. Yani bu izinler, şirket giderlerinin küçük yatırımcı üzerinden karşılanması olarak okunuyor.
HALKA ARZ İÇİN BEKLEYENLER ARTIYOR
Diğer taraftan piyasadaki likidite gibi çeşitli bahanelerle halka arz onayı bekleyen şirketlerin sayısı her gün artıyor. Burada da sermaye piyasalarının tümü için geçerli olan bir husus var ki o da; diğer tüm dünya piyasalarında öne çıkan sektörler ve bir hikayesi olan şirketlerle halka arzlara başlamak gerekiyor.
İş insanları şöyle diyor:
“Elbette bunların başında teknoloji ve katma değeri yüksek, geleceği parlak şirketler geliyor. Teknoloji alanında tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de Yapay Zeka ile birlikte inanılmaz gelişmeler yaşanıyor. Özellikle ihracat odaklı teknoloji firmaları, sanayi üretiminde güçlü ve kendisine hedef pazar olarak tüm dünyayı belirlemiş markalarımızın bu sürece öncülük etmesi lazım. Belki de kredi, Kredi Garanti Fonu (KGF) gibi süreçlerde uygulanan seçici modele geçerek, halka arz olması gereken harika şirketleri bulup onları bu yolda teşvik ederek öncelik verilmesi sermaye piyasalarımızı inanılmaz rallilere sürükleyebilir. Bir de bu işin algı boyutu var. Yabancı yatırımcı 6 aydır Borsa İstanbul’da halka arz olmadığını sorgulamaya başladı. Bazı fonlar, iş insanlarına ‘acaba bir sorun mu var. Uzun süredir halka arz olmuyor’ demeye başladı”.
Yeni halka arzlar için faiz indiriminin oldukça uygun bir zaman olduğunu düşünmekle birlikte, bedelli sermaye artışlarının yapıldığını gördüğümüz bu günlerde bile yeni halka arz onaylarının gelmesinin olumlu etkisinin çok yüksek olacağı ortada. Zira son 1 yıldaki, Halka Arz Endeksi’nin performansı, BIST 100 ve BIST 30 endekslerinin çok üzerinde neredeyse faiz ile yarışır durumda.
