Çocukları ve gençleri dijital dünyanın siber zorbalık, bağımlılık ve istismar gibi risklerinden korumak amacıyla hazırlanan "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik" yürürlüğe girdi.
Türkiye’deki 67 milyon aktif kullanıcının elinde bulunan toplam 330 milyon hesabı kapsayan bu devrim niteliğindeki düzenleme ile sosyal medyada beyana dayalı yaş dönemi kapanıyor.
Yaş doğrulaması yapamayan 15 yaş altındaki çocukların hesaplarının 31 Mart 2027 tarihine kadar kapatılması öngörülüyor.
330 MİLYON HESAP VE e-DEVLET ENTEGRASYONU NASIL ÇALIŞACAK?
Türkiye’de bugüne kadar sosyal medya platformları, kullanıcıların üyelik aşamasında beyan ettikleri doğum tarihlerini doğru kabul ediyor ve yaş denetimini bu esnek yapı üzerinden yürütüyordu. Yeni yönetmelikle birlikte bu yapı tamamen ortadan kalkıyor:
Benzersiz Kod (ID) Sistemi: Vatandaşlar, turkiye.gov.tr adresi veya resmî e-Devlet mobil uygulaması üzerinden kendilerine özel oluşturulacak "yaş doğrulaması belirteci" yani benzersiz bir kod (ID) alacaklar.
İki Taraflı Doğrulama: Sosyal medya uygulamalarının giriş ekranlarında açılacak ilgili alanlara bu kodlar girilecek. Sistem, e-Devlet altyapısına bağlanarak kodun doğruluğunu teyit edecek ve böylece hesap erişimi sağlanacak. Bu işlem bir defaya mahsus gerçekleştirilecek.
Kişisel Veri Güvenliği: Yabancı merkezli sosyal ağ sağlayıcılarının kullanıcıların T.C. kimlik numarası veya doğum tarihi gibi hassas bilgilerine erişmesi kesinlikle engellenmiş durumda; süreç tamamen şifreli ID kodları üzerinden yürütülecek.
15 YAŞ ALTI ÇOCUKLAR VE HESAPLARIN GELECEĞİ
Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre vatandaşlar e-Devlet şifresini yalnızca 15 yaşını doldurduktan sonra alabiliyor. Bu yasal sınırlama sosyal medya düzenlemesinin en kritik kilidini oluşturuyor:
Kod Alamayacaklar: 15 yaş altındaki çocuklar e-Devlet sistemine erişemedikleri için kendilerine ait bir ID kodu üretemeyecekler.
Hesaplar Otomatik Kapanacak: Sosyal medya uygulamalarına giriş yaparken bu kodu giremeyecek olan 15 yaş altı çocukların hesapları, tanınan geçiş süreci sonunda otomatik olarak erişime kapatılacak.
İlk Etapta 10 Milyon Hesap Siliniyor: Yapılan araştırmalara ve istatistiklere göre, Türkiye'de 6-15 yaş grubundaki yaklaşık 12 milyon çocuğun yüzde 66,1'inin (7 milyon 932 bin) aktif sosyal medya hesabı bulunuyor. Instagram, TikTok, Facebook ve X gibi platformlarda bu yaş grubuna ait toplam 9 milyon 852 bin aktif hesap yer alıyor. Düzenlemeyle birlikte ilk aşamada yaklaşık 10 milyon hesabın silinmesi bekleniyor.
SAHTE HESAPLARA VE BOTLARA NEŞTER
Yeni sistem yalnızca çocukların korunmasını sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda Türkiye'deki dijital ekosistemin en büyük sorunlarından biri olan sahte hesap ve bot profil sorununa da kalıcı bir çözüm getiriyor. Her hesabın gerçek bir vatandaşın e-Devlet kimliği üzerinden alınan tekil ID ile doğrulanması zorunluluğu, platformlardaki milyonlarca sahte hesabın ve trolleme faaliyetlerinin sonunu getirecek.
EBEVEYNLER İÇİN 8 ADIMLIK KORUMA VE REHBERLİK REHBERİ
31 Mart 2027 tarihine kadar sürecek olan geçiş sürecinde ailelerin çocuklarını dijital risklerden korumak için izleyebileceği 8 temel adım şu şekilde sıralanıyor:
Mevcut Hesapları Gözden Geçirin: Çocuğunuzun hangi platformlarda hesabı olduğunu tespit edin ve 15 yaş altı hesapları kontrol edin.
Geçiş Sürecini Değerlendirin: Tanınan süreyi beklemeden hesap güvenliği ve dijital alışkanlıklar üzerinde düzenlemeler yapın.
Resmi Duyuruları Takip Edin: e-Devlet üzerinden kod alma sürecine ilişkin Siber Güvenlik Başkanlığı açıklamalarını izleyin; şifrelerinizi asla kimseyle paylaşmayın.
Gizlilik Ayarlarını Yükseltin: Çocuğunuz 15-17 yaş grubundaysa hesaplarını tamamen gizli konuma getirin ve dışarıdan gelen mesaj sınırlamalarını aktif edin.
Ekran Süresini Sınırlayın: Günlük kullanım kotaları belirleyin; özellikle ders ve uyku saatlerinde bildirimleri kapatın.
Ebeveyn Denetimini Etkinleştirin: Platformların sunduğu aile kontrolü araçlarını kullanarak içerik filtrelerini ve uygulama içi satın alma ayarlarını denetleyin.
Yaş Sınırını Dolanma Yöntemlerinden Kaçınn: Çocuğunuzun hesabını kendi kimliğinizle açmayın veya yaşını büyük göstermeyin; bu tür hamleler güvenlik duvarını etkisiz kılar.
Çocuğunuzla İletişim Kurun: Düzenlemenin nedenini siber zorbalık, dolandırıcılık ve veri güvenliği ekseninde yaşına uygun bir dille anlatarak açık bir iletişim kanalı kurun.