İsveç, 1995'te AB'ye katıldığında euroya geçişi hukuken kabul etmişti ancak 1999'da euro yürürlüğe girdikten sonra kronu korumayı tercih etti.
2003'te yapılan referandumda halkın yüzde 56'sı euroya "hayır" demiş, hükümetler de bu kararı saygıyla uygulamıştı.
Bugün AB'de euro kullanmayan altı ülkeden biri olan İsveç, jeopolitik gelişmeler nedeniyle politika değişikliği sinyalleri veriyor.
GEOPOLİTİK RİSKLER VE TRUMP ETKİSİ KARARDA ETKİLİ
Rusya'nın Ukrayna işgali sonrası NATO'ya katılan İsveç, şimdi de ekonomik güvenlik için euroyu değerlendiriyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın politikaları ve transatlantik ilişkilerdeki soğuma, İsveç'i Avrupa ile daha sıkı entegrasyona itiyor. Finans Bakanı Elisabeth Svantesson, Eylül seçimleri sonrası iktidarda kalırlarsa euroya geçişin artı ve eksilerini inceleyecek bir komisyon kurulacağını açıkladı. Uzmanlar, küçük para birimlerinin küresel krizlerde daha kırılgan olduğunu vurguluyor.
TİCARETTE BÜYÜK KOLAYLIK OLACAK
İsveç'in dış ticaretinin yüzde 60'tan fazlası AB ülkeleriyle yapılıyor. Euro'ya geçiş, döviz kuru riskini ortadan kaldırarak ihracat ve ithalat maliyetlerini düşürebilir. Şirketler için daha öngörülebilir bir ortam yaratacak olan bu adım, Avrupa ekonomisiyle entegrasyonu derinleştirebilir ve İsveç'in AB içindeki etkisini artırabilir.
EN BÜYÜK ENDİŞE: BAĞIMSIZ PARA POLİTİKASI KAYBI
Euro Bölgesi'ne katılmak, İsveç Merkez Bankası'nın faiz kararlarını Avrupa Merkez Bankası'na devretmesi anlamına geliyor. Kronun değer kaybı, ihracatçılara rekabet avantajı sağlarken euro geçişi bu esnekliği ortadan kaldırabilir. Euro Bölgesi'nin borç/GSYİH oranı yüzde 80'in üzerinde iken İsveç'te bu oran yaklaşık yüzde 33 seviyesinde. Bazı siyasetçiler, yüksek borç riskine dikkat çekiyor.
REFERANDUM GEREKEBİLİR
Eurobarometer anketlerine göre euroya destek artsa da halkın çoğunluğu hâlâ karşı. Mayıs 2025'te yapılan ankette yüzde 49,5 karşı, yüzde 32 destek, yüzde 18,5 kararsızdı. Siyasi partiler arasında da görüş ayrılığı sürüyor. Euro'ya geçiş için ERM II mekanizmasına girilmesi ve kronun en az iki yıl istikrarlı kalması gerekiyor; tüm süreç en az 4 yıl sürebilir. İsveç'in nakitsiz ekonomi yapısı teknik geçişi kolaylaştırsa da nihai karar halkın onayına bağlı olacak.
Kaynak: Bloomberg