Unutulmaz fotoğraflarıyla Aliya İzzetbegoviç...
Bosna Hersek'in ilk cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç ölümünün 16. yıl dönümünde sevenleri tarafından anılıyor. Bizler de Aliya İzzetbegoviç'i rahmetle anarak sizler için Aliya İzzetbegoviç'in unutulmaz fotoğraflarını derledik:
1
35
Hayatı boyunca ülkesindeki Müslüman Boşnakların dini ve milli bilincini uyandırmak için için mücadele veren bağımsız Bosna Hersek'in ilk cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç, vefatının 16'ncı yılında rahmetle anılıyor.
2
35
Yazdığı eserler, yürüttüğü insan hakları mücadelesi nedeniyle iki kez hapis cezasına çarptırılan Boşnak lider, Sırp ve Hırvat güçlerinin Bosna Hersek'i kendi aralarında paylaşmak amacıyla 1990'lı yıllarda başlattığı savaşta da ülkesinin bağımsızlığını korumayı başaran bir lider oldu.
3
35
İslam bilincinin uyandırılması, Müslüman Boşnakların da ülkedeki diğer halklarla eşit görülmesi, demokrasi ve insan hakları için hayatı boyunca mücadele eden, yazılar yazıp hapis yatan Aliya, Mustafa ve Hiba çiftinin beş çocuğundan biri olarak 8 Ağustos 1925'te Bosna Hersek'in Bosanski Samac şehrinde doğdu.
4
35
Henüz 3 yaşındayken ailesiyle Saraybosna'ya taşınan ve eğitimini burada sürdüren Aliya, daha gençlik yıllarında ülkedeki Müslüman nüfusa yönelik ayrımcılığa baş kaldıran isimler arasında yer aldı.
İkinci Dünya Savaşı sürerken, Hırvatistan'daki faşist Ustaşa rejimi Bosna Hersek'i ilhak ederek burada Bağımsız Hırvatistan Devleti (NDH) kurdu. Ülkedeki Müslümanlar Hırvat ilan edilirken, Yahudi, Sırp ve Romanlar büyük zulümlere maruz kaldı. Müslüman olan Boşnaklar ve rejimle aynı fikirde olmayan Hırvatlar da bu zulümden nasibini aldı.
5
35
Diğer yandan, ırkçı Sırpların oluşturduğu Çetnik hareketi de etkin olduğu bölgelerde Müslüman Boşnaklar'ı katletmeye başladı. Çetniklerin ana hedefi, Sırp olmayan tüm milletleri bölgeden tamamen temizlemekti.
6
35
"Genç Müslümanlar"
Aliya, Yugoslavya Krallığı döneminde, temel hedefi ülkedeki Müslüman Boşnakları dini ve milli konularda bilinçlendirmek olan "Genç Müslümanlar" isimli oluşumun öne çıkan isimleri arasında yer aldı. Bu oluşum, Müslümanların ülkedeki diğer etnik ve dini gruplarla eşit haklar elde etmesini amaçlıyor, aynı zamanda Çetnik ve Ustaşa'ların yıktığı Müslüman evleri ve camilerin yeniden inşası için çalışıyordu.
Savaşın akabinde kurulan Yugoslavya Federal Halk Cumhuriyeti, faşizme galip gelse de dini ve milli konularda Müslüman Boşnakların sorunlarına çözüm olmadı. Aralarında Aliya'nın da bulunduğu "Genç Müslümanlar" teşkilatının bazı üyeleri, "din bilincinin uyandırılması" yönündeki faaliyetleri nedeniyle 1946'da tutuklandı.
7
35
Aliya, 3 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
- Mücadelesi hapisten sonra da devam etti
Cezaevinden çıktıktan sonra önce ziraat fakültesine kaydolan Aliya, 2 yıl sonra ise hukuk fakültesini geçti ve buradan mezun oldu.
Halida ile 1949'da dünya evine giren Aliya'nın Leyla, Sabina ve Bakir adlarında üç çocuğu oldu.
Marksist-Leninist görüşlere sahip Josip Broz Tito liderliğindeki Yugoslavya'da da insan hakları için mücadelesini sürdüren Aliya, "Preporod", "Takvim" ve "Glasnik" gibi gazete ve mecmualarda kimliğini ifşa etmeden yazılar yazdı. Aliya yazılarını, çocuklarının baş harflerinden oluşan "LSB" mahlası ile yayınladı.
İslam dünyasının içinde bulunduğu durumla da yakından ilgilenen Aliya, 1960'larda yazmaya başladığı "İslam Deklarasyonu" isimli eserini 1970'te yayınlandı.
8
35
"İslam Deklarasyonu" ile gelen ikinci hapis dönemi
Tito'nun 1980'de ölmesiyle Yugoslavya'da aşırı milliyetçi söylemler yeniden sahneye çıktı. O yıllarda ceza kanununa "ifade suçu" da eklendi.
Aliya İzzetbegoviç, yazdığı "Doğu ve Batı Arasında İslam" isimli eseri yayınlanmadan hemen önce, 1983'de beraberindeki 12 Müslüman aydınla tutuklandı.
9
35
"Saraybosna Süreci" olarak adlandırılan dava başladı.
Aliya ve diğer Müslüman aydınlar, ifade suçundan ve organize örgüt kurarak düşmanca faaliyette bulunmaktan suçlu bulundu. Aliya'nın mahkumiyet kararı, "İslam Deklarasyonu" isimli kitabındaki ifadelerine dayandırıldı.
10
35
Aliya, 14 yıl hapse mahkum edildi.
Hapiste geçirdiği dönemde de yazmaya devam eden Aliya, "Özgürlüğe Kaçışım-Zindandan Notlar:1983-1988" isimli eserini burada kaleme aldı.
11
35
Aliya, 1988'de afla serbest kaldı.
Aliya İzzetbegoviç, 1990'da kurulan ve bugün de Bosna Hersek'teki Boşnakların en büyük partisi konumundaki Demokratik Eylem Partisinin (SDA) ilk genel başkanı seçildi. SDA, ilk çok partili seçimde ülkede en çok oyu alırken, Aliya da Yugoslavya'daki 6 sosyalist cumhuriyetten biri olan Bosna Hersek'in başkanı oldu.
- Bosna Savaşı
Yugoslavya, 1990'ların başında dağılmaya başladı.
12
35
Yugoslav Halk Ordusu (JNA) 1991'de Slovenya'da çatışmaları provoke ederken, kısa bir zaman sonra Hırvatistan'da da çatışmalar başladı. Çatışmalar, 1991'de Bosna Hersek'in Ravno ve Popovo köylerine de sıçradı.
13
35
Yugoslavya'nın dağılma sürecine girmesiyle Bosna Hersek'te de bağımsızlık meselesi gündeme geldi.
Daha sonra Bosna'daki savaştaki suçlarından dolayı müebbet hapse mahkum edilecek olan Bosnalı Sırp siyasetçi Radovan Karadzic, bağımsızlık fikrine karşı çıkarken, savaş durumunda Bosnalı Müslümanların yok olacağını savunuyordu.
14
35
Bağımsızlık referandumu 29 Şubat-1 Mart 1992'de yapıldı.
Bosnalı Sırpların büyük çoğunluğunun boykot ettiği referanduma katılanların yüzde 99,7'si bağımsız Bosna Hersek'e "evet" dedi.
Referandumun ardından JNA ve silahlandırdığı paramiliter Sırp gruplar, Bosna Hersek'in farklı şehirlerinde saldırılara başladı.
Aliya, tüm Bosnalıları bu saldırılara karşı koymaya çağırıyor, Boşnaklar Aliya'nın liderliğinde çetin bir mücadele veriyordu.
Sırp paramiliter gruplar, kadın ve çocuklar dahil sivillere yönelik büyük katliamlar yapıyordu. İnsanlar evlerinden sürülüyor, kadınlara tecavüz ediliyor, İslam'a dair ne varsa yok ediliyor, toplama kamplarında insanlara akıl almaz işkenceler yapılıyordu.
15
35
Ülkenin bağımsızlığını savunanlar, kuzeyde ve doğuda Sırplara karşı savaşırken, güneyde ve batıda ise Hırvatlarla çetin bir mücadele veriyordu.
Sırp güçleri tarafından 3,5 yıl kuşatma altında tutulan başkent Saraybosna'nın yanı sıra Prijedor, Bijelina, Zvornik, Visegrad, Srebrenitsa, Foça gibi birçok şehirde büyük katliamlar, soykırımlar yaşandı.
16
35
Savaşın bilançosu ağır oldu
Dayton Barış Anlaşması ile 1995'te sona eren savaşın bilançosu çok ağır oldu. Savaşta 200 bine yakın insan öldü, 1 milyondan fazla insan evini terk etti.
İzzetbegoviç, silahları sustursa da ülkeye karmaşık bir siyasi yapı getiren Dayton'a ilişkin, "Bu adil bir barış değil, ancak savaşın sürmesinden daha iyidir." ifadelerini kullanmıştı.
17
35
Anlaşma ile Bosna Hersek iki entite (Bosna Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti) ile Brçko Özerk Bölgesi'ne ayrıldı. Bosna Hersek Federasyonu da 10 kantondan oluşacaktı.
Savaşın ardından yapılan ilk seçimde, Aliya İzzetbegoviç "bağımsız" Bosna Hersek'in ilk cumhurbaşkanı ve daha sonra da Devlet Başkanlığı Konseyi'nin ilk başkanı oldu.
Aliya, 2000'de sağlık sorunları nedeniyle Devlet Başkanlığı Konseyi'ndeki görevinden istifa ederken, partisinin 2001'deki kongresinde de genel başkanlığa aday olmayacağını açıkladı.
18
35
Bosna Hersek halkına uluslararası arenada tanınan, bağımsız ve egemen bir devlet bırakan Aliya İzzetbegoviç, 19 Ekim 2003'te başkent Saraybosna'da vefat etti.
Aliya'nın ölmeden önce son görüştüğü devlet adamı ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan oldu.
19
35
Cenazesine farklı ülkelerden 150 binden fazla insanın katıldığı Boşnak lider, vefatından önce "şehitlerin arasında mütevazi bir mezara defnedilmek istediğini" vasiyet etmesi üzerine Saraybosna'daki Kovaçi Şehitliği'ne defnedildi.
20
35
Bilge kişiliğiyle de tanınan Aliya, ardında "Doğu ve Batı Arasında İslam", "İslam Deklarasyonu", "Özgürlüğe Kaçışım", "Tarihe Tanıklığım" ve "Köle Olmayacağız" gibi eserler bıraktı.
21
35
"SİZ EVLAD-I FATİHANSINIZ, BU EMANETİ KORUYUN"
Bilge Kral'ın kulağına fısıldadığı son sözlere değinen Erdoğan, "Aliya İzzetbegoviç, vefatından bir gün önce ziyaret ettiğimde;
"Oğlum Tayyip..."
Erdoğan, Bilge Kral'ın ölüm döşeğinde kendisine, "Oğlum Tayyip! Buralar Evlad-ı Fatihan'dır. Buraları hiç boş bırakmayın" dediğini söyledi.
22
35
Ayvaz Dede şenliklerinde...
23
35
Babası Mustafa Bey...
24
35
Babası Mustafa Bey ve ailesi (Aliya İzzetbegoviç ise fesli ortadaki çocuk)
25
35
Oğlu Bakir İzzetbegoviç ile birlikte hac görevini yerine getirdiği günlerde...
26
35
Aliya İzzetbegoviç´in eşi Halida ve büyük kızı Leyla ile Sabina...
27
35
Aliya İzzetbegoviç´in eşi Halida ile İstanbul ziyareti...
28
35
Aliya İzzetbegoviç´in eşi Halida ve kızları...
29
35
Eski Bosna Hersek Üçlü Devlet Baskanlığı Konseyi Başkanı Haris Silayciç ile birlikte...
30
35
Kucağına aldığı oğlu Bakir Begoviç ile birlikte kızlarının satranç oyununu izliyor
31
35
Papa 2. John Paul ile birlikte...
32
35
Ayvaz Dede Şenlikleri´nde Reis-ul Uleması Dr. Mustafa Ceriç ile sohbet ederken...
33
35
Slobodan Milosevic ile birlikte...
34
35
Savaşta cepheyi denetlerken
35
35
Srebrenitza Katliamı Anma Töreni´nde dua ederken...
