Türkiye'nin yeni ekonomi koridorunun dikkat çeken detayları
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yüzyılın projesi olarak adlandırdığı Kanal İstanbul’un köprü temeli atılırken; İTÜ İnşaat Mühendisliği mezunu, aynı zamanda İZÜ’de Şehircilik ve Kentsel Dönüşüm üzerine doktora çalışması yapan AK Parti İstanbul İl Başkan Yardımcısı Fatih Coşar, Kanal İstanbul hakkında değerlendirmelerde bulundu.
1
22
"Sayın Cumhurbaşkanımızın ifadesiyle “ÇILGIN PROJE” olarak adlandırılan Kanal İstanbul Projesi, son yüzyılın dünya üzerindeki en büyük projesidir. Bir devlet projesi olan Kanal İstanbul’u tüm detaylarıyla sizlere anlatmaya çalışacağım." diyen Coşar'ın değerlendirmeleri şöyle:
"Kanal İstanbul, Asya ve Avrupa’nın incisi İstanbul’un sosyal, ekonomik ve şehircilik anlamında ıslah projesidir. İstanbul jeopolitik konumu itibariyle dünyanın lojistik, ulaşım, ekonomi ve kültürel anlamda merkez üssü olacaktır.
2
22
İSTANBUL BOĞAZI
Sahip olduğu doğal ve tarihi değerler bakımından her çağda önemli bir kültürel odak olan İstanbul Boğazı; doğanın, mimarinin, gastronominin, deniz turizminin, balıkçılık gibi sayısız mekân ve aktivitenin buluştuğu bir yaşam alanıydı.
Boğaz’ın transit gemi trafiğini önemli ölçüde azaltması öngörülen Kanal İstanbul; büyük bir fırsat oluşturmaktadır. Mevcut verilere göre bir yıl içinde boğazdan emniyetli olarak geçmesi gereken maksimum gemi sayısı 25bin olması gerekirken günümüzde bu sayı ortalama 43bin’dir.
3
22
Gemilerin yük taşıma kapasiteleri arttığından, son 10 yılda 150m'den küçük gemi sayısı %36,9 azalırken 150-200m uzunluğundaki gemi sayısı %50,7, 200-250m uzunluğundaki gemi sayısı %28,1, 250m+ gemi sayısı ise %8,3 artmıştır. Toplam yük %22, tehlikeli madde yükü ise %8 arttı.
4
22
Boğaz’ın doğal keskin dönüşlü coğrafi yapısı, ters akıntıları ve yoğun kent içi deniz trafiği, gemiler için değişken seyir rotalarına sebebiyet vermektedir. Bu durum, Boğaz’ı tanımayan gemiler için büyük risk teşkil etmektedir.
Tanker gibi tehlikeli yük taşıyan gemilerde ortalama bekleme süresi 35 saate ulaşmaktadır. Bazen 3-4 günlük beklemeler olabilmektedir. Kanal İstanbul, bekleme alanlarında olabilecek kaza ve yaşanabilecek çevre felaketlerinin önüne geçilmesine de katkı sağlayacaktır.
5
22
Yukarıda söylediğim veriler bağlamında çatışma senaryoları açısından yapılan risk değerlendirmelerine göre Kanal İstanbul, İstanbul Boğazı’nın en emniyetli kısımlarından bile 13 kat daha güvenlidir. Karaya oturma senaryoları açısından ise 2 kat daha güvenlidir.
6
22
EKONOMİ
Kanal İstanbul’un ülke ekonomisine katkısına da değinmek istiyorum. Projenin GSYH’ye doğrudan etkisi yıllık 12 milyar dolardır. Tam kapasiteyle proje tamamlandığında 500bin+ kişiye iş imkanı sağlanacak olup üretim sektörüne 28 milyar dolar katkı yapması beklenmektedir.
7
22
Türkiye’nin Lojistik Masterplanı çerçevesinde en stratejik hamlelerinden olan Kanal İstanbul ve İstanbul Vadisi, Türkiye ekonomisini ve ihracatını ateşleyecek yeni bir odak noktasıdır.
Kanal İstanbul Projesi ile İstanbul’a trafik, sosyal donatı ve yeşil alanlarıyla nefes aldıracak ve yatay mimariye dayalı örnek iki akıllı şehir inşa edilecektir. Bölgede öngörülen maksimum nüfus 500.000 kişidir.
8
22
İstanbul Vadisi, Türkiye’nin ileriye yönelik yatırımlarına ışık tutacak teknolojilerine ve projelerine ev sahipliği yapan, çevre ve iklim dostu çözümlerin kullanıldığı bir lojistik üs, teknoloji geliştirme bölgesi ve yaşam merkezi olacaktır.
9
22
Dünyadan değişen ekonomik dengeler Hazar-Karadeniz-Akdeniz hattı ve Londra’dan Pekin’e uzanan Orta Koridoru yoğun bir ticaret aksına dönüştürüyor. Özellikle Avrupa’daki TEN-T yatırımları kapsamında yapılan Tuna-Ren Nehri kanal ve genişletme faaliyetleri ve liman yatırımları Baltık Denizi’ni Karadeniz’e bağlayan Viking Koridoru, Pan-Avrupa karayolu yatırımları, Don-Volga Kanalı’nın genişletme faaliyetleri kapsamında Karadeniz; önümüzdeki yıllarda dünyanın en yoğun ticaret gölü haline gelecektir.
Bu kapsamda Karadeniz’deki büyük limanlar (Köstence, Odessa, Anaklia, Novorossisk, Soçi) kapasitelerini artırmaya yönelik yatırım yapmaktadırlar. Türkiye hem Karadeniz’deki limanlarda hem de demiryolu ve karayolunda yaptığı yatırımlar ile yeni bir ekonomi koridoru
oluşturuyor.
10
22
Bu büyük ticaret akslarının tam kesişiminde bulunan İstanbul, son yıllarda yapılan önemli yatırımlarla bölgeyi Avrasya’nın lokomotifi haline getirmiştir. Kanal İstanbul ile bu büyük ekosistem tamamlanarak Avrasya ticaret akışının merkez bölgesi olacaktır.
11
22
DEPREM
Deprem, yer kabuğunu oluşturan yüzlerce km kalınlığındaki levhaların tektonik hareketleri sonucu ortaya çıkmaktadır. 20,75 m derinliğinde sığ bir inşaatın, yüzlerce km kalınlığındaki bu
kütleleri tetiklemesi imkansızdır.
12
22
Kanal İstanbul güzergâhı üzerinde aktif fay hattı bulunmamaktadır. Kanal‘a 11 kilometre mesafeden Kuzey Anadolu 30 kilometre mesafeden Çınarcık fay hatları geçmektedir. 2475 yıllık tekrarlı deprem periyodu incelenerek, oluşabilecek en büyük depreme göre tasarlanmıştır.
13
22
İstanbul genelinde deprem riski taşıyan ve acil dönüşüme girmesi gereken konut sayısı 300 bin civarındadır. Bu da İstanbul genelinde nüfusun yoğun olduğu ilçelerde yaklaşık 1 milyon insanın yeni yaşam alanı ihtiyacı olduğunu göstermektedir.
Dolayısıyla bu ilçelerde yeterli rezerv konut alanı oluşturulamadığından Kanal İstanbul çevresinde yatay mimari konsepti göz önünde bulundurularak oluşturulacak yeni yaşam alanları büyük önem arz etmektedir.
Bu vesileyle alt yapı ve trafik sorunuyla boğuşan ilçelerde açılacak olan yeni rezerv alanların sosyal donatılarla (park, yürüyüş alanı, yeşil alan) yeniden yapılandırılarak alt yapı, ulaşım problemleri minimize edilerek sosyal konfor arttırılmış olacaktır.
14
22
DOĞA ve ÇEVRE
Proje alanında arkeolojik ve taşınmaz kültürel mirasa ait mevcut durumu saptamak ve proje sahasında bulunan arkeolojik ve taşınmaz kültür varlıklarıyla etkileşimlerini belirlemek amacıyla Arkeoloji Raporu hazırlanarak kültürel varlıklar sit alanı ilan edilmiştir.
Kanal İstanbul Projesi çalışmaları kapsamında Kanal güzergâhında yer alan hassas alanlar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışmalar, ÇED Raporu içerisinde değerlendirilmiş ve koruma önerileri getirilmiştir.
15
22
Bu bağlamda Kanal İstanbul Proje alanında, bölgeye yeni 4,67 milyon m2 orman alanı ve 86,5milyon m2 bölgesel yeşil alan ve spor alanı olmak üzere toplam 91,24 milyon m2 alan kazandırılacaktır. Bu oranlar Kanal inşaatından etkilenen alanların çok daha fazlasıdır.
16
22
Proje kapsamında 4 mevsim boyunca flora ve fauna ile ilgili 18 uzman ile çalışılmıştır. Çalışmalar kapsamında Kanal güzergahındaki flora ve fauna türleri ve habitatları değerlendirilmiştir.Endemik ve nadir türlerin korunması ile ilgili gerekli önlemler ÇED Raporu’nda sunulmuştur.
17
22
Mevsimsel değişimler göz önünde bulundurularak, Kanal İstanbul’un öncesi ve sonrası için simülasyonlar yapılmıştır. Bu analizler sonucunda yılın hiçbir döneminde suda canlı yaşamı için gerekli çözünmüş oksijen miktarının Kanal İstanbul sebebiyle değişmediği tespit edilmiştir.
Projenin kesitleri belirlenirken dünyanın önde gelen laboratuvarlarında navigasyon simülasyonları yapılmıştır. Gemilerin kanaldaki seyahati esnasında kanal içerisine sis, dalga, olumsuz iklim koşulları oluşturulmuş, kanalın nihai kesitleri ve fiziksel özellikleri belirlenmiştir.
18
22
İÇME SUYU
Projenin İstanbul’u susuzluğa mahkûm edeceği iddiası doğru değildir. İstanbul’un yıllık su tüketimi yaklaşık 1 milyar 60 milyon m3 tür. Terkos Gölü’nün mevcut verimi yılda 133,9 milyon m3. Kanal İstanbul’la birlikte gölün verimi yılda 2,7 milyon m3 düşecektir.
Bunun İstanbul geneline etkisi yok denecek kadar azdır ve sadece binde 2,5’tir. Sazlıdere Barajı’nın mevcut verimi ise, yılda 49 milyon metreküptür. Sazlıdere Barajı’nın yüzde 61’i Kanal içinde kalacak, ancak kalan yüzde 39’luk kısmı korunacaktır.
Projeyle birlikte barajın verimi yılda 19 milyon m3 olacaktır. Verim açısından aradaki fark yılda 30 milyon m3’ü bulacaktır. Buradaki su kaybının İstanbul geneline etkisi yüzde 2,8 seviyesindedir. Bu rakamlar bağlamında, Kanalın toplam su rezervine etkisi % 3 seviyesindedir.
Bununla birlikte, İstanbul’u geleceğe taşıyacak esas kaynak olan Melen Barajı projesi tamamlandığında İstanbul’a yılda 1,1 milyar m3 su gelecektir. Bu değer, Kanal İstanbul sebebiyle oluşacak farkın tam 34 katıdır. Melen Projesi İstanbul’un su kaynağını 2 katına çıkaracaktır
19
22
Ayrıca, İstanbul’un su rezervini arttırmaya yönelik olarak DSİ tarafından Hamzalı, Pirinççi, Karamandere Barajlarının planlaması yapılmakta ve tamamlandığında Kanal İstanbul’un etkilediği oranın çok üstünde bir su kaynağı elde edilmiş olacaktır.
Terkos Gölü’nün su seviyesi Kanaldan daha yukarıdadır. Kanaldan yukarıya tuzlu su geçişi mümkün değildir. Yapılan Yeraltı Suyu Modeli ve Hidrojeolojik çalışmalar sonucunda Kanal İstanbul nedeniyle Terkos Gölü’nde veya başka bir
alanda tuzlanma olmayacağı anlaşılmıştır.
20
22
Kot farkı nedeniyle Terkos’da bir sızıntı beklenmemektedir. Yeraltı su rezervlerinin ve Terkos Gölü’nün deniz suyundan etkilenmemesi için Kanal’ın yüzeyi geçirimsiz özel bir malzemeyle kaplanacak ve yan yüzeylere özel perdeler, bariyerler
ve elastik duvarlar yapılacaktır.
21
22
YAPIM SÜRECİ VE MALİYETİ
Kanal inşaatı nedeniyle çıkacak hafriyat 1,17 milyar m3’tür. Bu hafriyatın depolanacağı yerler, İstanbul’un mevcut hafriyat döküm sahalarından bağımsız olarak belirlenmiştir. Kent içinde yapılacak diğer hafriyat alanları ile herhangi bir ilişkisi yoktur.
Kazıdan çıkan malzemelerin büyük bölümü öncelikle kıyı tahkimatı yapılarak Karadeniz’de kıyı dolgusu olarak kullanılacak ve rekreasyon alanı elde edilecektir. Kanal İstanbul hafriyatının İstanbul trafiğine etkisi olmayacaktır.
Kazıdan çıkan malzemeler Kanal boyunca kendi çalışma koridoru içinde teşkil edilecek yollar kullanılarak Karadeniz’de belirlenen dolgu alanlarına nakledilecektir. Şehir içi yollar ve çevre yollarının kullanılması söz konusu değildir. TEM ve E-5 trafiğe kapanmayacaktır.
Kanal İstanbul’da dünya denizlerinde dolaşan en büyük konsept gemi olarak belirlenen boyu 275 metre, draftı maksimum 17 metre olan ve ortalama 145.000 tonluk tankerlerin geçişine imkân sağlayacak bir enkesit kullanılarak en uygun koridor olarak belirlenmiştir.
Kanalın uzunluğu 45 km, taban genişliği minimum 275 m ve derinliği 20,75 m olacaktır. İhale sürecinin ardından kanal inşaatı öncesi hazırlık çalışmaları yaklaşık 1,5 yıl sürecektir. Kanal
inşaatının ise 5,5 yıl sürmesi öngörülmektedir.
22
22
Kanal İstanbul projesi, hazineye herhangi bir yük getirmeyecektir. Proje, Kamu-Özel İş Birliği ile yapılacak olup tamamen özel sektör finansmanı ile gerçekleştirilecektir.
Yapım süresi: 5,5 Yıl
Maliyeti: 15 Milyar Dolar
Köprülerin Maliyeti: 1,4 Milyar Dolar