Türkiye Ay'a gidiyor! Uzay aracı üretildi

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TÜBİTAK UZAY OPMER'de düzenlenen Ay Araştırma Programı Basın Toplantısı'nda Türkiye'nin ilk derin uzay görevinde gelinen son aşamayı paylaştı. Kacır, Ay'a erişmek üzere geliştirilen uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetlerinin tamamlandığını belirterek, aracın sistem seviyesi çevresel testleri için TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne (USET) uğurlandığını duyurdu.

2027'NİN İLK AYLARINDA UZAYA UĞURLANACAK

Milli Uzay Programı'nın en iddialı hedeflerinden biri olan Ay Araştırma Programı'nda 2022'nin başından bu yana yüzde 77 tamamlanma seviyesine ulaşıldığını aktaran Kacır, fırlatmanın 2027 yılının ilk aylarında gerçekleşmesinin hedeflendiğini bildirdi.

Dünya'dan yaklaşık 385 bin kilometre mesafedeki Ay'a ulaşacak araç, fırlatmanın ardından önce eliptik Dünya yörüngesinde hareket edecek, ardından gerçekleştirilecek ateşlemelerle Ay transfer yörüngesine taşınacak. Yaklaşık 2 aylık yolculuğun sonunda Ay yüzeyinden 100 kilometre irtifada kutupsal ve dairesel görev yörüngesine yerleşecek olan araç, burada en az 3 ay operasyon yürütecek. Görev performansına bağlı olarak bu süre 1,5 yıla kadar uzatılabilecek.

Kacır, bugüne kadar yalnızca 8 ülkenin Ay görevi gerçekleştirdiğine dikkat çekerek, "Ay görevi gerçekleştiren 9'uncu ülke olmayı hedefliyoruz. Aynı zamanda bu misyonu icra eden ilk Müslüman ülke olacak" dedi.

YAZILIMLARI YÜZDE 100 YERLİ

Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracı, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla üretildi. Yazılımların tamamı yüzde 100 yerli ve milli olarak geliştirildi. İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde kazanılan uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları kabiliyetlerinden Ay aracında da yararlanıldı.

Görev süresince Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay'ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri incelenecek. Yerli olarak geliştirilen bilimsel ekipmanlarla Ay'daki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler gerçekleştirilecek.

Kacır, görevin kritik unsurlarından birinin tümüyle yerli ve milli imkanlarla geliştirilen Hibrit İtki Sistemi olacağını vurgulayarak, "Hibrit roket motorunun derin uzayda dünya tarihinde ilk kez ateşlenmesi bu görev kapsamında gerçekleşmiş olacak" ifadelerini kullandı. Bilimsel çalışmaların ardından araç, kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaştırılacak.

TEST SÜRECİ VE KENNEDY UZAY ÜSSÜ'NE YOLCULUK

USET'te birkaç ay sürecek çevresel testlerde aracın fırlatma ve uzay ortamı koşullarına dayanımı doğrulanacak. Isıl vakum testleriyle uzay ortamı, yapısal testlerle fırlatma koşulları, elektromanyetik uyumluluk testleriyle de sistemlerin birlikte güvenli çalışması sınanacak.

Testlerin tamamlanmasının ardından araç, TÜBİTAK UZAY'ın ODTÜ yerleşkesinde yapımı devam eden yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine getirilecek. Nihai kontrollerin ardından fırlatma için ABD'deki Kennedy Uzay Üssü'ne gönderilecek. Aracın geliştirme ve üretim süreçlerinde TÜBİTAK UZAY ve DeltaV'nin yanı sıra yerli teknoloji firmaları ve girişimler de görev aldı.

UZAYA ERİŞİMİN ÖNÜ AÇILACAK

Bakan Kacır, Ay programının yanı sıra Türkiye'nin uzay alanındaki diğer adımlarını da sıraladı. Yüksek hızlı veri iletim kapasitesi ve esnek kapsama özelliklerine sahip TÜRKSAT 7A uydusunun çalışmalarına başlandığını bildiren Kacır, afet iletişimi, kamu hizmetleri ve güvenli haberleşme ihtiyaçlarına cevap verecek bu uydunun ek görev yüklerini de bünyesinde barındıracağını kaydetti. Yeni nesil takım uyduları İMECE-2 ve İMECE-3 ile daha geniş alanları görüntüleyebilen, aynı bölgeden daha sık veri alabilen bir yer gözlem uydusu mimarisi oluşturulacağını dile getirdi.

Kacır, Türkiye'nin 31 Ağustos'ta Artemis Mutabakatı'na katıldığını anımsatarak, 5-9 Ekim 2026'da Antalya'da düzenlenecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde 10 bine yakın katılımcının bir araya geleceğini söyledi. Ankara'da TUA, TÜBİTAK ve ODTÜ işbirliğinde uzay teknolojileri geliştirme bölgesi kurulması çalışmalarının sürdüğünü belirten Kacır, Somali'de inşası devam eden uzay limanının Türkiye'nin uzaya bağımsız erişiminin önünü açacağını ifade etti.

Son 20 yılda fırlatma maliyetlerinde yaşanan hızlı düşüşün uzay çalışmalarını birkaç ülkenin tekelinden çıkardığını vurgulayan Kacır, savunma sanayisinde sergilenen başarının benzerinin uzay teknolojilerinde de mümkün olduğunu sözlerine ekledi.