Süresiz nafakaya iptal! Uzman isim o detaya dikkat çekerek uyardı: Ödenen nafakalar geri alınacak mı?
Son dönemde hukuk alanında tartışma konusu olan nafaka uygulamasında yeni dönem başladı. Anayasa Mahkemesi tarafından alınan kararla süresiz nafaka iptal oldu. Alınan karar sonrası gözler hem devam eden nafaka dosyalarına hem de TBMM’nin önümüzdeki dokuz ayda atacağı adımlara çevrildi. Peki bu karar gerçekten neyi değiştirecek, kimleri nasıl etkileyecek, mevcut nafakalar devam edecek mi? Uzman isim o detaya dikkat çekerek uyardı. İşte tüm ayrıntılar...
1
17
Anayasa Mahkemesi, nafaka uygulaması ile ilgili kritik bir karar aldı. Boşanma sonrası eşe ömür boyu nafaka ödenmesini mümkün kılan düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) gündeminde esastan ele alındı ve yapılan değerlendirme sonucunda iptal kararı verildi. Peki bundan sonra ne olacak?
2
17
SÜREÇ NASIL BAŞLADI?
Antalya 12. Aile Mahkemesi, 2025’te baktığı bir davada, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde hüküm altına alınan yoksulluk nafakasının ‘süresiz olmasına’ ilişkin düzenlemenin iptali için AYM’ye başvurdu.
3
17
Türk Medeni Kanunu’nun ‘yoksulluk nafakası’ başlıklı 175. maddesi “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” hükmünü içeriyor.
4
17
AYM Genel Kurulu da süresiz nafaka düzenlemesinin iptali için yaptığı başvuruyu görüştü. Genel Kurul, düzenlemenin oy çokluğuyla iptaline, yasal düzenleme yapılması için TBMM’ye dokuz ay süre tanınmasına karar verdi.
5
17
Avukat Elvan Kılıç, konuyla ilgili “Öncelikle kamuoyunda önemli bir kavram karmaşası yaşandığını belirtmek gerekir. Bu karar tüm nafaka türleriyle ilgili değil. Özellikle boşanma sonrasında ekonomik olarak yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen yoksulluk nafakası bakımından verilmiş bir karar” dedi.
6
17
Kılıç, “Benim de uzun süredir vurguladığım nokta şudur: Nafaka hakkı tamamen ortadan kaldırılmamalı; ancak otomatik, süresiz ve somut olaydan bağımsız bir sistem yerine, evliliğin süresi, tarafların yaşı, çalışma gücü, gelir durumu, çocuk bakımı, ev içi emek, ekonomik bağımlılık ve yeniden hayata katılma imkânı gibi kriterlere göre daha dengeli bir model kurulmalı. Bundan sonraki asıl önemli süreç ise TBMM’nin dokuz ay içinde nasıl bir düzenleme yapacağı” ifadelerini kullandı.
7
17
İŞTE 4 SORUDA YENİ NAFAKA UYGULAMASI
1- ANAYASA MAHKEMESİ KARARI MEVCUT NAFAKA DURUMUMU NASIL ETKİLER?
8
17
Elvan Kılıç: Karar tek başına, bugün var olan nafaka borçlarını kendiliğinden sona erdirmez. Mevcut nafaka kararları mahkeme kararıyla verilmiş kararlardır ve bu kararlar, yeni bir mahkeme kararı veya kanuni geçiş düzenlemesi olmadıkça kendiliğinden ortadan kalkmaz. Ancak karar, mevcut nafaka dosyalarında yeni bir hukuki tartışma alanı açacaktır. Nafaka yükümlüsü, koşulları varsa nafakanın kaldırılması, azaltılması veya yeniden değerlendirilmesi için dava açabilir. Her dosya, kendi şartları içinde değerlendirilecektir.
9
17
2- DOKUZ AYLIK SÜRE BOYUNCA ÖDEMELER DEVAM EDECEK Mİ, NASIL BİR YOL İZLENECEK?
10
17
Elvan Kılıç: Kararın yürürlüğe girmesi için dokuz aylık süre tanındığı belirtiliyor. Bu süre, yasama organına yeni düzenleme yapması için tanınmış bir geçiş süresi. Bu dokuz aylık dönemde mevcut kanuni düzenleme yürürlükte kalmaya devam eder. Bu nedenle, kesinleşmiş nafaka kararlarına dayalı ödemeler de devam eder. Nafaka borçlusu, mahkeme kararı olmadan ödemeyi kendiliğinden durduramaz. Aksi halde icra takibi, faiz ve hukuki sorumluluk gündeme gelebilir.
11
17
Ancak bu dönemde taraflar, mevcut durumlarını değerlendirerek nafakanın azaltılması, kaldırılması veya yeniden düzenlenmesi için aile mahkemesine başvurabilirler. Özellikle tarafların ekonomik durumunda değişiklik, nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması, fiilen evli gibi yaşama, yeniden evlenme veya hakkaniyete aykırı hale gelen ödeme yükü gibi durumlar varsa, ayrıca dava açılması mümkündür.
12
17
3- KARAR SORASI GERİYE DÖNÜK UYGULAMA OLABİLİR Mİ, GEÇMİŞ ÖDEMELER DEĞİŞİR Mİ?
13
17
Elvan Kılıç: Anayasa Mahkemesi iptal kararları kural olarak geriye yürümez. Bu nedenle, geçmişte kesinleşmiş mahkeme kararlarına dayanılarak yapılan nafaka ödemelerinin, yalnızca bu iptal kararı nedeniyle geri istenmesi mümkün görünmüyor. Yani, 'geçmişte ödediğim nafakaları iade alabilir miyim?' sorusunun genel cevabı hayır.
14
17
Geçmiş ödemeler, o dönemde yürürlükte olan kanuna ve mahkeme kararına dayanılarak yapıldı. Ancak kararın yürürlüğe girmesinden sonra ve TBMM’nin yapacağı yeni düzenlemeye göre, geleceğe yönelik nafaka ilişkilerinin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Bu nedenle, kararın etkisi esas olarak geçmişe değil, geleceğe dönük olacaktır.
15
17
4- BU KARAR SONRASI 9 AY İÇİNDE NE TÜR HUKUKİ İŞLEMLER YAPILABİLİR?
16
17
Elvan Kılıç: Bu süreçte öncelikle tarafların panik halinde hareket etmemesi gerekir. Nafaka borçluları bakımından en önemli uyarı şudur: Mahkeme kararı olmadan ödeme durdurulmamalı. Nafaka ödeyen kişiler, koşulları varsa nafakanın kaldırılması veya azaltılması için aile mahkemesinde dava açabilir.
17
17
Devam eden boşanma veya nafaka davalarında AYM kararı dosyaya sunularak nafakanın süresiz şekilde değil, somut koşullara ve hakkaniyete uygun biçimde belirlenmesi talep edilebilir. Nafaka alacaklıları bakımından ise mevcut kararlar yürürlükte olduğu sürece ödemelerin devamı talep edilebilir; ödenmeyen nafakalar için icra takibi yapılabilir. Ayrıca yeni düzenleme yapılırken kazanılmış haklar, ekonomik korunma ihtiyacı ve geçiş hükümleri bakımından dikkatli olunması gerekir.
