Sporların ortaya çıkış hikayeleri!
Dünya üzerinde yaygın şekilde oynanmakta olan pek çok sporun ilk defa nasıl ortaya çıktığını hiç merak ettiniz mi? Eğer merak ettiyseniz inanılmaz doğru yerdesiniz demektir. Çünkü sizi ilginçliğe ve bilgiye boğmak için tüm hazırlıklarımızı yaptık. Kiminin binlerce yıllık bir geçmişi var kiminin ortaya çıkışı ise daha dün gibi taze. Çok bilinen spor dallarının nasıl ortaya çıktığının hikayeleri şu şekilde;
1
14
Bilardo ilk defa 1500’lerde Kuzey Avrupa ve Fransa’da ortaya çıkmış bir spor. O zamanlar açık hava kroketi olarak biliniyor. Ancak daha sonra kapalı alanlarda, çimeni temsil etmesi için yeşil renkli halılar üzerinde oynanmaya başlamış. O zamanlar topların bir topuz ile itilmesiyle oynanıyormuş. Daha sonra topuzun bu iş için uygun olmadığı düşünülmüş ve günümüzde kullandığımız bilardo istekasına geçilmiş. Sanayi devriminin ardından oyun hızlıca bugünkü halini almış ve yaygınlaşmış.
2
14
Badmintonun kökleri Batı’ya dayanıyor. O zamanlar kendisi çamaşır dövmeye yarayan aletten gelen “tokaç” ismiyle anılıyor. 1600’lerde son derece basit bir oyun iki kişi badminton topunu yere düşürmemeye çalışarak birbirine atıyor. İngilizlerin Hindistan’a girmesiyle birlikte oyun adeta evrim geçiriyor. File ve yeni kurallar ekleniyor, oyunun ismi de tokaçtan badmintona evriliyor.
3
14
Rugby’nin geçmişi Ortaçağ’a dayanıyor. O zamanlarda “halk futbolu” veya “ayaktakımı futbolu” olarak adlandırılıyor ve genellikle komşu köyler arasında oynanıyor. Oyunda herhangi bir oyuncu kısıtlaması yok ve top yerine domuz mesanesi kullanılıyor. Bir oyundan ziyade kıyasıya kavga şeklinde gerçekleşen rugby’nin kuralları 19’uncu yüzyılda konuluyor.
4
14
Basketbolun geçmişi çok net aslında, 1881 yılında Springfield Koleji’nde beden öğretmeni olarak görev yapan James Nashsmith’e dayanıyor. Yazın Çim Hokeyi ve Amerikan futbolu oynayan öğrencilerin kış aylarında kapalı alanlarda egzersiz yapabilecekleri bir aktiviteleri yok. Hal böyle olunca James Nashsmith Rugby, çim hokeyi, futbol ve eski bir oyun olan “Duck on a Rock” sporlarını birleştirerek yeni bir oyun yaratma işine girişiyor. Okulun hizmetlisinden iki adet sepet alıyor ve onları spor salonunda yüksek bir yere asıyor. Daha sonra kuralları, mevkileri ve 15 dakikalık periyotları belirliyor. Oyun anında tutuluyor ve hızla yayılıyor. Oyun üstünkörü bir şekilde tasarlanmasına rağmen bugün hala Nashsmith’in belirlediği kurallara uygun şekilde oynanmaya devam ediyor.
5
14
Tıpkı kayak gibi sörf de dünyanın en eski sporlarından biri. Dalgaların üzerinde bir araç yardımıyla kaymak üç bin yıl önce ilk olarak Batı Polenezya’da ortaya çıkmış. Bunu ilk kullananlar balık tuttuktan sonra hızlıca kıyıya ulaşmak isteyen balıkçılar kullanmış. 15. Yüzyılda Sandviç Adası sakinleri “he’enalu ya da dalga kayağı” adıyla bu işe gönül vermiş. Günümüzde ise dalga olan her yerde hunharca devam ediyor bu eski balıkçı geleneği.
6
14
Bu spor ayrıca “Kuzey Amerika Futbolu” olarak da bilinir. İlk defa 19. Yüzyılda Amerikan Üniversitelerinde oynanan bu spor Rugby ile futbolun bir araya getirilmesinden ortaya çıkmıştır. Harvard, McGill gibi üniversitelerde farklı versiyonları oynanmaktaydı. Amerikan futbolunun babası olarak bilinen Walter Camp sayesinde oyun standart bir hale getirildi. Üniversiteler Arası Futbol derneğini kuran Camp oyunun bugün geçerli olan kurallarını geliştirdi.
7
14
Futbolun kökenlerine inmek çok kolay değil çünkü karşımıza çok farklı orijinler çıkıyor. Ancak en bilineni 100 yıl öncesinde İngiliz rugby’sinden koparak gelişmesi. Ancak Çinlilerin askeri eğitimlerinin bir parçası olarak top tekmeledikleri de biliniyor. Buna “Tsu Chu” diyorlar ve bu eğitim için tüyle doldurulmuş top kullanıyorlar. Bu oyunda oyuncular elleri haricinde vücutlarının her yerini kullanarak rakiplerine saldırıyorlar. Her medeniyetin kendine has futbol benzeri bir sporu var esasen. Mesela Yunanlılarda “Episkiros”, Romalılarda “Harpastum” olarak benzer sporlar var.
8
14
Tenisin kökeni son derece ihtilaflı bir konu. Resmi olarak tenis Binbaşı Walter Clopton Wingfield’e dayandırılıyor. Ancak 1873 olarak tescil edilen tarihinin aksine pek çok kişi bu sporun o tarihten çok önceleri de oynandığını iddia ediyor. Ancak şu bir gerçek ki tenis badmintondan türemiş bir spor. Spor ortaya çıkmasının ardından hızla yayılıyor ve 1881’de Amerika’da tenis federasyonunun kurulmasıyla popüler olmaya başlıyor.
9
14
Atina’da bulunan kayıtlara göre hentbolun geçmişi M.Ö. 600’lü yıllara kadar gidiyor. Ayrıca Almanya’da futbol sezonu bitince sporcuların antrenman yapması için de hentbol oynanıyor. Ancak 1917 yılında Berlin’de oynanana kadar resmi bir spor olarak kabul edilmiyor. Kapalı alanda oynanan hentbol 1940 yılında geliştiriliyor ve 1972’de olimpiyatlara dahil ediliyor.
10
14
Kayak insanlık tarihindeki en eski sporlardan biri. Geçmişine indiğinizde karşınıza Cro Magnon insanı ve son buz devri çıkıyor. Kayak sporu objeleri ilk olarak karşımıza M.Ö. 6.000 yılında Kuzey Rusya’da çıkıyor. 1760 yılında Norveç ordusu kullanana dek kayak sporu modern yaşamla buluşmuyor. Askerler tepeden aşağı kayakla inerken atış talimleri yapıyorlar. İlk ulusal müsabaka ise 1860 yılında Oslo’da yapılıyor. 1924 yılındaysa kayak sporu olimpiyatlara dahil ediliyor.
11
14
Genellikle golfun İskoçya’da ortaya çıktığı söylenir, ancak bu tamamen doğru değildir. Tarihçiler golf sporunun kökeninin Ortaçağ’a dayandığını ve o devirde çubuk ve top ile oynanan oyunların golfun atası olduğunu iddia eder. İskoçlar bu oyunlardan birini almış ve kendi kurallarını koymuşlardır. Golf kelimesinden ilk olarak 1457 yılında İskoçya’da Kral II. James bahsetmiştir. Yere deliklerin açılması ve topun belli bir vuruş sayısıyla deliklere sokulması İskoçya’nın bu spora bahşettiği iki önemli kuraldır diyebiliriz.
12
14
Boks büyük ihtimalle birinin diğerine bir yumruk atması sonucunda ortaya çıkmış bir spor. M.Ö. 3000 yılında Sümer tabletlerinde insanların boks yaptığına dair kabartmalara rastlıyoruz. Kayıtlı ilk boks müsabakasının tarihi ise M.Ö. 688 yılına kadar gidiyor. Hatta öyle ki M.Ö. 1500’lü yıllarda insanların çıplak elle değil de eldiven ve kask kullanarak boks yaptığına dair kanıtlar var. Yunanlılar boks sporunun çok tehlikeli olduğunu düşünüyorlarmış, bu konuda bir de sözleri var: Boksörün zaferi kanla kazanılmış bir zaferdir.
13
14
Voleybolun orijinal adı “mintonette”dir ve 1895 yılında William G. Morgan tarafından bulunmuştur. Basketbol, beyzbol, tenis ve hentbol sporlarının birleşiminden ortaya çıkan voleybolun resmi kuralları 1928 yılında şekillenmiştir.
14
14
Bowlingin tarihi antik Mısır’a dayanır. M.Ö. 3200 yılına dayanan mezarlarda labut olarak kullanılan taşlar ve bunları devirmek için kullanılan toplar bulunmuştur. Ancak bowlingin modern versiyonu ilk olarak Almanya’da, dini törenlerde ortaya çıkmıştır. İnsanlar günahlarını temizlemek için onları temsil ettiğini düşündükleri labutları deviriyorlardı. Daha sonra bu özelliğinden arınan spor gelişmeye devam etti ve birçok Batı ülkesinde popüler hale geldi.
