Sanayide çarklar borçla dönüyor!

Türkiye’nin sanayi devle­rinde ikinci 500 açıklan­dı. İstanbul Sanayi Oda­sı (İSO), haziran ayında açıkla­dığı 2025 yılı “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO 500)” araştırmasının ardından, İSO 500’e göre nispeten daha küçük ve orta ölçekli kuruluşla­rı kapsayan “Türkiye’nin İkin­ci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO İkinci 500)” araştırması­nın 2025 sonuçlarını dün kamu­oyu ile paylaştı. Buna göre, İSO İkinci 500’ün sıralama krite­ri olan üretimden satışlar, 2024 yılında 1 trilyon 393 milyar lira iken 2025’te yüzde 25,7 artışla 1 trilyon 750 milyar liraya yüksel­di. Söz konusu artış; 2020 sonra­sındaki en düşük oran olarak dik­kat çekti.

SATIŞLAR BİNDE 2 ARTTI

2025’te yüzde 25,4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyatları En­deksi (Yİ-ÜFE) ile arındırıldı­ğında; üretimden satışların reel olarak binde 2 ile çok sınırlı bir artış kaydettiği görülüyor. Böy­lece 2022’de yüzde 10,4; 2023’te yüzde 5,2 ve 2024’te binde 1 olan üretimden satışlardaki reel dü­şüş eğilimi, İSO 500’de olduğu gi­bi İSO ikinci 500’de de üç yılın ardından çok ılımlı düzeyde de olsa artışa dönmüş bulunuyor. 2025 yılında 69 yeni kuruluş İSO İkinci 500 sıralamasında yer al­ma başarısı gösterdi. 26 kuruluş, 2024 araştırmasında İSO 500’de iken 2025’te İSO İkinci 500’e ge­riledi. 405 kuruluş ise son iki yıl­da da İSO İkinci 500 sıralama­sında yer aldı.

İHRACAT 16 MİLYAR DOLARA DAYANDI

2025 yılında İSO 500’ün ihra­catı yüzde 8,4 artışla 104,7 mil­yar dolara çıkarken, İSO İkin­ci 500’ün ihracatı yüzde 0,3 dü­şüş gösterdi ve 15,9 milyar dolar bandını aşamadı. Bu durum, İSO İkinci 500’ün yoğunlaşan küre­sel rekabet ortamında pazar pa­yını korumakta ve genişletmek­te zorlandığına işaret etti. Bu ge­lişmeler sonucunda İSO İkinci 500’ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı 2025 yılında 0,3 pu­an azalarak yüzde 6’ya geriledi. Satışlardaki zayıf performan­sa karşın şirketlerin maliyet yö­netimindeki başarısı karlılığın korunmasını destekledi. Buna göre, 2024’ten 2025’e İSO İkin­ci 500’ün faaliyet kârı yüzde 35,4 oranında artarak 118 milyar lira­dan 160 milyar liraya yükseldi. una paralel olarak faaliyet kâr­lılığı oranı da yüzde 7,3’ten yüz­de 7,7’ye çıktı. Yine de söz konusu oran, son 10 yıl ortalaması olan yüzde 10,9’un oldukça altında kaldı. Aynı dönemde İSO İkinci 500’ün vergi öncesi kâr ve zarar toplamı yüzde 34 artışla 34 mil­yar liradan 46 milyar liraya çıktı. Vergi öncesi dönem kârlılığı yüz­de 2,1’den yüzde 2,2’ye çok sınır­lı bir artış gösterirken, bu oran da 2015-2024 ortalaması olan yüzde 6,6’ya göre çok daha düşük gerçekleşti.

155 FİRMA ZARAR AÇIKLADI

Bir diğer önemli kârlılık gös­tergesi olan faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr/zarar toplamı ise yüzde 28,8’lik artışla 205 mil­yar liradan 264 milyar liraya yük­seldi. Buna karşılık FAVÖK kâr­lılığı oranı 0,1 puan artışla yüzde 12,7’den yüzde 12,8’e yatay sey­retti. Söz konusu oran da son 10 yıl ortalaması olan yüzde 14’ün altında seyretti. İSO İkinci 500’de vergi öncesi dönem kârı/zararı büyük­lüğüne göre; 2024’te 159 ile re­kor seviyesine ulaşan zarar eden kuruluş sayısı, 2025’te ılımlı bir düşüşle 155’e geriledi. Diğer taraftan, operasyonel kârlılığı gösteren faiz, amortis­man ve vergi öncesi kar/zarar bü­yüklüğünde ise zarar eden firma sayısı 3 adet azalarak 27’ye indi. Ancak bu rakam da 2013 sonra­sındaki dönemin en yüksek ikin­ci seviyesinde gerçekleşti.