Orta Doğu'daki savaş ve belirsizlik petrol fiyatlarına yansıdı

ABD'nin İran'a karşı askeri operasyonlarla ekonomik baskıyı birlikte artırması küresel petrol piyasasında yeniden arz endişesi yarattı. Hürmüz Boğazı'ndaki düşük trafik ve ticari gemilere yönelik güvenlik riski, petrol fiyatları üzerindeki jeopolitik primi hızla yükseltiyor. Brent petrol cuma sabahı 95,67 dolar civarında işlem görürken ABD tipi ham petrol 91,56 dolara çıktı. Böylece haftalık yükseliş Brent'te yüzde 7,1'e, ABD tipi ham petrolde ise yüzde 9,8'e ulaştı.

HÜRMÜZDEKİ KAYIP SAVAŞIN BOYUTUNU GÖZLER ÖNÜNE SERDİ

Petrol fiyatlarındaki hareket yalnızca yeni saldırılardan kaynaklanmıyor. Piyasa, çatışmanın Hürmüz üzerinden fiziksel petrol sevkiyatını daha fazla kesintiye uğratabileceği ve alternatif güzergâhların oluşan boşluğu tamamen kapatamayacağı riskini fiyatlıyor. Hürmüz Boğazı savaş öncesinde dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biriydi. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre boğazdan geçen petrol miktarı 2025'in son çeyreğinde günlük 21,6 milyon varil seviyesindeyken 2026'nın ikinci çeyreğinde günlük 4,9 milyon varile kadar geriledi. Bu düşüş, enerji piyasasının neden bölgedeki her yeni askeri gelişmeye sert tepki verdiğini de ortaya koyuyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin boğazı devre dışı bırakabilen boru hatları bulunmasına rağmen mevcut alternatif kapasite normal Hürmüz akışının yalnızca bir bölümünü karşılayabiliyor. ABD yönetimi İran'a yönelik stratejisinde askeri operasyonlarla ekonomik yaptırımları birlikte kullanıyor. Washington'ın ağustos sonunda başlattığı yeni ekonomik kampanya, İran'ın petrol gelirlerini, finansman kanallarını, deniz taşımacılığını ve yaptırımları aşmak için kullandığı uluslararası ağları hedefliyor.

ABD BÖLGEDEKİ BASKISINI ARTIRIYOR

ABD Hazine Bakanlığı yeni yaptırım çerçevesinde İran'ın petrol ve taşımacılık bağlantılarıyla çalışan yabancı kişi ve şirketlerin de yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini duyurmuştu. Bu strateji İran'ın petrol ihraç kapasitesini sınırlamayı amaçlarken küresel piyasada arz tarafındaki belirsizliği artırıyor. Hürmüz'deki sorun uzadıkça ithalatçı ülkelerin daha uzak kaynaklara yönelmesi gerekiyor. Orta Doğu'dan yapılamayan sevkiyatların Amerika, Afrika ve diğer üretici bölgelerden karşılanması daha uzun taşıma mesafeleri ve daha yüksek lojistik maliyetleri anlamına geliyor. Bu değişim yalnızca ham petrol fiyatını değil, tanker maliyetlerini, rafineri tedarik zincirlerini ve nihai enerji fiyatlarını da etkileyebilir. Dolayısıyla Brent'in yükselişinin kalıcı hale gelmesi küresel enflasyonla mücadeleyi yeniden zorlaştırabilecek bir unsur olarak görülüyor.