Netanyahu'nun kuyruk acısı... İsrail’in yıllardır almak istediği Siloam Yazıtı neden önemli? Erhan Afyoncu açıkladı...
İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen ve Kudüs’te 1880’de keşfedilen Siloam Yazıtı, yeniden gündeme geldi. İsrail, kuyruk acısı olan bu yazıtı “Yahudilerin Kudüs’teki binlerce yıllık varlığının kanıtı” olarak görerek yıllardır Türkiye’den iade edilmesini talep ediyor. Ancak Türkiye, bu talepleri her defasında reddetti. Peki nedir bu Siloam Yazıtı? İsrail için neden bu kadar önemli?
1
5
NETANYAHU’NUN 1998’DEKİ TEKLİFİ
İsrail’in her yöneticisi gibi Benjamin Netanyahu da 1998 yılında dönemin Başbakanı Mesut Yılmaz’dan yazıtı istemişti.
Netanyahu, karşılığında “İsrail müzelerindeki Osmanlı eserlerinden istediğinizi alın” teklifinde bulundu. Ancak Yılmaz bu öneriyi reddetti. 2007’de Kudüs Belediye Başkanı Uri Lupolianski ve 2022’de İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un girişimleri de aynı şekilde karşılıksız kaldı.
2
5
İSRAİL İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Siloam Yazıtı, İsrail tarafından sadece bir arkeolojik buluntu değil, “modern Yahudi devletinin tarihsel meşruiyetini destekleyen delil” olarak görülüyor. İsrail basınında zaman zaman bu yazıt üzerinden Türkiye’ye baskı yapılması gerektiğine dair yorumlar da yer aldı.
3
5
“O DÖNEMDE İSRAİL DİYE BİR DEVLET YOKTU”
Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu, yazıtın önemine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Türkiye’de bulunan Yahudi tarihiyle ilgili yazıtların en önemlisidir. 1880’de Kudüs’te bulundu ve 1882’de İstanbul’a gönderildi. O dönemde İsrail diye bir devlet yoktu. Yazıtı, kendi toprağımızdan çalınmasın diye imparatorluk müzesine getirdik. İsrail yıllardır talep ediyor ama Türkiye’nin cevabı net: Bu eser bizim müzemizin envanterindedir.”
4
5
YAZITTA NE YAZIYOR?
Fenike alfabesiyle yazılan altı satırlık metin, bir su tünelinin iki yönden kazılarak birleşmesini anlatıyor. Çevirisinde şu ifadeler yer alıyor:
5
5
“...Kazmalar aynı doğrultuda ve birbirine karşı idiler. Kanalın açılmasına üç endaze kala sesler işitildi. Bu sesler karşılıklı olarak birbirine bağıranların sesi idi. Çünkü orada kuzey ve güneyinden açılan tünel birleşiyordu. Ve o gün kanal açılmış oldu…”
Şiloah/Siloa Yazıtı-Silvan Yazıtı
— Erhan AFYONCU (@eafyoncu) September 16, 2025
Türkiye'de bulunan Yahudi tarihiyle ilgili 3 önemli yazıtın en önemlisidir. Yazıt, 1880'de Kudüs’te Şiloah Tüneli (Hezekiel Tüneli) içinde bulundu. Fenike Alfabesi'yle yazılan tablet tünelin duvarında bulunuyordu. Şehrin dışında Kidron… pic.twitter.com/dj5bRZyOrt
