Masaya dayatma paketi sürdüler! Haddini aşan teklif: Maraş'ı bize verin!
GKRY Lideri Nikos Hristodulidis, KKTC'nin egemenlik haklarını ve Türkiye'nin garantörlük konumunu doğrudan hedef alan 19 maddelik bir dayatma paketini masaya sürdü. Maraş'ın iadesinden Türk askeriyle temasa, garantörlüğün tartışılmasından Crans-Montana'ya dönüşe uzanan talepler, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman tarafından sert biçimde reddedildi.
GKRY Lideri Nikos Hristodulidis, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin egemenlik haklarını yok sayan ve Türkiye'nin adadaki garantörlük konumunu tartışmaya açmayı hedefleyen 19 maddelik bir dayatma paketini KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Birleşmiş Milletler'e sundu. Rum basınına yansıyan paketin ayrıntıları, taleplerin boyutunu gözler önüne serdi.
Rum gazetesi Fileleftheros'ta yayımlanan haberde, Hristodulidis'in Maraş'ın iadesini, Türk askeriyle temas kurulmasını ve garantörlüğün tartışılmasını istediği ortaya çıktı. Tek taraflı hazırlanan pakette Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi, toprak ve mülkiyet konularının güvenlik ve garantilerle birlikte ele alınması ve 2017'de çöken Crans-Montana görüşmelerinin yeniden temel alınması talepleri de yer aldı.
TEK TARAFLI DAYATMA: EGEMENLİK VE GARANTÖRLÜK HEDEFTE
Rum tarafının tek taraflı hazırladığı paketin en dikkat çekici yönü, KKTC'nin egemenlik haklarını ve Türkiye'nin 1960 Garanti Antlaşması'ndan kaynaklanan meşru garantörlük konumunu doğrudan ilgilendiren başlıkları içermesi oldu. Geçiş kapıları ve güven artırıcı önlemler gibi maddelerin ardına gizlenen siyasi ve askeri talepler, paketin asıl amacını ortaya koydu.
MARAŞ'A GÖZ DİKTİ, ERHÜRMAN KAPILARI KAPATTI
Paketin en provokatif maddesi, Maraş'ın iade edilmesi karşılığında Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesini öngören formül oldu. Rum tarafının, 2006'da Finlandiya'nın Avrupa Birliği dönem başkanlığı sırasında gündeme getirilen ve dönemin Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat tarafından reddedilen eski formülü yeniden masaya sürmesi dikkat çekti.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, bu dayatmaya net bir yanıt verdi:
"Bu benim kabul edebileceğim bir şey değil ki."
Erhürman, Mağusa Limanı'nın zaten açık olduğunu, asıl sorunun Kıbrıs Türk halkının Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamaması olduğunu vurgulayarak Rum tarafının formülünü dengesiz ve kabul edilemez olarak nitelendirdi.
TÜRK ASKERİYLE TEMAS VE GARANTÖRLÜK TARTIŞMASI
Hristodulidis'in paketinde, Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri yetkilileri arasında BM Barış Gücü gözetiminde doğrudan diyalog kurulması talebi de yer aldı. Bu talep, Türkiye'nin adadaki askeri varlığını ve meşru güvenlik düzenlemelerini sorgulamaya yönelik bir adım olarak değerlendirildi.
Pakette ayrıca toprak, mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantörlük konularının birbiriyle bağlantılı şekilde müzakere edilmesi önerildi. Bu yaklaşım, Türkiye'nin 1960 Garanti Antlaşması'ndan kaynaklanan haklarını masaya yatırma girişimi olarak öne çıktı.
ÇÖKEN MÜZAKERELERE DÖNÜŞ ISRARI
Hristodulidis, 2017'de İsviçre'nin Crans-Montana kentinde sonuçsuz kalan federasyon görüşmelerinin yeniden temel alınmasını da istedi. Rum tarafı, geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların yeni görüşmeler için başlangıç noktası kabul edilmesini talep etti.
Paketin son maddesinde ise Avrupa Birliği ile garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın katılımıyla genişletilmiş toplantı düzenlenmesi ve kapsamlı müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi önerildi.
"ÇÖZÜM İKİ EGEMEN DEVLETLE MÜMKÜN"
Türkiye ve KKTC hükümetleri, federasyon temelindeki çözüm arayışlarının 2017'de Crans-Montana'da tüketildiğini açıkça ortaya koymuş durumda. Her iki hükümet de adadaki çözümün egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü temelinde iki devletli bir yapıyla mümkün olacağını savunuyor. Rum tarafının tek taraflı dayattığı 19 maddelik paket, bu gerçekliği görmezden gelme girişimi olarak değerlendiriliyor.
19 MADDELİK DAYATMA PAKETİNİN TAMAMI
Rum basınında yayımlanan pakette şu maddeler yer aldı:
- Akıncılar geçiş noktasının açılması ve Aşağı Pirgo sakinlerinin Erenköy üzerinden geçişine imkân sağlanması.
- Kambo-Bağlıköy-Gemikonağı güzergâhının geçiş amacıyla kullanılması.
- İki toplumlu Imagine eğitim programının yeniden başlatılması.
- Maraş'ın iade edilmesi ve Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi.
- Her iki tarafta mayın tehlikesi bulunduğundan şüphelenilen 70'er bin metrekarelik alanın temizlenmesi.
- Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri yetkilileri arasında BM gözetiminde doğrudan diyalog kurulması.
- Pile konusunda hazırlanan iki anlaşma belgesinin uyumlaştırılması.
- Restore edilen kiliselere serbest erişim sağlanması ve GKRY'deki camilere ziyaretlerin artırılması.
- Yol tabelalarında Yunanca yer adlarının yeniden kullanılması.
- Gençlik, kültürel miras ve sivil toplum konularında ortak toplantılar düzenlenmesi, doğal afetler için yeni bir çalışma grubu oluşturulması.
- Pile'de düzenlenen iki toplumlu festivale ortak katılım sağlanması.
- Toprak, mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantörlük başlıklarının çapraz müzakere yöntemiyle ele alınması.
- Crans-Montana dahil geçmiş görüşmelerde sağlanan yakınlaşmaların yeni müzakerelerin temeli olarak kabul edilmesi.
- Dipkarpaz'daki okulun restore edilmesi ve eski Kooperatif Bankası binasının kültür merkezi olarak tahsis edilmesi.
- Maronit toplumuna ait üç kilisenin restore edilmesi ve anaokuluna öğretmen atanması.
- Ermeni Manastırı'nın restore edilmesi.
- BM kontrolündeki ara bölgede ihlal olarak nitelendirilen faaliyetlerin sona erdirilmesi.
- Türk ve Rum toplumları arasında dostluk futbol karşılaşmaları düzenlenmesi.
- Liderlerin iki günlük toplantısının ardından Avrupa Birliği ve garantör ülkelerin katılımıyla genişletilmiş görüşmeler gerçekleştirilmesi ve kapsamlı müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi.
Yorumlar