Küresel kriz geliyor! Doğurganlık oranı düşüyor

Toplam doğurganlık oranı, bir kadının hayatı boyunca doğuracağı bebek sayısının tahminidir. Devamlılık için gereken oran 2,1 seviyesinde. Yani bir neslin kendini yenilemesi için gereken seviyedir. Mesela ABD'de toplam doğurganlık oranı, 2023'te kadın başına 1,62 doğuma düşerken, son veri, kayıtların tutulmaya başlandığı 1930'lu yıllardan bu yana en düşük seviyeye gerilediğini gösteriyor. İşte detaylar...

İbrahim Acar
İbrahim Acar

Doğurganlık oranının, 2008 küresel krizden bu yana her yerde istikrarlı bir düşüş eğiliminde olduğunu da not edelim. Genellikle gelişmiş bir ülkede doğurganlık oranı daha düşükken, ekonomik olarak daha az gelişmiş bir ülkede doğurganlık oranının ise daha yüksek olduğunu (~ %2,4) not edelim.

Küresel kriz geliyor! Doğurganlık oranı düşüyor

Türkiye'de TÜİK'in açıkladığı "Yaşlılar İstatistikleri"ne göre Türkiye'de de yaşlı nüfus oranının artma eğiliminde. Ortalama yaş 2000 yılında 25,8'den 2023 yılında 34'e kadar çıkmış. Kıbrıs İktisat Bankası Hazine Grup Müdürü Emre Değirmencioğlu, “Türkiye Genç nüfus avantajının kaybolma eğiliminde. Yaptığım hafta sonu okumalarında, Türkiye'nin yaşlanma sürecine 2050’li yıllarda girmesi bekleniyor olsa da, ekonomik ve sosyal koşulların gidişatı ileri sardığını gördüm. Yine TÜİK’in açıkladığı doğum istatistiklerine göre ulusal bazda ortalaması 2000’de 2,53 olan doğurganlık hızı, 2023’te 1,51 seviyesin kadar geriledi. Son 23 yılda doğurganlık hızı %40'dan fazla azaldı. Doğurganlık hızının 2,1’in altında olması -yukarıda da değindiğim üzere- ülke nüfusunun kendini yenileyememesi yani çocuk ve gençler azalırken, yaşlı sayısının artması anlamına geliyor” dedi.

Değirmencioğlu şöyle devam etti: “Doğum oranları dünya genelinde düşerken, otoriteler kadınları daha fazla çocuk yapmaya teşvik etmek için politikalar geliştirmeyi planlıyor. Hafta sonu The Economist dergisi de bu konuya yer ayırmış. Trump, Beyaz Saray'a dönerse öncelikli konuların başında doğum oranlarının bulunduğunu söylerken,  Fransa'da devlet her yıl aile politikalarına GSYH'nin %3,5-4'ü kadar harcama ayırıyor. Macron, ülkesini "demografik olarak yeniden silahlandırmak" isterken, Güney Kore, her bebek için 70bin dolarlık yardımlar üzerinde düşünüyor. Yönetimler, doğurganlık oranını artırmak adına çok fazla çaba sarf etmelerine rağmen bunda başarılı olamadıklarını yukarıdaki rakamlardan anlarken, The Economist dergisi de uygulanan politikaların başarısız olma olasılığının yüksek olduğuna yer vermiş.”

Değirmencioğlu, Elon Musk’ın, düşük doğum oranlarından kaynaklanan nüfus çöküşünü, medeniyet için küresel ısınmadan çok daha büyük bir risk olarak gördüğünü devamlı bir şekilde paylaşırken, savaş ortamlarının kızıştığı zamanlarda da "savaşmayın çocuk yapın" tweetleri attığını yazdı. Değirmencioğlu, “Doğurganlık oranlarındaki düşüşlerin kaçınılmaz bir şekilde derin sosyal ve ekonomik değişiklikler getireceğini düşünüyorum. 1,6 düzeyinde bir doğurganlık oranı, göç olmadan her neslin bir öncekinden dörtte bir daha küçük olacağı anlamına geliyor. Mesela doğurganlık oranının 0,7 olduğu Güney Kore'de, yüzyılın sonuna kadar nüfusun %60 azalması öngörülüyor. Yaşlanan ve küçülen toplumların dinamizlerini kaybedecekleri kesin bir argüman olsa da, vergi mükellefleri yaşlıların emeklilik ve sağlık bakımını finanse etmekte zorlanacaklarını da göz ardı etmemek gerekiyor. 

The Economist'e göre, hükûmet teşviklerine rağmen bebek sayısında artış olmamış. Mesela İsveç'in olağanüstü cömert bir çocuk bakım programı sunarak  pozitif anlamda ayrışmasına rağmen, toplam doğurganlık oranı hâlâ 1,7. Öyleyse, hükümetler ne yapabilir? Yüksek vasıflı göçün mali boşlukları doldurabileceği düşünülürken, düşen doğum oranları nedeniyle bunun da sürdürülebilir olmadığı düşünülüyor. Bu nedenle, çoğu ekonomi, sosyal değişime uyum sağlamak zorunda kalacak. Yaşlıların kamu maliyesi üzerinde yarattığı yükü azaltmak için daha geç yaşlara kadar çalışmaları da belki gündeme gelecek. Yeni teknolojilerin ekonomik verimliliği artırarak veya yaşlılara bakım sağlayarak demografik geçişi kolaylaştırabilmesinin de üzerine ciddi mesai harcanması gerekiyor.” diye yazdı.

Küresel kriz geliyor! Doğurganlık oranı düşüyor ile ilgili etiketler ekonomi
GÜNÜN VİDEOSU

İsrail'in Lübnan'ın güneyine yönelik hava saldırısında ölü ve yaralıların olduğu bildirildi

İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki 3 katlı bir binaya düzenlediği hava saldırısında ölü ve yaralıların olduğu belirtildi.