Karadeniz doğalgazında üretim yüzde 150 artacak
Tam kapasiteye geçtiğinde Türkiye’deki tüm konuların 35 yıllık doğalgaz ihtiyacını tek başına karşılayacak olan Karadeniz'deki Sakarya Gaz Sahası’ndan üretilen ve şebekeye aktarılan doğalgaz akışı günlük 4 milyon metrekübe ulaştı. Bundan sonraki hedef ise üretimi kısa sürede günlük 10 milyon metreküpe çıkarıp yüzde 150 artış elde etmek. İşte detaylar...
1
10
Türkiye'nin ortalama yıllık tüketimi 60 milyar metreküp baz alındığında, Karadeniz doğalgazı günlük 10 milyon metreküp üretim ile yıllık ihtiyacın yüzde 6'sını karşılayabilecek. Üretim günlük 40 milyon metreküpe çıktığında ise yıllık ihtiyacın yaklaşık yüzde 25'ine cevap verebilecek.
2
10
Doğalgazın yüzde 99’unu, petrolün ise yüzde 92’sini dış kaynaklardan tedarik eden Türkiye, enerji ithalatı için geçen yıl 96 milyar 548 milyon dolar harcadı. 2023 yılının ocak-eylül döneminde yani 9 ayda enerji ithalatı için harcanan miktar ise yaklaşık 52 milyar dolar seviyesinde. Yılsonunda rakamın 70 milyar doları aşabileceği kaydediliyor. Enerji fiyatları, bu yıl Avrupa'da gaz stoklarının artması ve Çin’de beklentinin altında kalan zayıf talebin etkisiyle geçen yılki seviyelerine göre önemli ölçüde geriledi. Dolayısıyla bu durum Türkiye’nin enerji ithalat faturasına da yansıdı.
3
10
ENERJİDEKİ DAĞILIM
Türkiye’nin elektrik üretimindeki dağılıma bakıldığında ise 2022 yılında yüzde 34.6’sı kömürden, yüzde 22.2’si doğalgazdan, yüzde 20.6’sı hidrolik enerjiden, yüzde 10.8’i rüzgardan, yüzde 4.7’si güneşten, yüzde 3.3’ü jeotermal enerjiden ve yüzde 3.7’si diğer kaynaklardan elde edildi. Enerji, aynı zamanda tüm sektörlerin üretim süreçlerini doğrudan etkileyen bir sektör konumunda.
4
10
Enerjide yerlilik oranının artırılması hem cari açık hem sektörlerin üretim maliyeti ve rekabet gücü bakımından büyük önem taşıyor. Diğer taraftan, yerli üretimin artırılması ve yenilenebilir enerjiye dönüşüm konusunda hızlı bir süreç de yaşanıyor.
5
10
ÜRETİM ARTIŞI
Cumhuriyet’in 100. yılı olan 2023’ü aynı zamanda enerjide dışa bağımlılığı azaltmak için çok sayıda projenin devreye alınacağı yıl ilan eden Türkiye, başta Karadeniz doğalgazı olmak üzere yeniliklerin de heyecanını yaşıyor. Nitekim geçtiğimiz günlerde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Karadeniz doğalgazındaki günlük üretimin kısa sürede yüzde 150 artırılacağına işaret eden açıklamalarda bulundu. Doğalgazda dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla başlatılan off-shore hidrokarbon arama ve üretim faaliyetleri kapsamında Karadeniz’deki Sakarya Gaz Sahası’nda 710 milyar metreküplük doğalgaz keşfinin gerçekleştirildiğini hatırlatan Bayraktar, “Üç yıldan kısa sürede üretime başladığımız bu sahadan bugün itibarıyla şebekemize günlük 4 milyon metreküplük gaz akışı mevcut. Bu üretimi kısa sürede günlük 10 milyon metreküpe, ardından da 40 milyon metreküpe çıkarmayı hedefliyoruz” dedi.
6
10
ARZ GÜVENLİĞİ
Doğalgazda altyapıya da son yıllarda önemli yatırımlar yaptıklarını vurgulayan Bakan Bayraktar, şöyle konuştu: “Türkiye, halihazırda boru hatları vasıtasıyla 3 farklı ülkeden ve 5 gazlaştırma terminali ile de pek çok farklı kaynaktan doğalgaz temin edebiliyor. Gerçekleştirdiğimiz bu projelerle hem ülkemizin hem de bölgemizin enerji arz güvenliğine önemli katkılar sunuyoruz. Rusya-Ukrayna savaşından enerji bağlamında en çok etkilenen Doğu Avrupa bölgesinin doğalgaz arz güvenliğinin sağlanması için ülkemize iletilen talepleri karşıladık ve Bulgaristan, Macaristan, Romanya ve Moldova ile doğalgaz tedarik anlaşmaları imzaladık. Bölge arz güvenliğine daha fazla katkı yapma arzusundayız. Bunu, çeşitlilik sağlayarak daha farklı kaynak ve güzergâhlardan daha fazla doğalgazı bölgeye getirerek yapabileceğimize inanıyoruz.”
7
10
FİLYOS’TA İŞLENİYOR
Karadeniz’deki Sakarya Gaz Sahası’nda 2020 yılında keşfedilen rezervin işletmeye alınma sürecine baktığımızda, Filyos’taki işleme tesisinin devreye alınması 20 Nisan 2023’te başarıyla tamamlandı. Karaya 170 kilometrelik boru hattı ile getirilen Karadeniz gazı, TPAO Filyos Münferit Yatırım Yeri'nde bulunan Sakarya Gaz Sahası Kara Tesisi’nde işleniyor. Gazın içindeki muhtemel su ve yabancı maddeler yine burada ayrıştırılıyor ve boru hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.’nin (BOTAŞ) standartlarına uygun hale getiriliyor. Gaz akabinde BOTAŞ’a ait Ana Ölçüm İstasyonu’na ve ardından ulusal gaz şebekesine aktarılıyor.
8
10
GÜNLÜK ÜRETİM HENÜZ FAZ-1 SEVİYESİNDE
Karadeniz Doğalgazı Projesi, aynı zamanda 2020 yılındaki ilk keşiften üretime kadar dünyanın en kısa sürede yapılan deniz saha geliştirme projesi olarak da kayıtlara geçti. Küresel gaz sektöründe, benzer koşullarda rezerv tespitinden üretime kadar geçen sürenin ortalama 7-8 yıl olduğu belirtiliyor. Öte yandan, Karadeniz’deki doğalgazın çıkarılması süreci fazlar halinde ilerliyor. Günlük gaz üretiminin şu andaki Faz-1’de 10 milyon metreküpe ulaşması öngörülüyor.
9
10
Faz-2 üretimine 2026 yılında geçilmesi, günlük üretimin 40 milyon metreküpe çıkması hedefleniyor. Faz-3’te ise Amasra Sahası’nın da üretime dahil edilmesi ve 2028’de günlük 60 milyon metreküp üretim seviyelerine ulaşılması planlanıyor.
10
10
Karadeniz doğalgazında günlük üretimin Faz-2’de 40 milyon metreküpe çıkarılması hedefi, yıllık yaklaşık 15 milyar metreküp üretim anlamına da geliyor. Diğer taraftan, Türkiye'nin ortalama yıllık tüketimi 60 milyar metreküp baz alındığında, Karadeniz doğalgazı günlük 10 milyon metreküp üretim ile yıllık ihtiyacın yüzde 6'sını karşılayabilecek. Üretim günlük 40 milyon metreküpe çıktığında ise yıllık ihtiyacın yaklaşık yüzde 25'ine cevap verebilecek. Mevcut rezerv olarak bakıldığında ise Karadeniz doğalgazı, tüm konutların 35 yıllık doğalgaz ihtiyacını tek başına karşılayabilecek kapasiteye sahip.