İşte Türkiye'nin OHAL tarihi!
Türkiye'de 3 ay süreyle Olağanüstü Hal (OHAL) ilan edildi. Açıklama MGK ve Bakanlar Kurulu toplantılarının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan geldi. Peki Türkiye'de OHAL ne zaman, hangi durumlarda ilan edilmişti? İşte yanıtı;
OHAL'IN UYGULANDIĞI YILLAR
12 Eylül 1980 tarihinden önce, 26 Aralık 1978'de Kahramanmaraş olayları nedeniyle Adana, Ankara, Bingöl, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Sivas, Şanlıurfa'da OHAL ilan edildi.
12 Eylül 1980'deki askeri darbe ile başlayan sıkıyönetimin bitiminden hemen sonra 19 Temmuz 1987tarihinde, Bingöl, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van'da OHAL uygulamasına geçildi. Başbakanlık onayıyla Adıyaman, Bitlis ve Muş da aynı kanunla komşu il olarak belirlendi.
Olağanüstü Hal, bölgede toplam 11 ilde uygulamaya konulurken, Batman ve Şırnak'ın 6 Mayıs 1990'da il olmalarıyla OHAL kapsamındaki il sayısı 13'e yükseldi. Mücavir il olarak uygulama kapsamına alınan Bitlis'te de 19 Mart 1994 tarihinde Olağanüstü Hal'e geçildi.
46 KEZ UZATILDI
Uygulamanın başladığı 19 Temmuz 1987 tarihinden 2002 yılına kadar OHAL 46 kez uzatıldı. Her 4 ayda bir uzatılan Olağanüstü Hal uygulaması, 1994 yılı sonuna kadar 13 ilde sürdürüldü. İlk olarak Elazığ OHAL kapsamından, Adıyaman da mücavir il olmaktan çıkarıldı. Daha sonra iller tek tek OHAL kapsamından çıkarıldı. 30 Kasım 2002'de OHAL tamamen kaldırıldı.
OHAL KARARI HANGİ ŞARTLARDA ALINIR?
Olağanüstü Hal uygulamasının dayandığı Anayasa'nın 120 maddesin şöyle:
Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddî belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması hallerinde, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Millî Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilân edebilir.
OHAL KARARI NASIL ALINIR?
Olağanüstü Hal ilan etme yetkisi, Anayasa'nın 119 ve 120. maddelerine göre normal Bakanlar Kurulu'na değil, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu'na aittir. Bakanlar Kurulu, 6 ayı geçmemek OHAL kararı alabilir ve sebeplerin devam etmesi halinde her seferinde 4 ayı geçmemek üzere uzatılabilir.Ancak bu kurulun Olağanüstü Hal ilan etme yetkisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) onamasına tabidir. Olağanüstü Hal ilanına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı Resmî Gazete'de yayımlanır ve hemen TBMM'nin onayına sunulur. TBMM tatilde ise derhal toplantıya çağrılır. Meclis, olağanüstü hal süresini kısaltabilir, uzatabilir veya sonlandırabilir.
OHAL NASIL UYGULANIR?
*Olağanüstü hal bir ili kapsıyorsa il valisine,
*Bir bölge valiliğine bağlı birden çok ilde ilan edilmesi halinde bölge valisine,
*Birden fazla bölge valisinin görev alanına giren illerde veya bütün yurtta ilan edilmesi halinde, koordine ve işbirliği Başbakanlıkça sağlanmak suretiye bölge valilerine aittir. Gerekli işlimler onlar tarafından yürütülür.
*Bölge valileri; kendilerine ait görev ve yetkilerin bir kısmını veya tamamını, illerinde olağanüstü hal ilan edilen il valilerine devredebilirler.
OHAL NASIL SONA ERER?
OHAL kararı, TBMM tarafından onaylanmadığında uygulama sona erer. Diğer yandan, OHAL, süresinin bitimiyle de kendiliğinden sona erer. OHAL süresi daha dolmamış ancak uygulamayı gerektirecek sebepler ortadan kalkmışsa, Bakanlar Kurulu'nun istemi üzerine TBMM karar verebilir.
