İsrail’de Haredi krizi! İsrailli Başhaham Yosef’ten Netanyahu’ya: “Ateist ve güvenilmez biri”

İsrail siyasetinde uzun süredir tartışma konusu olan Haredilerin askerlikten muaf tutulması meselesi, ülkenin iç siyasetini krize sürüklüyor. Ultra Ortodoks Yahudilerin en etkili dini liderlerinden eski Başhaham Yitzhak Yosef, son vaazında doğrudan Başbakan Binyamin Netanyahu’yu hedef aldı.

The Times of Israel’in haberine göre Yosef, Netanyahu’yu “ateist” olmakla suçlayarak, “O hiçbir şeye inanmıyor. Böyle birine güvenilir mi?” sözleriyle hükümetin Haredi yasa tasarısı üzerinden yürüttüğü politikayı eleştirdi.

“Netanyahu’ya güvenilmez” çıkışı

Yosef, özellikle Haredilerin zorunlu askerlikten muaf tutulmasını sağlayacak yasa tasarısının akıbeti üzerinden Netanyahu’ya yüklendi. Ultra Ortodoks siyasetçilerin, “Netanyahu’ya fazla güvenmekle hata yaptığını” belirten Yosef, şu ifadeleri kullandı:

“O bir ateist. Hiçbir şeye inanmıyor. Böyle birine güveniyor musunuz? Neden ona güveniyorsunuz?”

Yosef ayrıca, İsrail güvenlik güçlerinin Haredileri askerlikten kaçtıkları gerekçesiyle orantısız şekilde gözaltına aldığını öne sürdü. Vaazında, “Kapı çalındığında kim olduğunu kontrol edin. Onlarsa kapıyı açmayın” sözleriyle cemaate uyarılarda bulundu.

Haredilerden göç tehdidi

Başhaham Yosef, “Muafiyet yasası Meclis’ten geçmezse İsrail’i topluca terk edebiliriz” diyerek, ülkeyi karıştıracak bir göç tehdidinde bulundu. Bu çıkış, İsrail iç siyasetinde tartışmaları daha da körükledi.

Geçtiğimiz haftalarda İsrail ordusu, “asker kaçağı” oldukları gerekçesiyle 7 Yeşiva öğrencisini gözaltına almış, olay üzerine Harediler, Beit Lid Askeri Hapishanesi önünde büyük protestolar düzenlemişti.

Haredi partiler hükümetten çekildi

İsrail siyasetinde dengeleri değiştiren en kritik gelişme ise Haredi partilerin tavrı oldu. Şas Partisi ile Degel HaTorah ve Agudat Israel’in oluşturduğu Birleşik Tevrat Yahudiliği ittifakı, yasa tasarısının Meclis’e getirilmemesi nedeniyle geçtiğimiz ay Netanyahu hükümetinden çekildi.

Bu hamleyle Netanyahu’nun kabinesi, 120 sandalyeli Knesset’te yalnızca 50 milletvekiline dayanan bir azınlık hükümeti haline geldi.

Askerlik tartışması İsrail’i kilitledi

İsrail yasalarına göre 18 yaşını dolduran herkesin zorunlu askerlik hizmetini yapması gerekiyor. Ancak Haredilerin yıllardır askerlikten muaf tutulması, toplumda büyük bir tartışma konusu olmuştu.

İsrail Yüksek Mahkemesi, 25 Haziran 2024’te aldığı kararla Haredilerin muafiyetinin yasal dayanağı bulunmadığını, yaklaşık 80 bin Haredi erkeğin askerlik yükümlülüğü bulunduğunu açıklamıştı. Kararın ardından Netanyahu hükümeti, bu gruptan 24 bin kişiye celp gönderdi.

Netanyahu üzerindeki baskı artıyor

Yüksek Mahkeme’nin kararıyla birlikte İsrail’in asker ihtiyacının artması, özellikle Gazze’de yürütülen saldırgan politikaların gölgesinde hükümeti zor durumda bırakıyor. Netanyahu, hem dini cepheden gelen sert eleştirilerle, hem de koalisyon ortaklarının çekilmesiyle içeride en büyük krizlerinden birini yaşıyor.

Başhaham Yosef’in “Netanyahu’ya güvenilmez” çıkışı, yalnızca dini otoritelerin değil, toplumun geniş kesimlerinin hükümete olan güvenini de sarsmış durumda.