İsrail'de 38 yıl sonra bir ilk: Netanyahu’nun kader seçimi başladı! İşte anketler ve olası senaryolar

İsrail, Gazze Şeridi’ndeki ağır yıkım, Güney Lübnan’ın işgali ve ABD ile birlikte İran’a karşı yürütülen savaşın ortasında tarihi bir genel seçime gidiyor. 1988’den bu yana ilk kez tam zamanında gerçekleştirilen seçimlerde, 7,3 milyon seçmen 120 sandalyeli İsrail Meclisi’nin (Knesset) 26. dönem üyelerini belirlemek üzere oy kullanacak. 220 milyon dolar bütçeli seçim maratonunda, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyonu ile Siyonist muhalefet bloğu arasındaki 61 sandalye savaşı ülkenin kaderini çizecek.

38 YIL SONRA İLK KEZ SANDIK BAŞINA GİDİLİYOR

İsrail Merkez Seçim Komitesi verilerine göre, 1988 yılından bu yana ilk defa erken seçime gidilmeden, tam vaktinde yapılan genel seçimler yarın yerel saatle 07.00’de başlayıp 22.00’de sona erecek.

Ülke genelinde kurulan 12 bin 18 seçim merkezindeki 18 bin sandıkta 100 bin personel görev yaparken, sandık güvenliği 15 bin kamera ile sağlanacak. Toplam 690 milyon şekel (yaklaşık 220 milyon dolar) bütçe ayrılan seçimlerde, işgal altındaki Suriye, Lübnan ve Filistin topraklarındaki 850 merkezde asker ve komutanların oy kullanma işlemleri ise 20 Ekim’de başlatıldı.

NETANYAHU VE AŞIRI SAĞCI İTTİFAKI: 19 YILLIK KOLTUK SAVAŞI

İsrail tarihinin en uzun süre görev yapan başbakanı olan ve 19 yıldır kesintisiz/kesintili olarak koltukta oturan Binyamin Netanyahu, hakkındaki yolsuzluk suçlamaları ve yargılamalara rağmen yeniden başbakan seçilmeyi hedefliyor. Netanyahu bloğunda şu kritik ve aşırı sağcı isimler yer alıyor:

Bezalel Smotrich (Maliye Bakanı) – Dini Siyonizm Partisi

Itamar Ben-Gvir (Ulusal Güvenlik Bakanı) – Yahudi Gücü Partisi

Aryeh Deri – Ultra-Ortodoks (Haredi) Şas Partisi

Yitzhak Goldknopf – Ultra-Ortodoks Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi

Ofer Winter – İsrail Halkı Partisi

Öte yandan, Haham Yosef David Abargel liderliğindeki Ultra-Ortodoks Ahi Partisi, Netanyahu’nun bakan yardımcılığı ve Tevrat okulu öğrencilerinin (Harediler) askere alınmaması sözü vermesi üzerine seçimden çekildi.

MUHALEFETİN ZİRVESİNDEKİ İSİM: EISENKOT VE "YASHAR" PARTİSİ

Kamuoyu yoklamaları ve anketler, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi’nin seçimden birinci parti olarak çıkacağını ve Eisenkot’un halk nezdinde en çok tercih edilen başbakan adayı olduğunu gösteriyor.

Muhalefet bloğunun diğer bileşenleri ise şunlar:

Naftali Bennett & Yair Lapid – Beyahad (Birlikte) Partisi

Avigdor Liberman – İsrail Evimiz Partisi

Yair Golan – Demokratlar Partisi

Eski Genelkurmay Başkanı ve Savunma Bakanı Benny Gantz ise Mavi-Beyaz (Kahol-Lavan) Partisi’ni seçim yarışından tamamen çekti.

KİLİT ROLDEKİ FİLİSTİNLİ SEÇMENLER VE "KİLİT" ARAP PARTİLERİ

İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 21’ini oluşturan 1,2 milyon İsrail vatandaşı Filistinli seçmen sandıkta iki ana liste ile temsil ediliyor:

Ortak Liste (Hadaş, Taal ve Beled): Yusuf Cabirin liderliğindeki listede, Beled lideri Sami Ebu Şehade, Yüksek Mahkeme'nin seçim yasağı kararını görüşmesinden hemen önce yarıştan çekildi.

Birleşik Arap Listesi (Raam Partisi): Mansur Abbas liderliğindeki parti, Bennett-Lapid hükümetini destekleyerek İsrail tarihinde koalisyona giren ilk Arap partisi olmuştu.

Arap partileri, ırkçı ve aşırı sağcı Netanyahu hükümetini devirmek için koalisyon pazarlıklarına açık olduklarını duyursa da, Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu, Netanyahu'nun propagandasından çekindiği için Arap partileriyle resmi bir pazarlık yapmayacağını savunuyor.

MİLYONLARCA FİLİSTİNLİ OY KULLANAMAYACAK, İŞGALCİLER SANDIĞA GİDECEK

İsrail’in uyguladığı nispi temsil sisteminde ülke tek bir seçim bölgesi kabul ediliyor ve yüzde 3,25 barajını aşan partiler 120 sandalyeli Meclis'e giriyor.

Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze’de İsrail politikalarının doğrudan muhatabı olan 6 milyon Filistinli, İsrail vatandaşı olmadıkları gerekçesiyle oy kullanamıyor.

Buna karşın, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki Filistin topraklarını gasp eden 750 binden fazla İsrailli yerleşimci/işgalci oy kullanma hakkına sahip.

Yurt dışındaki İsrailliler (diplomatlar ve devlet temsilcileri hariç) bulundukları ülkelerde oy kullanamazken, sandığa gitmek için bizzat İsrail’e gelmek zorunda.

HÜKÜMET NASIL KURULACAK? KİLİTLENME VE 6 AY DETAYI

Seçim sonrası Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 61 milletvekilinin desteğini alma ihtimali en yüksek lidere hükümeti kurma görevini verecek.

Görevlendirilen liderin 28 gün (gerekirse +14 gün ek) süresi olacak.

Hükümet kurulamamazsa cumhurbaşkanı başka bir isme 28 gün süre verecek.

Yine kurulamazsa Meclis içinden 61 imza toplayan kişiye 2 hafta tanınacak.

Bu süreç de başarısız olursa Meclis feshedilip 3 ay içinde yeniden seçime gidilecek.

NETANYAHU DETAYI...

Tüm bu tıkanıklık senaryosunda mevcut başbakan geçici olarak görevine devam ediyor. Yani Netanyahu seçimi kaybetse dahi, muhalefetin koalisyon kuramaması durumunda azami 6 ay daha geçici başbakanlık koltuğunda kalmaya devam edebilir.