Hürmüz Boğazı'nda kritik gelişme: İran ve Umman 'geçici güzergah' anlaşmasında son aşamada

Tahran yönetimi, Washington cephesinden gelen "Doğrudan temas kuruyoruz" iddialarını bir kez daha kesin bir dille yalanladı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD'nin 17 Haziran geçici mutabakatındaki taahhütlerine dönmeye hazır olduğuna dair sinyaller aldıklarını ancak Washington ile doğrudan hiçbir temas kurmadıklarını söyledi.

ABD İLE DEĞİL UMMAN İLE MÜZAKERE

Devlet kanalı IRNA’ya konuşan Garibabadi, sürecin işleyişine dair şu net mesajı verdi:

"Anlayış süreci İran ile Umman arasındadır. Bu dönemde ABD ile hiçbir müzakere gerçekleşmemiştir."

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran'ın ABD ile herhangi bir doğrudan müzakere yürütmediğini, sürecin tamamen Umman ile işbirliği halinde geçici bir rota belirlemeye odaklandığını vurguladı.

Bekayi Umman ile yürütülen metin çalışmalarında son aşamaya gelindiğini belirterek, üçüncü tarafların sabote etmemesi halinde ortak açıklamanın kısa sürede duyurulacağını aktardı.

ABD Başkanı Trump'tan İran'a tehdit: Anlaşmazsak sert bir şekilde vururuz

"BİLİNEN ÜÇÜNCÜ TARAF" UYARISI: SABOTE EDİLEBİLİR!

İran tarafı, Umman ile varılan teknik ve coğrafi mutabakatın hayata geçebilmesi için dış müdahalelerin durması gerektiğini şart koştu. Dışişleri Sözcüsü Bekayi, son aşamaya gelindiğini ancak bölge dışı aktörlere işaret ederek, "Bilinen üçüncü taraflar sürece olumsuz müdahalede bulunmadığı takdirde geçici güzergah anlaşması uygulamaya konulacaktır" dedi. Eğer böyle bir sorun olmazsa anlaşmanın kısa sürede duyurulacağını Washington ve müttefiklerine duyurdu.

2 İLA 4 AY GEÇERLİ OLACAK "GEÇİCİ KORİDOR" FORMÜLÜ

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, üzerinde uzlaşılan formül kalıcı bir açılışı değil, askeri tansiyonu düşürmeyi amaçlayan geçici bir düzenlemeyi kapsıyor. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede:

"Hürmüz Boğazı üzerinden geçecek yeni rota geçicidir; 2 ila 4 ay veya daha uzun süre geçerli olabilir. Giriş ve çıkış koridorunun bazı bölümleri İran ve Umman'ın karasularından geçecek. Ancak Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması ABD'nin tutumuna ve yaptırımları kaldırmasına bağlıdır." ifadelerini kullandı.

ABD: ANLAŞMA AN MESELESİ

Washington cephesi ise masadaki havayı daha olumlu ve çözüme yakın bir dille servis ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, hafta başında yaptığı açıklamada İran tarafını "samimiyetsizlikle" suçlasa da barış ve geçiş görüşmelerinin fiilen sürdüğünü savundu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de su yolundaki kilidi açacak geçici bir uzlaşının kısa süre içinde ilan edilebileceğinin sinyalini verdi. ABD medyasında çıkan haberlerde; ABD, İran ve Umman’ın geçici bir metin üzerinde mutabık kalmaya çok yakın olduğu kaydedildi.

MASADAKİ 17 HAZİRAN ŞARTLARI NE İÇERİYOR?

Diplomatik kulislerde konuşulan geçici formül, 17 Haziran’da sağlanan anlayış birliğine dayanıyor. Taslağa göre tarafların yükümlülükleri şu şekilde sıralanıyor:

Ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan 60 gün boyunca hiçbir ücret ödemeden serbestçe geçişine izin vermek.

İran gemilerine yönelik uygulanan deniz ablukasını kaldırmak ve ekonomik yaptırım baskılarını esnetmek.

SAHADA TANSİYON DÜŞMÜYOR

Masa başındaki diplomatik mekik diplomasisine rağmen askeri gerilim devam ediyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı'nın Umman karasularından geçen güney rotasının uluslararası ticari gemiler için açık olduğunu duyurdu.

Ancak Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), Yemen ve Umman açıklarında seyreden bazı ticari tankerlerin yakınlarında patlamalar meydana geldiğine dair raporlar aldıklarını bildirdi. Sahadaki bu sıcak gelişmeler, sağlanan hassas dengenin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor.