Faiz ödemelerindeki artış yıllık enflasyonu ikiye katladı

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın açıkladığı verilere gö­re ocak-nisan döneminde Hazine’nin nakit bazda ge­lirleri önceki yıla göre yüz­de 53,2 artışla 5 trilyon 281,2 milyar liraya ulaştı, harca­maları ise yüzde 35,1 artış­la 6 trilyon 139 milyar lira ol­du. Bütçe gelirlerinin güç­lü bir artış kaydettiği ilk dört ayda, faiz dışı harcamalar reel olarak nere­deyse artmazken, 1,1 trilyon lira ile rekor düzeye ulaşan fa­iz ödemeleri, yüksek tutarda nakit açığı verilmesine yol açtı. İlk dört aylık dönemler itibarıyla tüm yılların en yüksek faiz ödemesi bu yıl gerçekleşti.

YÜKSEK AÇIĞIN KAYNAĞI FAİZ YÜKÜ

Özelleştirme ve fon geliri olarak 1,6 milyar liralık da giriş kaydedilen bu dönemde Hazine nakit dengesi 856,1 milyar lira açıkla bağlan­dı. Nakit açığı geçen yılın ay­nı dönemindekinin yüzde 21,1 altında gerçekleşti. İlk dört aylık dönemler itibarıy­la 2022 yılında sadece 66,8 milyar lira olan Hazine na­kit açığı, 2023’te 417 milyara, 2024’te 807,5 milyara ve 2025 yılında 1 trilyon 85,2 milyar lira ile en yüksek düzeye ulaş­mıştı. Buna göre ilk dört aylık dönemler bazında büyüme­si hız kesmekle birlikte açık hala yüksek düzeyini korudu. İlk dört ayda verilen yüksek nakit açığında rekor düzeye ulaşan faiz ödemeleri etkili oldu. Hazine’nin bu dönem­deki nakit harcamalarının 5 trilyon 23,3 liralık bölümünü oluşturan faiz dışı harcama­lar önceki yıla göre artış yüz­de 30,2 ile yaklaşık enflasyon kadar arttı, başka bir deyiş­le “reel” olarak yerinde say­dı. Buna karşılık faiz ödeme­leri yüzde 63’le yıllık enflas­yonu ikiye katlayan bir artışla 1 trilyon 115,7 milyar liraya ulaştı. Bunun ilk dört aylık dönemler itibarıyla tüm yıl­ların en yüksek faiz ödemesi olduğu belirlendi. Faiz ödemeleri 2025 yılı ilk dört ayda önceki yılın ay­nı dönemine göre yüzde 43,2 artışla 684,5 milyar lira ol­muştu. Ocak-nisan dönemle­ri itibarıyla faiz ödemelerinin geçen yıl nakit bazda toplam giderler içindeki yüzde 17,7 olan payı, bu yıl yüzde 22,2’ye yükseldi.

İÇ BORÇTE REKOR ARTIŞ

Devletin ana gelir ve har­camalarına ait nakit den­gesi bu yıl ilk dört ayda ge­çen yıla göre daha düşük ol­sa da yüksek tutarda bir açık verirken, önceki yıllarda bütçe açıkları ve borç çevirme ihtiyacı dolayısıyla yüksek faizle gidilen yoğun borçlanmaların mirası olarak Hazine bu döneme yığılmış rekor düzeyde bir itfa yükü ile de karşı karşıya kaldı. Hem nakit açığı hem itfalar dola­yısıyla Hazine’nin brüt borç­lanması geçen yıla göre bir kata yakın büyüdü. Hazine ilk dört ayda vade­si gelen iç borçlar dolayısıy­la 1 trilyon 206,6 milyar ve dış borçlar için de 247,6 mil­yar lira olmak üzere toplam 1 trilyon 454,1 milyar liralık borç geri ödemesi gerçekleş­tirdi. Dış borç geri ödemeleri geçen yılın ilk dört ayına göre sadece yüzde 6,7 artarken, iç borç geri ödemelerinde yüz­de 593,2 ile adeta patlama ya­şandı. Böylece toplam geri ödeme miktarı geçen yılın ay­nı dönemine göre yüzde 258,1 oranında bir artış kaydetti.