Dyson Lin, 5.4'lük depremi nasıl bildiğini açıkladı!
Çarşamba akşamı Manisa’da gerçekleşen 5.4'lük depremin ardından sosyal medyada bir anda yeni bir tahmincimiz oldu: Dyson Lin. Tayvan’da yaşayan ve Tayvan Deprem Tahmin Enstitüsü isimli bir enstitünün kurucusu olduğunu belirten Lin, Manisa depremini önceden tahmin ettiğini söylüyor. Peki, Dyson Lin isabetli tahminde hangi tekniği kullanıyor? Depremi bu teknikle tahmin etmek gerçekten mümkün mü,?Tayvan’dan Manisa’daki bir deprem nasıl tahmin edilebilir? Tüm bu yanıtların cevabı galeri haberde...
1
13
Çarşamba akşamı Manisa’da gerçekleşen 5.4 büyüklüğündeki deprem çevre iller kadar İstanbul'da da hissedildi. Türkiye'nin gündemini de sarsan deprem sosyal medyada da hızla birinci konu oldu. Bu konuda en çok dikkat çeken ise bir sosyal medya kullanıcısının yaptığı paylaşım oldu. Dyson Lin isimli bu kullanıcı, Manisa’daki depremi ‘tahmin ettiğini’ ileri sürüyordu. Gerçekten de Manisa ve çevresinde bir deprem beklediğine ilişkin daha önceden bir tweet attığı doğruydu. Peki, Tayvanlı Dyson Lin bunu nasıl başarmıştı? Kullandığı bir teknik varsa bu neydi? Nasıl oluyor da önceden bilinmesi mümkün değil denilen bir depremi tahmin edebiliyordu? Bu tahminler gerçekten isabetli miydi, yoksa sadece denk geliyor olabilir miydi?
2
13
Dyson Lin’in Twitter’daki takipçi sayısını bir anda 10 katına çıkartan bu tahmine ilişkin sosyal medya kullanıcılarının kafasında beliren sorular bunlar. Ancak Lin ile ilgili Google'da pek bir sonuç bulmak mümkün değil. Herhangi bir akademik kaydı da görülmüyor. Daha önce bu konuda onu doğrulayan bir çalışma ya da araştırma da bulunmuyor.
3
13
Milliyet Molatik'ten Andaç Üzel, bu nedenle doğrudan Dyson Lin’e ulaşmanın doğru olabileceğini düşünerek kendisine mail attıklarını belirtiyor haberinde. Soruları cevaplayan Dyson Lin, hem kullandığı tekniği anlatıyor, hem de kendisine göre tahminin neden güvenilir olduğunu açıklıyor.
4
13
“10-15 gün önceden tahmin ediyorum”
Türkiye’de bugün için çok popüler bir kişisiniz. Manisa’da gerçekleşen depremi tahmin ettiğinizi söylüyorsunuz. Depremi nasıl tahmin ediyorsunuz, nasıl bir teknoloji kullanıyorsunuz, nasıl çalışıyor bu teknoloji?
"Havadaki voltaj sinyallerini ve IRIS sinyallerini kullanarak depremleri tahmin ediyorum. Dünyanın farklı yerlerinde yirmiden fazla deprem tahmin istasyonum bulunuyor. Bu istasyonları gönüllüler çalıştırıyor. Havadaki sinyalleri ölçmek için ya NI USB-6210 ya da Air 2 adlı cihazları kullanıyorlar. NI USB-6210 pahalı bir cihaz olduğu için, ben Air 2 adını verdiğim cihazı icat ettim. İstanbul’da iki adet istasyonum var.
5
13
İstanbul’daki sinyaller Manisa’daki depremden bir ay kadar önce başladı. Elazığ’da gerçekleşien 5.1 şiddetindeki depremden çok daha büyük sinyallerdi ve daha uzun sürdü. İstanbul’a yakın ve 5-6 büyüklüğünde bir deprem tahmin ettim. Elbette zaman yanılgıları olabiliyor ama 10-15 gün önceden büyük bir depremi tahmin edebiliyorum."
6
13
“Tekniğime güveniyorum”
Bilim insanları, depremin bu tip yöntemlerle günler önceden tahmin edilemeyeceğini ifade ediyor. Bu görüş hakkındaki fikirlerinizi merak ediyorum. Tekniğinize güveniyor musunuz?
"Bilim sadece tahmin etmez, deneyler yapar. Benim tekniğimi denemeleri gerektiğini düşünüyorum. Eğer daha iyi bir teknikleri yoksa neden benim tekniğimi denemiyorlar?"
7
13
“Beni güvenilir yapan şey…”
Pek çok sosyal medya profili, benzer tekniklerle depremi tahmin ettiğini söylüyor. Sizi onlardan daha güvenilir ve farklı kılan şey ne?
"Ben dünyanın her yerinden pek çok insanla birlikte çalışıyorum. Teknolojim açık, sır tutmuyorum. Beni güvenilir kılan şey bu."
8
13
Deprem tahmin edilebilir mi?
Peki, başarılı deprem tahmini mümkün mü? Bir deprem tahminini ‘başarılı’ olarak adlandırmayı sağlayan doneler nedir?
Soruların yanıtını Gazi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Süleyman Pampal veriyor. Pampal, Lin ile ilgili akıllardaki soru işaretlerini giderecek önemli şeyler söylüyor:
“Depremin önceden tahminini konuşuyorsak anlamamız gereken şey şu; yerini, zamanını ve büyüklüğünü tam ve doğru olarak bilmek. Bunu kastediyorsak, bu sadece bir kere yapılabildi. 1976 yılında Çin’de Hichang depremi, gerçekten 4 saat önce tespit etmişler. Bunda da pek çok farklı belirti birlikte kullanılmış. Yılanlar kışın mesela karlı bir havada yuvalarını terk edip ölmüşler. Depremlerin önceden tahmininde kullanılan pek çok belirti var.”
Tüm bu çabaların sonucunda yalnızca bir kez tam yeri, zamanı, büyüklüğü tespit edilen depreme rastlanması aslında dikkat çekici olmaya başlıyor. Dyson Lin, özellikle büyüklüğüyle ilgili tahmin eşiğini, tutabildiği kadar geniş tutuyor. Bu önemli.
9
13
Uzmanlar ne diyor?
Prof.Dr. Süleyman Pampal'ın, Lin’in kullandığını söylediği teknikle ilgili tespitleri ise şu şekilde:
“Depremi tahmin etmek için kullanıldığı söylenen yöntemlerden biri de bahsettiğiniz yöntem, yöntemden çok bir ipucu. Ancak bunu ölçerek gözlemleyerek tam yerini-zamanını ve hele büyüklüğünü tahmin etmek mümkün değil. Kendisinin kullandığı teknik de denenebilir. Ancak kesin sonuç vermesinin mümkün olmadığını ifade etmek gerek.“
10
13
Güneş tutulmalarıyla benzerliği…
Pampal, sürekli karşımıza çıkan Güneş tutulması-deprem ilişkilendirilmesine de kısaca değindi:
“Bazıları hava olaylarından, güneş tutulmalarından da yola çıkarak depremi tahmin ettiğini söylüyor mesela. Güneş tutulmasına bir dönem depremler çok bağlandı. Ancak bir yılda maksimum beş kez deprem oluyor. Fakat 7.0’dan daha şiddetli bir büyüklükte deprem dünyada 20’den fazla kez meydana geliyor. Yani, her ay 2 kez yıkıcı deprem oluyor dünyada.”
11
13
Dünyada deprem sıklığı…
Ayda ortalama iki kez 7 ve üstü büyüklükte deprem meydana gelmesi dikkat çekici bir detay.
Pampal, bu noktada, herkesin ‘tahmin’ ettiği depremlere denk gelebileceğini belirtiyor. Zira, eğer “Önümüzdeki ay büyük bir deprem olacak” derseniz, bunun gerçekleşme ihtimali oldukça yüksek. Hatta şanslıysanız bölgesini bile tutturabilme ihtimaliniz var.
12
13
Dyson Lin ile ilgili neler biliniyor?
Dyson Lin ile ilgili de bilinenler oldukça yetersiz. Bir ay içerisinde onlarca deprem tahmini yapıyor. Blog sitesi de Twitter hesabı da çok fazla tahminle dolmuş durumda. Bunlardan hiç değilse bir kısmının isabetli gibi görünmesi, Pampal’ın da işaret ettiği noktadan bakınca çok da garip görünmüyor. Bu tür kişileri takip ederken yanılma payını çok daha yüksek tutmak daha önemli gözüküyor.
13
13
Ve Dyson Lin ile ilgili son gelişme ise Twitter'da yaşandı.
Lin'in hesabı Twitter yönetimi tarafından askıya alındı.
Bu askıya alınışın altında Türkiye'ye ilişkin tahminleri olup olmadığı ise bilinmiyor.
Sayfadaki açıklama tüm askıya alınan hesaplarda olduğu gibi "Twitter, Twitter Kuralları'nı ihlal eden hesapları askıya alır" şeklinde