Dünya kıyametin eşiğinden döndü
Türkiye'de son yıllarda hava durumu anlık olarak değişebiliyor. Güneşli bir günde fırtına bulutları ortaya çıkıp gökten ceviz büyüklüğünde dolu yağabiliyor. Ya da kış günü tişörtle dolaşılacak hava sıcaklıkları ortaya çıkabiliyor. Küresel ısınmanın bir nedeni olarak görünen bu değişimler şimdi anlatacağımız olayın yanında inanın hiçbir şey. ABD'ye ait Noaa-20 uydusunun kamerasına takılan görüntü şok edecek cinsten. Bilim insanlarına göre dünya kıyametin eşiğinden dönmüş olabilir.
1
11
Hepimiz çok sıcak bir yaz gününde fırtına bulutlarının üstümüzde toplandığına en az bir kez şahit olmuşuzdur. İşte benzer bir tropik fırtına sisteminde dünyada bilinen kaydedilmiş en düşük sıcaklık değeri elde kaydedildi.
2
11
2018 yılında Ekvator'un hemen güneyinde kaydedilen sisteme ilişkin yapılan araştırma henüz yayımlandı. Buna göre Pasifik Okyanusu'nun batısında oluşan bu tropik fırtınanın en yukarısında sıcaklık değeri -111 derece olarak ölçüldü.
3
11
Bu değerin tam anlamı ile rekor bir seviye olabileceği değerlendiriliyor. 29 Aralık 2018 tarihinde yapılan bu rekor gözlem, Amerika Birleşik Devletleri'ne ait Noaa-20 uydusu tarafından gerçekleştirildi.
4
11
Meteorolojik ifadelerle açıklamak gerekirse; çok kuvvetli bir hava akımı, atmosferin en alt tabakasına (troposfere) ulaşması ile genellikle düzleşiyor ve örs benzeri bir şekle dönüşüyor.
5
11
20,5 KİLOMETREDE YÜKSEKLİKTEYDİ
Ama fırtınanın çok kuvvetli olduğu durumlarda, yukarı yönlü hava akımı troposferi aşarak, bir sonraki katman olan stratosfere kadar çıkabiliyor. 2018 yılında yaşanan olayda oluşan bulutun üst seviyesi 20.5 kilometre yükseklikteydi.
6
11
BBC'ye konuşan Oxford Üniversitesi'nden meteroloji uzmanı Simon Proud, bu duruma "overshooting top" adı verildiğini, bulutun tepe noktasının Tropopoz tabakasını aştıktan sonra bu yükseliş sırasında her kilometrede 7 derece soğuduğunu söyledi. Proud, 2018 yılındaki örnekte Tropopozu aşan bulutun, 13 - 14 derece daha soğuk olduğunu ifade etti.
7
11
Gözlemle ilgili araştırmayı yayımlayan Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden meteorolojistler, bu sıra dışı durumda bazı ek faktörlerin katkıda bulunduğunu düşünüyor.
8
11
SÜPER SOĞUK FIRTINALAR ÇOĞALIYOR
Uzmanlar, bunun bir nedeni için, fırtınanın oluştuğu bölgedeki okyanus suyunun çok sıcak olmasını gerekçe gösteriyor. Buna ek olarak, Madden-Julian Salınımı adı verilen bir hava olayı fenomeninin de katkıda bulunduğunu ifade ediyorlar.
9
11
Madden-Julian Salınımı, yağışlı ve kuru havayı etkileyen, doğu yönlü ilerleyen bölgesel rüzgarlar için kullanılıyor. Yapılan bu gözlem, aynı zamanda bu tür süper soğuk fırtınaların sayısındaki artışı da gösteriyor.
10
11
Son üç yılda yaşanan benzer fırtınaların sayısının, ondan önceki 13 yıla eş değer olduğu gözlemlenmiş durumda. Soğuk hava fırtınalarının daha çok tehlike yarattığı değerlendirilirse bu gözlem daha da önem kazanıyor.
11
11
Oxford Üniversitesi'nden Simon Proud, "Şanslıyız ki bu fırtına hiçliğin ortasında yaşandı" derken dünyanın atlattığı büyük tehlikeye de işaret etti.