Dolara bir darbe daha! Türkiye BRICS’e ortak üye oldu
Küresel güç dengesinde Batı cephesinin alternatifi olarak konuşlanan BRICS topluluğu 16’ncı Zirvesi’nde yeni üye katılımlarıyla bir sonraki aşamaya geçti. Özellikle doların hakimiyetini yıkmak için çalışmalarını yoğunlaştıran Türkiye ve BRICS ülkeleri, Kazan Zirvesi’nde önemli kararlar aldı. Bunlarım arasında küresel para dolaşım sistemi olan ve ABD’nin kontrol ettiği Swıft sisteminin alternatifi tanıtıldı. İşte detaylar...
1
7
BRICS 10 Tam Üye'de kaldı, Türkiye'ye diğer 12 ülkeyle birlikte "Resmi Ortak Üye" statüsü tanıdı. Bu gelişme, yıllardır Türkiye’yi tam üye olarak almayan Avrupa Birliği’nde endişe yarattı.
2
7
BRICS 16. Zirvesi, "Kazan Bildirisi"nde yer verdiği "Resmi Ortak Üyelik" statüsüne 13 ülkeyi davet etti. Türkiye, Endonezya, Cezayir, Belarus, Küba, Bolivya, Malezya, Özbekistan, Kazakistan, Tayland, Vietnam, Nijerya ve Uganda ile müzakereleri dönem başkanı Rusya yürütecek.
3
7
BRICS sosyal medya haber kanalı @BRICSinfokuruluşun 2024 Zirvesi'nde hiçbir yeni ülkeyi tam üyeliğe kabul etmediğini duyurdu.
Kuruluş buna karşılık sosyal medya hesabından, aralarında Türkiye'nin de olduğu 13 ülkeyi resmi "ortak ülke" (partner country) olarak kabul ettiğini ve bu ülkelerin BRICS girişimlerine katılacaklarını, daha sonra tam üye olmak üzere çalışmalarını sürdüreceklerini açıkladı. Bu sonuca göre BRICS şemasında Tam Üyelik ve Resmi Ortak Üyelik olarak iki kategori oluştu
4
7
BRICS Tam Üyeleri
Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika, Birleşik Arap Emirlikleri, İran, Mısır ve Etiyopya'dan oluşuyor. Önceki Zirve'de üyeliği kabul edilen Suudi Arabistan iki listede de yer almadı. Henüz resmi açıklama yapılmamış olmakla birlikte Suudi Arabistan'ın BRICS üyelğinden çekilmiş olduğu varsayılıyor.
BRICS Resmi Ortak Üyeleri
Cezayir, Belarus, Bolivya, Küba, Endonezya, Kazakistan, Malezya, Nijerya, Tayland, Türkiye, Uganda, Özbekistan ve Vietnam.
5
7
Zirvede neler oldu?
Gelişmeleri özetleyen BRICS kurucu ülkelerinden Brezilya gazetesi BrasildeFatointernet sayfasında haberi "BRICS, Küba, Bolivya ve 11 diğer ülkeyi 'ortak devlet' olarak onayladı" başlığıyla verdi.
Gazete süreci şöyle açıkladı:
BRICS ülkeleri, 13 ülkeyi birliğe "ortak devlet" kategorisine dahil etmeyi kabul etti. Ancak, bu ülkelerin katılımı zirve sırasında resmileştirilmeyecek. Bu tanıma göre, dönem başkanı Rusya BRICS üyeliğini resmileştirmek üzere ortak ülkelerle istişarelerde bulunacak.
Bu sayı daha önce Rusya cumhurbaşkanlığı yardımcısı Yuri Ushakov tarafından doğrulanmıştı. BRICS'e "ortak devletler" olarak katılmaya davet edilen ülkeler grubu arasında Türkiye, Endonezya, Cezayir, Belarus, Küba, Bolivya, Malezya, Özbekistan, Kazakistan, Tayland, Vietnam, Nijerya ve Uganda yer alıyor.
6
7
BrasildeFato'nun Kazan'daki Brezilya heyetindeki diplomatik kaynaklarına göre, zirvenin ön görüşmeleri sırasında Venezuela Brezilya'nın veto etmesi nedeniyle listeden çıkarıldı. [Brezilya, Maduro'nun "zaferi"yle sonuçlanan tartışmalı Venezuela seçim sonuçlarını doğrulayan kayıtları sunulmadıkça sonucu onaylamayı askıya aldığını açıklamıştı.]
Brezilya Dışişleri Bakanı Mauro Vieira, önde gelen BRICS ülkelerinin blokun gelecekteki genişlemesine yol gösterecek 'kriterler ve ilkeler' konusunda fikir birliğine vardıklarını belirtti.
Çarşamba günü Kazan'daki 16. BRICS Zirvesi'nde Brezilya medyasıyla yaptığı basın toplantısında Vieira, "Tartışmalar, gelecekteki BRICS genişlemesi için kriterler ve ilkelere odaklandı. Şu anda 10 üye ülke var, ancak gelecekte daha fazlası olacak. Bu ilkeler ve kriterler tartışıldı, onaylandı ve üzerinde anlaşmaya varıldı. Yeni üye listesiyle ilgili olarak istişareler yakında başlayacak. Rusya başkanlığı mevcut her üyeyle istişare edecek ve ülkeleri duyuracağız. Yıl sonuna kadar değilse, gelecek yıl ve sorumluluk Brezilya başkanlığına geçecek” diye konuştu.
7
7
16. BRICS Zirvesi'nin son belgesi olan "Kazan Deklarasyonu" da, "BRICS Ortak Ülkeleri" kategorisinin kurulmasını doğruladı ve Küresel Güney ülkelerinden önemli ilgi gördü. Rus yetkililere göre, 30'dan fazla ülke BRICS grubuyla bir şekilde işbirliği yapma arzusunu dile getirdi.
Kazan'daki zirveye 36 ülkeden liderler katıldı
Organizatörlerine göre, 36 ülke 16. BRICS Zirvesi'ne liderleriyle katıldı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in de zirveye katılması Ukrayna'nın eleştirilerine yol açtı. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Guterres'in Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in BRICS zirvesine katılma davetini kabul ederken Ukrayna'daki savaşla ilgili "barış zirvesine" katılmamasını eleştirdi: "BM Genel Sekreteri, Ukrayna'nın İsviçre'deki ilk Küresel Barış Zirvesi'ne davetini reddetti. Bu, barış davasını desteklemeyen yanlış bir seçimdir. Sadece BM'nin itibarına zarar verir" dedi.
BM sözcüsü Farhan Haq'a göre, "Genel sekreter, Ukrayna'daki savaş ve BM Şartı, uluslararası hukuk ve BM kararlarına dayalı adil ve hakkaniyetli bir barış için koşullar konusundaki bilinen duruşunu yineledi."
Haq, Guterres'in Kazan'daki BRICS zirvesine "tıpkı Güney Afrika'da da olduğu gibi" katıldığını, bunun birçok önemli devletin yer aldığı G7 ve G20 gibi örgütlerin toplantılarına katılmak gibi standart bir uygulama olduğunu belirtti.