Bugün vefat eden Rafsancani'yi en iyi anlatan yazı..

'Ayetullah Makyavelli'

İran reformizminin ve İran tarzı kalkınmacılığın babası Ayetullah Rafsancani.

1979 devrimi öncesi tüccar ve zengin bir ailenin evladı olan Ali Ekber Haşimi Rafsancani, 1960'lı yıllardan itibaren dini eğitimine de devam ederken siyasi olarak İmam Humeyni'nin saflarına katıldı. Devrim süresince cezalar aldı, hapis yattı ve işkence gördü.

Devrimin en önde gelen isimlerinden biriydi. Devrim sonrası İran'ın en üst makamlarında görevler aldı. İçişleri Bakanlığı ve 80-88 İran-Irak savaşı sırasında Meclis başkanlığı yaptı. Savaş sırasında İran'a silah sağlama konusunda uluslararası arenada sıkı çalıştı ve lobi yaptı. Savaşın bitmesinde en önemli aktör oldu.

İmam Humeyni'nin vefat etmesi ile Ali Hamaney'in Rehber seçilmesinde etkili oldu. Ayetullah Hamaney'in boşalttığı Cumhurbaşkanlığı koltuğuna aday oldu ve yüksek bir oy oranı ile seçildi.

Cumhurbaşkanlığı yetkilerini artırarak 89-97 yılları arasında kabinesine "Kalkınma Hükümeti" adını verdi. 2 defa üstüste seçildi. Savaş sonrası İran'ın uluslararası ilişkilerini düzeltmeye çalıştı. İran'ın kalkınmasında rol aldı. Özel teşebbüsün ve yabancı yatırımcının önünü açtı.

İran İslam Cumhuriyetinin bir devlet olarak şekillenmesinde ve bürokrasinin oturmasında en büyük rol sahibidir. Görev süresi boyunca Batı'lı ülkelerden terörizme destek verdiği için eleştiriler de aldı. Hatta bazı Avrupa ülkelerinde işlenen cinayetlerde payı olduğu iddia edildi Batı tarafından. 97'de görevini Hatemi'ye devretti.

Ayetullah Hamaney tarafından kurulan "Düzenin Yararını Koruma Meclisinin" başına getirildi. Bu kurum meclis ile yürütme arasında ya da meclis ile anayasa mahkemesi arasında sorun çıkarsa devrete girecekti.

Üyelerini Dini Lider'in atadığı bir meclisin vefat edene kadar başkanlığını yürüttü. Yine uzun yıllar boyunca İran Dini Liderini seçen "Uzmanlar Meclisinin-Ayetullahlar meclisi" üyeliğini kısa bir dönemse başkanlığı yaptı.

Hatemi dönemi reformistlerin eleştirisini çok aldı. Liberaller kendisine "Ayetullah Makyavelli" lakabını taktılar. 97-2003 arası reformistlerle arası açıktı. Kendi Cumhurbaşkanlığı döneminde bizzat şahsı tarafından kurulan birçok devlet kurumunun yöneticisi ve üyeleri yine görev süresi sonrası da O'na bağlılıklarını sürdürdüler.

2003 sonrası reformistlere yaklaştı. 2005'te aday oldu.İkinci turda cumhurbaşkanlığını Ahmedinejat'a karşı kaybetti. 2005-2013 arası yani Ahmedinejat dönemi İran Reformislerinin en büyük hamisi oldu.Ahmedinejat ile defalarca karşı karşıya geldi.

2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmamasına rağmen Ahmedinejat kendisine karşı kara propaganda yaptı. Ailesine saldırılar oldu. Kızı bir defa darb edildi. Oğlu yolsuzluk sebebi ile içeri alındı.İran Dini Lideri Ayetullah Hamaney ile sert şekilde karşı karşıya geldiler.

2013'te Cumhurbaşkanı adayı Hasan Ruhani'yi açıktan destekledi. Aslında Ruhani Rafsancani'nin gençliğinden beri yanında idi. Vefat ettiği güne kadar Ruhani'nin yanında durdu. Nükleer anlaşmaları canı gönülden destekledi. Bir defasında Rejimin Suriye politikasını eleştiren ses kaydı internete düştü.

Siyasi hayatında pragmatik, ilişkici biri olarak bilindi.

Uluslararası ilişkilerde devlet adamı olmanın yanı sıra şahsi ilişkiler kurdu. Ekonomide liberal politikaları benimsedi. 79 devriminden sonra İran'ın radikallikten kurtulup bir devlet olması için büyük uğraş verdi. Her dönem dostları da bol oldu düşmanları da.

Zenginliği devamlı halk arasında tartışma konusu oldu. 2017 mayıs seçimleri öncesi 83 yaşında vefat etmesi Hasan Ruhani ve reformistler için iyi olduğu söylenemez. İran en etkili devlet adamını kaybetti.