Borç yapılandırma yürürlülükte! İşte 12 soruda yapılandırma hakkında tüm merak edilenler
Cumhuriyet tarihinin en büyük yapılandırma paketi olan ve 14 milyon kişiyi ilgilendiren borç yapılandırma yasası yürürlüğe girdi. Milyonlarca vatandaşa nefes aldıracak paket kapsamında 31 Aralık 2022 öncesine ait vergi, prim, idari para cezası, öğrenim kredileri, trafik cezaları ödenebilecek. İşte borç yapılandırmasında merak edilen sorular ve yanıtları...
1
27
Borçların yapılandırılmasına ilişkin kanun teklifi yasalaştı. Yasayla tüm vergi cezaları, trafik, askerlik, nüfus, köprü, otoyol kaçak geçiş cezaları ve daha önce hiç yapılandırma düzenlemesinde yer almayan adli para cezaları, idari para cezaları, öğrenim kredisi borçları ve destekleme primi borçları da yine yapılandırma kapsamına alınıyor.
2
27
İçinde kesinleşmiş alacakların yeniden yapılandırılması, kesinleşmemiş ve dava safhasında bulunan alacaklar, inceleme ve tarhiyat aşamasında bulunan alacaklar, matrah ve vergi artırımı, işletme kayıtlarının düzeltilmesi, bazı kurumlar vergisi mükelleflerine son dakika sürprizi ek vergi, deprem bölgesine yönelik özel düzenlemeler gibi düzenlemelerin de yer aldığı 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun dünkü Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.
3
27
İŞTE BORÇ YAPILANDIRMA PAKETİNDE MERAK EDİLEN SORULAR VE YANITLARI
4
27
1. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, SGK, il özel idareleri, belediyeler, YİKOB ile ilgili alacaklara yapılandırma imkanı sunuluyor. Bu kuruluşlara bağlı tahsil dairelerine ödenecek yapılandırma tutarlarının ilk taksitini 31 Mayıs 2023'e kadar ve azami 48 eşit taksitte ödeyebilme şartı aranacak.
5
27
2. Düzenleme kapsamındaki alacaklar için 31 Aralık 2022 tarihi esas alınacak.
6
27
3. Mükelleflerce çeşitli sebeplerle noksan beyan edilmiş veya beyan dışı bırakılmış geçmiş yıl gelirlerinin belli oran ve tutarlar dahilinde beyan edilmesi sağlanacak.
7
27
4. Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşların kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşlarınca tespit edilecek rayiç bedeliyle defterlerine kaydedebilecek.
8
27
5. 31 Aralık 2022'den önce işlenen fiillere ilişkin olup yapılandırma son başvuru tarihine kadar tebliğ edilen idari para cezaları da yapılandırılacak.
9
27
6. 2022 yılı için matrah ve vergi artırımı imkanı sağlanacak.
10
27
7. Kurumlar vergisi mükelleflerinden tek seferlik ek vergi alınacak, depremden etkilenen illerdeki mükellefler kapsam dışında olacak.
11
27
8. İşverenlerin, depremden etkilenen çalışanlarına yardım için sağladıkları menfaatler üzerinden vergi ve prim kesintisi yapılmayacak.
12
27
9. Depremden etkilenen vatandaşlara, sahibi oldukları konutları ikamet amacıyla bedelsiz olarak tahsis eden konut sahipleri için emsal kira bedeli uygulanmayacak.
13
27
10. Depremde yıkılan veya ağır hasar gören binalar ile kullanılamaz duruma gelen taşıtlara ilişkin vergi ve katkı payları ile varsa bu alacaklara ilişkin feri alacakları terkin edilecek, taşıtlar üzerindeki vergi dairelerince konulan hacizler kaldırılacak.
14
27
11. Yurt dışına gönderilen öğrencilerin kamuya olan borçları yeniden yapılandırılacak.
15
27
12. Alkollü ve uyuşturucuyla araç kullanmak, drift yapmak ve ölümlü kazaya sebebiyet vermek dışında sürücülere uygulanan trafik idari para cezalarına istinaden verilen ceza puanları silinecek.
16
27
Hangi borçlar yapılandırılacak?
Tüm vergi, prim, trafik, askerlik, nüfus, köprü, otoyol kaçak geçiş cezaları ve daha önce hiç yapılandırma düzenlemesinde yer almayan adli para cezaları, idari para cezaları, öğrenim kredisi borçları, destekleme primi borçları da yapılandırma kapsamında yer alıyor.
Belediyelerin emlak vergisi, su borçları da dâhil olmak üzere tüm alacakları, oda ve borsaların, birliklerin aidat borçları da yapılandırılabilecek.
17
27
Borcumu nasıl öğrenebilirim?
İnternet vergi dairesine giriş yaparak borcunuzu görüntüleyebilirsiniz.
18
27
Peşin ödemedeki avantajlar neler?
Borcun peşin ödenmesi durumunda yurt içi ÜFE tutarının yüzde 90'ından vazgeçilecek. Borç idari para cezasıysa asıl alacaktan yüzde 25 oranında indirim sağlanacak. Ödenecek alacağın feri alacaktan ibaret olması durumunda feri alacak yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutardan yüzde 50 indirim yapılacak.
Borcunu peşin ya da daha kısa sürede ödeyenler avantajlı olacak. Vergi ve prim borçları başta olmak üzere birçok kuruma ödenmeyen borçların cezaları silinecek.
19
27
Borçlar kaç taksitle ödenebilir?
Önceki borç yapılandırmalarda 36 ay olan üst sınır 48 aya çıktı. Azami süreler aşılmamak kaydıyla bu düzenlemeye göre yapılandırılan borçlar 12, 18, 24, 36 veya 48 eşit taksitte ödenebilecek. Borçlular, ödeme seçeneklerinden birini başvuru sırasında tercih edecek.
Spor kulüpleri ise borçlarını 120 eşit taksitle ödeyebilecek.
20
27
Yapılandırma başvurusu için süre var mı?
Bu fırsattan yararlanmak isteyenlerin 31 Mayıs 2023'e kadar başvuruda bulunması gerekiyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, SGK, Ticaret Bakanlığı, il özel idareleri, belediyelere ödenecek tutarların ilk taksiti 30 Haziran'a kadar, diğer taksitler de bu tarihi takip eden aylık dönemler halinde azami 48 ay eşit taksitte ödenebilecek.
21
27
Başvuru ve ilk taksit ödeme tarihlerinin uzatılması mümkün mü?
Cumhurbaşkanı'na başvuru ve ilk taksit ödeme sürelerini 1 aya kadar uzatma konusunda yetki verilmiş bulunuyor. (7440 sayılı Kanun, Madde. 9/16). Cumhurbaşkanı, bu yetkisini kullanarak, başvuru süresini 30 Haziran 2023, ilk taksit ödeme süresini ise 31 Temmuz 2023 tarihine kadar uzatabilir. Daha önceki yapılandırma düzenlemesinde bu yetkisini kullanmıştı.
22
27
Trafik ceza puanı ne zaman silinecek?
Alkollü ve uyuşturucuyla araç kullanmak, drift yapmak ve ölümlü kazaya sebebiyet vermek dışında sürücülere uygulanan trafik idari para cezalarına istinaden verilen ceza puanları siliniyor. Ehliyetine el konulan 10 bin sürücünün ehliyeti iade edilecek. Yasa kapsamında sicildeki 5 ile 95 puan cezalar sıfırlanmış olacak.
23
27
Toplamı 2 bin liranın altında olan 3 farklı trafik cezası da silinecek mi?
Alacaklardan vadesi 31 Aralık 2022'den önce olmasına karşın 1 Ocak 2023 tarihi itibariyle ödenmeyen ve tüm tahsil daireleri itibariyle asli ve feri toplamı 2 bin lira ve altında olan borçlar silinecek. Üç ayrı ceza olsa da iki bin lirayı geçmiyorsa aynı kapsamda değerlendirilecek.
Bu tutarın hesabında 1 Ocak 2023 itibariyle tahsil dairesi kayıtları dikkate alınacak. Düzenleme öncesi yapılan ödemeler iade edilmeyecek. Bu konuda açılan davalar, alacaklı tahsil dairesinin alacağın terkin edildiğine ilişkin bildirimi üzerine mahkeme tarafından sonlandırılacak.
24
27
Matrah ve vergi artırımına gidilebilecek mi?
Mükelleflerce çeşitli sebeplerle noksan beyan edilmiş veya beyan dışı bırakılmış geçmiş yıl gelirlerinin belli oran ve tutarlar dahilinde beyan edilmesi sağlanacak.
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşların kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşlarınca tespit edilecek rayiç bedeliyle defterlerine kaydedebilecek.
2022 yılı için matrah ve vergi artırımı imkanı sağlanacak.
25
27
Sosyal güvenlik kapsamındaki hangi borçlar yapılandırılabilecek?
GSS primleri, sigorta, işsizlik sigortası, sosyal güvenlik destek primi, ödeme imkanı ortadan kalkan isteğe bağlı sigorta primi ve topluluk sigortası primi, iş kazası, meslek hastalıkları gibi nedenlerle işverene rücu edilen alacak yapılandırılabilecek. Emekli aylıklarından yersiz ödemelerden kaynaklı alacaklarına karşılık sattıkları ürün bedellerinden kesinti yapmak suretiyle Kurum'a ödenmesi gereken prim alacakları da bu kapsamda yer alacak.
26
27
Başvurular nereye yapılacak?
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın https://www.gib.gov.tr/ internet adresinden kullanıcı kodu ve şifre, e-Devlet şirkesi ya da anında kayıt olarak veya e-Devlet üzerinden İnteraktif Vergi Dairesi'ne giriş yapılarak bağlı olunan vergi dairesine şahsen veya posta yoluyla başvuru yapılabilir.
Diğer vergi daireleri aracılığıyla da gerçekleştirilebilir. Birden fazla vergi dairesine borcu olanlar her bir vergi dairesi için ayrı ayrı başvuracak.
27
27
Düzenlemeden kimler yararlanamaz?
Düzenlemede mükelleflerin matrah ve vergi artırımına ilişkin olarak dikkate alacakları diğer hususlar da düzenleniyor. Matrah veya vergi artırımında bulunan ve bu konudaki şartları yerine getiren mükelleflerin defter ve belgeleri incelenmeyecek ve artırıma konu olan vergilerle ilgili olarak tarhiyat yapılmayacak.
Bu düzenlemeye göre matrah veya vergi artırımında bulunulması, yayımı tarihinden önce başlanılmış olan vergi incelemeleri ve takdir işlemlerine engel teşkil etmeyecek. Ancak maddede yer alan inceleme yapma hakkına yönelik hükümler saklı kalmak kaydıyla vergi incelemeleri ve takdir işlemleri düzenlemenin yayımını izleyen 7 iş günü içinde sonuçlandırılamaması halinde bu işlemlere devam edilmeyecek. Bu süre içinde sonuçlandırılan vergi incelemeleri ile ilgili tarhiyat öncesi uzlaşma talepleri dikkate alınmayacak.
Vergi Usul Kanunu'ndaki "defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenlerin", aynı kanunda yer alan bazı fiilleri işleyenler, terör suçundan hüküm giyenlerin ve haklarında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle adli makamlar, genel kolluk kuvvetleri veya Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığınca yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar kapsamında vergi incelemesi yapılması, terörün finansmanı suçu veya aklama suçu kapsamında inceleme ve araştırma yapılması talep edilenler bu düzenlemenin matrah veya vergi artırımına ilişkin hükümlerinden yararlanamayacak. Matrah ve vergi artırımı üzerine hesaplanan vergilerin aylık dönemler halinde azami 12 eşit taksitte ödenmesi gerekecek.
Matrah ve vergi artırımı dolayısıyla verilen beyannamelere ait damga vergisi, matrah ve vergi artırımı sonucu tahakkuk eden vergilere ilişkin ilk taksit ödeme süresi içinde ödenecek.
Matrah ve vergi artırımlarıyla ilgili beyannamelerden 1000 lira damga vergisi alınacak, bu vergi indirim hesaplanmasında dikkate alınmayacak.