Bilim dünyasının inanılmaz kadınları
Bilimde ve insanlık tarihinde temel bir rol oynayan mükemmel kadınlar olmuştur, ancak olağanüstü katkılarına rağmen asla tanınmamışlardır. Bazıları yaşamlarında erkekler tarafından gölgede bırakıldı, bir kısmı ise kasten kenara çekilmek zorunda kaldı, diğerleri ise zamansız ve talihsiz bir ölümle karşılaştı. Bu kadınlardan çok azı bilim dünyasına yerleşmeyi ve tanınmayı başardı. İşte, araştırma ve bilimsel katkılarıyla bilim tarihi üzerinde önemli bir rol oynayan 10 inanılmaz kadın...
1
10
Hypatia
4. yüzyılın başlarında İskenderiye’nin başkentinde doğan Hypatia, filozof ve matematikçi olarak çalıştı. Kendisini öğretmeye ve çalışmaya adadı. Çalışmalarının arasında, yıldızların yerlerini belirleyen bir araç olan astrobların tasarımı yer almaktadır. İlk kadın matematikçi olarak kabul edilen Hypatia, 40-50 yaşlarında çalışmaları yüzünden linç edilerek öldürüldü. Ancak bu olay sonrasında vali Orestes cinayeti kınadı ve İskenderiye filozoflarına karşı yürütülen eylemler durdu.
2
10
Lise Meitner
1878 yılında Viyana’da doğan Lise Meitner, radyoektiviteyi araştıran bir fizikçiydi. 1926’dan 1933 yılına kadar Kaiser Wilhelm Enstitüsü ve Berlin Üniversitesi’nde profesördü. Daha sonra Yahudi olduğu gerekçesi ile Almanya’dan ayrıldı. Stockholm’de bulunan Manne Siegbahn Araştırma Enstitüsüne katıldı. Meitner, nükleer fisyonu keşfeden ekibin bir parçasıydı fakat değeri çok geç fark edildi.
3
10
Ada Lovelace
1815 yılında Londra’da doğan Ada Lovelace, matematikçi, bilgisayar bilimcisi ve yazardı. Mutsuz bir aileye sahip olan Ada, bu yüzden kendisini edebiyata vermiş fakat içinde hep bir matematik özlemi duymuş. 18 yaşındayken ünlü “analitik makine” ile ekibine katılmasını kabul eden matematikçi Charles Babbage ile tanıştı. Ada, bu makinenin ilk algoritması olarak kabul edilenleri yaptı. Bu durum ise onu resmen bir “bilgisayar programcısı” konumuna getirdi.
4
10
Jocelyn Bell Burnell
1943 yılında Belfast’ta doğan Jocelyn Bell Burnell, kısa ve düzenli aralıklarla çok yoğun radyasyon yayan bir yıldız olan bir pulsarın ilk radyo sinyalini keşfeden astrofizikçidir. Jocelyn’in öyküsü, keşif yapan kişi olmasına rağmen, 1974’te Nobel Fizik Ödülü’nü alan hocası Antonius Hewish olduğu için tanınmayan bir başarı ile de işaretlenmiştir.
5
10
Marie Curie
1867’de Varşova’da doğdu. Fizik ve kimya dalında 2 Nobel Ödülü alan ünlü bir bilim insanıydı. Marie Curie, radyoaktivitenin öncüsü idi, radyoaktif izotopların ve 2 kimyasal elementin izolasyonu için teknikler keşfetti: polonyum ve radyum. Bu bulgular sebebi ile Marie Curie’nin hayatı tam anlamıyla radyoaktivite ile çevriliydi. Kimyasal elementi her yerde yanında bulundurdu ve maruz kalmasından kaynaklanan hasar derecesini görmezden geldi.
6
10
Valentina Tereshkova
1937’de Rusya’da doğan Valentina Tereshkova, kozmonot ve politikacıydı. 16 Haziran 1963’te Vostok 6’da uzayda uçan ilk kadındı. Uçuşu örnek bir şekilde başlasa da, yörünge sırasında gemiyi hedefe yöneltemedi. Bununla birlikte, Sovyet uzay programı direktörü Sergei Korolyov kozmonotun çalışmalarını reddetti ve gemiyi manuel olarak kontrol etmesine izin vermedi. Sovyet bilim adamları hızla yeni bir iniş algoritması geliştirmek zorunda kaldılar ve bundan sonra Valentina uçağı başarıyla geri getirdi. Tereshkova, hala solo uzay görevinde olan tek kadın olmaya devam ediyor.
7
10
Rita Levi-Montalcini
1909 yılında Torino’da doğan Rita Levi-Montalcini, nöroloji konusunda uzmanlaşmış bir bilim insanıydı. Nobel Fizyoloji veya Tıp dalında ödül aldı. Buna rağmen, Rita’nın hayatı kolay değildi. Dünya Savaşı sırasında bir üniversitede okudu, kadın ve Yahudi olmanın zorlukları ile karşı karşıya kaldı. Torino şehri 1941’de bombalandı, bu yüzden Rita, bütün aletlerini aldığı dağlarda bir kır evine taşınmak zorunda kaldı. Savaş bittikten sonra, Rita’nın biyokimyacı ile işbirliği içinde yürüttüğü araştırma yılları, Stanley Cohen sonuç verdi: nöronların hayatta kalması için gerekli bir protein olan “sinirsel büyüme faktörü” adını aldı. Bu, hücreden hücreye ilk iletişimi buldu.
8
10
Margarita Salas
Margarita Salas, 1938’de İspanya’da doğdu. Biyokimya ve moleküler biyoloji alanında İspanyolca araştırmalarını teşvik etmekten sorumlu olmuştur. Margarita’nın çalışması, genetik bilginin okunmasının araştırılmasına olan katkısı nedeniyle öne çıkıyor. Çalışması, DNA’nın nasıl davrandığı, bakteriyel virüsün proteinleri nasıl dönüştürdüğü ve fonksiyonel bir virüs oluşturmak için birbirleriyle nasıl ilişkili oldukları hakkında daha fazla bilgi edinmemizi sağlayan bakteri virüsü Phi29’a odaklanmaktadır.
9
10
Irène-Joliot Curie
Paris’te doğan Irène-Joliot Curie, Marie ve Pierre Curie’nin kızıydı. Birinci Dünya Savaşı sırasında Paris Üniversitesi’nde fizik ve kimya okudu. Bittiğinde, annesi daha sonra Curie Enstitüsü olarak bilinen Paris Radyo Enstitüsü’nde asistanı olarak çalışmaya başladı. Nükleer fizik alanındaki araştırması, atomun yapısını, çekirdeğin (nötronun keşfedilmesi için temel olan) çıkıntısını ve radyoaktif elementlerin yapay üretimini içermekteydi.
10
10
Hedy Lamarr
1914 yılında Viyana’da doğdu. Avusturyalı, Amerikalı bir sinema oyuncusu ve mucittir. Hedy’in hikayesi özellikle ilginçtir çünkü hayatının büyük bir kısmı sinemaya adanmış olmasına rağmen, şu anda bildiğimiz uzun mesafeli kablosuz iletişimi sağlayan genişletilmiş bir spektrumun (Wi-Fi) ilk versiyonunun mucidiydi. Müzisyen George Antheil ile birlikte, “frekans atlamalı” olarak bilinen şifreleme tekniğini geliştirdiler. Fakat bu bulgu gerçekleşmeden önce, Hedy korkunç bir durum yaşadı. Eşi, Friedrich Mandl, kendisini kontrol altında tuttuğu evinde tutukladı ve film endüstrisinden ayrılmaya zorladı. 1942’de Hedy, müttefik birlikler tarafından torpidoların tespit edilmesini önlemeye çalışan gizli iletişim yönteminin patentini tescil etti. Hedy, hem verici hem de alıcı aynı anda frekanstan frekansa atlayabilseydi, o zaman bu sinyali kesmeye çalışan herkesin nerede olduğunu bilmeyeceğini savundu. Ne yazık ki, Hedy icadı için kredi alamadı.
