Çin’in Guangdong eyaletine bağlı Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında küresel dengeleri değiştiren tarihi bir görüşme gerçekleşti. Kylin Villa’da Şi Cinping’in ev sahipliğinde masaya oturan Trump, Putin ve Şi, tarihte bir ilk olan üçlü zirvede bir buçuk saat boyunca kritik başlıkları ele aldı. Görüşme sonrası yayımlanan ortak deklarasyon, Türkiye’nin yıllardır savunduğu küresel adalet tezinin haklılığını bir kez daha ortaya koydu.
ERDOĞAN’IN "DÜNYA 5’TEN BÜYÜKTÜR" ŞİARI ZİRVEYE DAMGA VURDU
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın BM Genel Kurulu’nda beş daimi üyenin veto imtiyazına dayalı çarpık düzene karşı başlattığı "Dünya 5’ten büyüktür" itirazı, bizzat Güvenlik Konseyi’nin üç dev daimi üyesi tarafından kabul edildi. Yıllarca Batı başkentlerinde görmezden gelinmeye çalışılan bu tarihi vizyon, Shenzhen’deki masada küresel barışın temel şartı olarak kayıtlara geçti.
Zirve öncesi konuşan Çin lideri Şi Cinping, toplantının tarihte bir ilk olduğunu vurgulayarak büyük güçler arasındaki diyaloğun tercih değil zorunluluk olduğunu söyledi.
ABD Başkanı Trump verimli diyaloğun barış için şart olduğunu belirtirken, Rusya Devlet Başkanı Putin de üç ülkenin uluslararası hukuk sistemini ve küresel istikrarı güçlendirme sorumluluğu bulunduğunu ifade etti.
İŞTE TARİHİ ZİRVENİN 4 MADDELİK BARIŞ DEKLARASYONU
Trump, Putin ve Şi’nin imzasıyla dünyaya duyurulan ortak bildiride şu dört kritik madde yer aldı:
BM’de Reform Taahhüdü
BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri Rusya, Çin ve ABD; BM’nin reforme edilmesine bağlılıklarını ilan etti. Üç lider, yapılacak reformla BM’nin küresel krizlere daha etkili yanıt vermesini ve uluslararası barışı sağlama misyonunu gerçek anlamda yerine getirmesini hedeflediklerini duyurdu.
Enerji Arzında İstikrar
Üç ülke, tüm dünyanın yararına olacak şekilde petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırma kararı alırken enerji arz güvenliğinin hayati önemini teyit etti. (Trump, görüşmede Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının kesintisiz sürmesi konusunda da mutabık kalındığını açıkladı.)
Liderlerin Dokunulmazlığı ve UCM Uyarısı
Devletlerin rızası ilkesine ve devlet yetkililerinin dokunulmazlıklarına saygı gösterilmesi gerektiği vurgulanırken, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve benzeri kurumların yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği konusunda görüş birliğine varıldı.
Nükleer Savaşın Önlenmesi
Nükleer bir savaşın kazananı olamayacağı ve asla başlatılmaması gerektiği kayda geçirilirken, nükleer risklerin azaltılması ve yayılmanın önlenmesi için ortak diyalog kararı alındı.
PUTİN SAHNEYE DÖNDÜ, TRUMP YAPAY ZEKADA REST ÇEKTİ
Ukrayna savaşının ardından Batı tarafından izole edilmeye çalışılan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yaklaşık beş yıl sonra ABD ve Çin liderleriyle aynı masaya oturarak küresel sahneye güçlü bir dönüş yaptı.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in açıklamalarında Ukrayna ve İran başlıklarına hiç değinmeyerek "stratejik istikrar" vurgusuyla yetinmesi dikkat çekti.
APEC Genel Oturumu’nda da konuşan ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka teknolojisine yönelik küresel kısıtlamalara meydan okuyarak "Süper zekayı biz yeni icat ettik. Bu teknolojiyi kontrol altına alacak veya önünü kesecek her türlü küreselci düzenlemeye karşı çıkıyoruz ve izin vermeyeceğiz" restini çekti.