Türkiye koşar adım başkanlık sistemine doğru gidiyor. Görünen o ki bahar aylarında bir anayasa değişikliği (belki de yeni bir anayasa) referandumu olacak. Elbette siyaset için çok uzun sayılabilecek bir zaman var ancak önemli bir sürpriz olmazsa halkın teveccühünün başkanlık sisteminden yana olacağı aşikar gibi. Gerçekte seçmenler bu sistem değişikliğini Tayyip Erdoğan’ın başkanlığını da dikkate alarak oylayacak. Açık konuşmak gerekirse referanduma evet dendiğinde başkan olacak kişi Tayyip Erdoğan olmasa sonuçtan bu kadara emin konuşulamazdı. Ancak bugün neredeyse kimse bu oylamadan hayır çıkacağına ihtimal vermiyor. Kısaca Türkiye başkanlık sistemine hazır mı bilinmez lakin Tayyip Erdoğan’ın başkan olmasına çoktan onay vermiş durumda. 15 Temmuz gecesi halk Cumhurbaşkanının çağrısı ile ölüme yürüyerek oylarını kanları ile mühürlediler.
Çok açık ki bu sonuca yaklaşılması çoğunluğu mutlu etmekle, ümitlerini tazelemekle beraber bazılarını da oldukça endişelendiriyor. Hiç şüphe yok ki bu endişe sistemin değişmesinden ziyade Tayyip Erdoğan’ın başkan olma ihtimalinden kaynaklanıyor. Bu “bazıları” elbette sadece ülke içinde mukim değiller. Dış dünyadaki endişelileri tahmin etmek de hiç zor değil. Yüz yıldır çoğu kez “endişeye mahal yok, hallederiz” diyenler ilk defa bu kadar endişeliler; zira halledemediler. Ancak vaz geçecek değiller. Elbette ellerinden geleni bin bir farklı yöntemle yapmaya çalışacaklar. Anlaşılıyor ki bundan sonraki mücadele başkanlık sistemi referandumu üzerinden yapılacak. Tabii ki bu sadece içerideki çatışma alanı olacak ve aslında başladı bile sayılabilir.
Görünen o ki iki ana koldan yürüyecek bu çatışma. Öncelikle halka gitmeyi halkın seçtiği vekiller yolu ile engellemeye çalışacaklar. Gerçekten akıllara ziyan açıklamalar havalarda uçuşuyor. Siyasetçisi, gazetecisi, akademisyeni yavaş yavaş bir koro oluşturmaya başladılar bile. Söylenen özetle şu; bu iş halka giderse onay alacak ve Tayyip Erdoğan başkan olacak, öyleyse bunun halka gitmesini engellemek şart. Çok garip değil mi; partiler halkın çoğunluğunun kendileri gibi düşünmediğini açıkça beyan ederek bu durumda biz de size gelmesini engelleriz diyorlar. Lakin aynı partiler belki de çok yakın bir gelecekte kendileri halkın karşısına geçecekler ve “ey millet söz sizin” diyecekler. Peki hangi suratla demeyin; en kolay buldukları şey o.
İkinci kol ise ekonomi olacak gibi. Ülkenin türlü ekonomik zorluklarla karşı karşıya olduğu açık. Belli ki önümüzdeki sene de Türkiye’yi parlak bir ekonomik durum beklemiyor. Bunda bir çok etken var elbette. Lakin özellikle Moody’s in not düşürmesi ile başlayan açık saldırının etkisini ihmal etmemek lazım. Maalesef ilk günlerde Moody’s I kimsenin dinlemediğini gösterme amacı ile hiçbir negatif etkisi olmadığını fazlası ile öne çıkardık ancak bu çaba istemeyerek de olsa uğradığımız kapsamlı ekonomik saldırının geri plana atılmasına ve açıkçası unutulmasına sebep oldu. Bu konuda rehavete hiç hakımız yok. Zaten biz unutsak bile çok geçmeden hatırlatıyorlar. Şimdi başkanlık sistemi tartışmaları ile birlikte ekonomik tehdit yine ön plana çıkacak gibi. Zaten bunun ilk sinyalleri de alınmaya başlandı. Bunu ileride kapsamlı bir yazıda ele alacağız. Bu yazıda asıl dikkat çekmek istediğimiz içeride başlayan ve ekonomi üzerinden inşa edilen, referandumu halkın önüne getirmenin büyük sorunlara yol açacağı korkusunu yayma çabası. Bir kaç köşe yazarı ve tv yorumcusu son iki haftadır sürekli bu konuyu gündeme getiriyorlar. Söyledikleri özetle; yeni bir seçimin piyasaları tedirgin edeceği (hatta bazıları “piyasa” ile konuşmuşlar), referandumda evet çıkarsa oluşacak “tek adamlaşma”nın piyasaları ve yabancı yatırımcıları endişelendirdiği ve zaten yorgun ve ümitsiz olan piyasaların seçimlerin arkasından gelen büyük toplumsal olaylardan korktukları. Önümüzdeki günlerde bu yönde uyarı ve konuşmaları malum medya üzerinden çok daha sıklıkla duyacağız. Bunlar içeriği o kadar boş, mesnetsiz ve cahilce sözler ki amaca ulaşması elbette mümkün değil. Zaten bunları yayacak olanlarda bunun pekala farkında ancak az da olsa toplumda bir tedirginlik yaratmayı kar sayıyorlar. Aslında 15 Temmuz sonrası bir süre ara verdikleri görevlerine geri dönmeye başladılar. En iyi becerdikleri işi yapacaklar; “tedirginlik biriktirmek”.
Piyasaların büyük kısmında referandumla ilgili hiç bir tedirginlik yoktur. Zira sonucu belli seçimler (toplumun ekseriyetinin desteğinin alınması) piyasaları tedirgin etmez. Referandumda evet çıkacağı herkesin ortak kanaati olduğuna göre tedirginliğe mahal verecek bir durum olduğu söylenemez. Sonrasında gelecek başkanlık seçimi ise tam tersine piyasaları rahatlatacak bir süreç olacaktır. Zira piyasalar seçimlerin bir belirsizlik çıkarmasından (hükümet kurulamamasıi koalisyon vs) rahatsız olurlar. Açık ki başkanlık seçimi sonucu kesin bir seçimdir ve hiçbir belirsizliğe mahal vermez. Yani ne referandumdan ne de sonrasında gelecek seçimlerden piyasalar kesinlikle tedirgin değiller. Tabii bir de arkasından gelecek “toplumsal olaylar” varmış. Şimdi bu bir uyarı mı tehdit mi bunu da okuyucuya bırakalım.