Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, İstanbul'da düzenlenen "Millî Enerji 2040 Lansmanı" programında Türkiye'nin 14 yıllık enerji yol haritasını kamuoyuyla paylaştı.
Küresel krizler, enerji güvenliği, yapay zeka çağının ihtiyaçları ve artan elektrik talebine dikkati çeken Bayraktar, Türkiye'nin 2040 yılında enerjide bağımsız olacağını ifade etti.
Türkiye'nin güçlü bir ekonomi için güçlü bir enerji altyapısına ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Bayraktar, yeni programın Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde kamuoyuyla paylaşılmasının önem taşıdığını belirtti.
"DÜNYA KUSURSUZ BİR FIRTINAYA TUTULMUŞ DURUMDA"
Son 6 yılda salgın, Rusya-Ukrayna Savaşı, ticaret savaşları ve bölgesel çatışmalar gibi çok sayıda kriz yaşandığını aktaran Bayraktar, bu gelişmelerin enerji politikalarını değiştirdiğini söyledi.
Bayraktar, "Son 6 yıla bakın, işte pandemi 2022 yılında hemen bölgemizde, yanı başımızda Rusya-Ukrayna arasında başlayan savaş, ticaret savaşları, tarife savaşları, konvansiyonel savaşlar, çatışmalar işte bu yıl şubat ayında İran'da başlayan savaş bütün bunlar hakikaten önemli krizler, şoklar ve bir kriz biterken diğeri başlıyor." ifadelerini kullandı.
Dünyadaki değişime göre enerji programlarının revize edilmesi gerektiğini vurgulayan Bayraktar, "Yani adeta dünya bir kusursuz fırtınaya tutulmuş durumda. Dolayısıyla hayatımızda birçok şey değişiyor. Bu değişimlere göre mevcut programlarımızı revize etmek, yeni hedefler ortaya koymamız gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.
YAPAY ZEKA ÇAĞINDA İKİ KRİTİK UNSUR: MADEN VE ELEKTRİK
Milli Enerji 2040 programının hazırlanmasında yapay zeka çağının getirdiği ihtiyaçların da etkili olduğunu anlatan Bayraktar, bu dönemde enerji ve ekonomi alanındaki alışkanlıkların değişeceğini kaydetti.
Bayraktar, "Bu yeni çağın adı yapay zeka çağı. Ve diyoruz ki enerjiye dair, ekonomiye dair ne biliyorsak bu yapay zeka çağında o değişecek. Yani ekonominin bütün alanlarında hayatımızı değiştirecek, kökten değiştirecek, ezberleri bozacak çok önemli bir değişim ve dönüşüm süreci yaşıyoruz." dedi.
Türkiye'nin bu dönüşüme hazırlanması gerektiğine dikkati çeken Bayraktar, yapay zeka çağında öne çıkacak iki temel unsura ilişkin şu bilgileri verdi:
"Şimdi yapay zeka çağında önümüzde iki tane önemli unsur var. Bir, kritik madenler. Yani madenler olmadan, madende önemli bir aşamaya gelmeden yapay zekada veya bu yeni teknolojilerde öne çıkmanız mümkün değil. İkinci husus, elektrik altyapınız, enerji altyapınız eğer güçlü değilse yine yapay zeka çağında sizin rekabetçi olmanız mümkün değil."
TÜRKİYE'NİN ENERJİ TALEBİ 2040'A KADAR ARTACAK
Türkiye'nin büyüyen nüfusu, ekonomisi ve devam eden şehirleşmesi nedeniyle enerji talebinin artacağını aktaran Bayraktar, 2040 yılına ilişkin öngörüleri paylaştı.
TÜİK verilerine göre Türkiye nüfusunun 2040 yılında 91,5 milyona ulaşmasının beklendiğini belirten Bayraktar, "İnşallah daha yükseğe gider. Çünkü nüfusta ciddi bir aslında artış hızımızda azalma var." ifadelerini kullandı.
Strateji ve Bütçe Başkanlığının çalışmalarına göre Türkiye ekonomisinin 2040'a kadar ortalama yüzde 4,4 büyümesinin öngörüldüğünü ileten Bayraktar, bugünkü gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık 1,9 katına çıkacağını dile getirdi.
Enerji talebini artıran yeni etkenlere dikkati çeken Bayraktar, soğutma kaynaklı elektrik tüketimindeki artışa işaret etti.
Geçen yıl soğutma kaynaklı elektrik talebinin Türkiye'de yüzde 19 büyüdüğünü belirten Bayraktar, hemen her ilde klimaların yaygınlaştığını ve evlerde birden fazla odada klima kullanılmaya başlandığını kaydetti.
Bakan Bayraktar, su arıtma ve deniz suyu arıtma faaliyetlerinin de gelecekte elektrik talebini artıracağını, küresel ısınmayla birlikte su kıtlığı riskinin bu alandaki ihtiyaçları büyüteceğini vurguladı.
ENERJİ İTHALATI FATURASI 96,5 MİLYAR DOLARA ULAŞTI
Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerinin yanı sıra enerji ithalatından kaynaklanan ekonomik yükle karşı karşıya bulunduğunu aktaran Bayraktar, 2022 yılında enerji ithalat faturasının 96,5 milyar dolara ulaştığını bildirdi.
Son 4-5 yıllık dönemde enerji ithalatının yıllık ortalama 65-70 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini belirten Bayraktar, bu durumun cari açık üzerinde baskı oluşturduğunu dile getirdi.
Bayraktar, "Dolayısıyla bu cari açık problemine bizim mutlaka bir çözüm bulmamız lazım. Bunun iki yolu var. Bir, sanayimiz katma değerli üretim yapacak. İşte yüksek katma değerli ihracatımız olacak. Savunma sanayinde yaptıklarımız bunun en güzel örnekleri." dedi.
Ekonominin ve sanayinin tamamında yüksek katma değerli üretime geçilmesi gerektiğini vurgulayan Bayraktar, ikinci adımın enerji ithalat faturasını düşürmek olduğunu ifade etti.
Bayraktar, "Biz bir taraftan arz güvenliğimizi temin ederken Türkiye'nin dışa bağımlılığını düşürmeye ve esas itibariyle bu programda da göreceğiniz Türkiye'yi enerjide bağımsız kılacak politikaları ve adımları atacağız." açıklamasında bulundu.
ENERJİDE DIŞA BAĞIMLILIK YÜZDE 48'E DÜŞÜRÜLECEK
Türkiye'nin 2022-2025 dönemindeki cari açık ve enerji bağımlılığı verilerine değinen Bayraktar, bu dönemde yaklaşık 33 milyar dolarlık cari açık bulunduğunu, enerjide dışa bağımlılığın ise yüzde 67-68 seviyesinde olduğunu bildirdi.
Enerjide dışa bağımlılığın azaltılmasının cari açıkla mücadelede önemli bir rol oynayacağını belirten Bayraktar, şunları kaydetti:
"Bizim hesabımız o yüzde 68'i şöyle yüzde 48'lere, ellerin altına düşürdüğümüz anda bu cari açık sıfırlanabiliyor. Elbette başka faktörler var işte daha yüksek katma değerli ihracat vesaire ama bizim şu anda 2030'larda, 2030 yılına geldiğimizde Türkiye'de bu anlamda bu yüzde 50'nin altına geriletmeyi hedeflediğimiz bir dışa bağımlılık var."
2040 hedefinin daha kapsamlı olduğunu belirten Bayraktar, "Ama inşallah 2040, yani bu sunumun sonunda göreceğiniz, 2040 bizim Türkiye Yüzyılı'nda enerjide bağımsız bir Türkiye hedefiyle yola çıkıyoruz." dedi.
Bayraktar, son 24 yılda enerji ve maden ithalatının yaklaşık 1,1 trilyon dolara ulaştığını da aktardı.
ENERJİ BAĞIMSIZLIĞI İÇİN BEŞ TEMEL ALAN
Türkiye'nin enerji arz güvenliğini güçlendirmek ve dışa bağımlılığını azaltmak için 5 temel alana odaklanacağını ifade eden Bayraktar, ilk sıraya enerji verimliliğini koyduklarını belirtti.
Bayraktar, "Her şeyden önemlisi, enerjisini verimli kullanan, ekonomisinin tamamında yani sanayiden ulaştırmaya, tarıma, binalara, elektriğe kadar her alanda enerjisini verimli kullanan bir Türkiye'ye ihtiyaç var. Dolayısıyla enerji verimliliği bizim birinci önceliğimiz." değerlendirmesinde bulundu.
İkinci temel alanın nükleer enerji olduğunu belirten Bayraktar, "Türkiye mutlaka enerji sepetine nükleeri eklemek zorunda." ifadesini kullandı.
YENİLENEBİLİR ENERJİDE YERLİ ÜRETİM ÖNE ÇIKACAK
Yenilenebilir enerjinin Türkiye'nin enerji politikalarında önemli bir yere sahip olduğunu kaydeden Bayraktar, bu kaynakların hem temiz enerji üretimi hem de dışa bağımlılığın azaltılması açısından katkı sağladığını anlattı.
Bayraktar, "Yenilenebilir enerji adeta her derde deva bir ilaç. Çünkü temiz enerji, çünkü dışa bağımlılığa düşürmemize katkı sağlıyor ve arz güvenliğimize de bir taraftan önemli katkılar da sağlıyor." dedi.
Türkiye'nin yenilenebilir enerji potansiyelini değerlendirmek istediklerini belirten Bayraktar, bu alanda yerli ekipman üretiminin önemine dikkati çekerek, "Burada kullanılan panellerin, rüzgar türbinlerinin, ilave ekipmanları yapılması da aynı zamanda bizim için önem arz ediyor." ifadelerini kullandı.
DOĞAL GAZ GEÇİŞ YAKITI OLARAK KULLANILMAYA DEVAM EDECEK
COP31 öncesinde fosil yakıtların geleceğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Bayraktar, petrol ve doğal gazın enerji sistemindeki yerini koruyacağını bildirdi.
Bayraktar, "Çünkü biz inanıyoruz ki, görüyoruz ki petrol ve doğalgaz ve özellikle doğalgazı bir geçiş yakıtı olarak düşünürseniz hayatımızda olmaya devam edecek." dedi.
ELEKTRİKLİ ARAÇLAR İÇİN 37 BİN 500 TON KALICI MIKNATIS HEDEFİ
Bakan Bayraktar, elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla kritik madenlerin ve kalıcı mıknatıs üretiminin stratejik önem kazanacağını vurguladı.
Türkiye'de 15-17 milyon elektrikli araç hedeflediklerini açıklayan Bayraktar, her bir araç için 2,5 kilogram kalıcı mıknatıs ihtiyacı bulunduğunu aktardı.
Bu hedef doğrultusunda toplam 37 bin 500 ton kalıcı mıknatıs üretilmesi gerektiğini ifade eden Bayraktar, Türkiye'nin kendi maden kaynaklarını kullanarak bu alanda teknoloji geliştirmesi gerektiğine dikkati çekti.
Bayraktar, "Madenimiz var. Bu değer zincirini, o teknolojiye sahip olup kurduğumuzda kendi mıknatısını üreten, magnetini üreten bir ülke haline de gelmemiz lazım." açıklamasını yaptı.