Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma ve güvenlik alanlarındaki işbirliğini güçlendirmek amacıyla imzalanan Ortak Savunma Anlaşması onaylanmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunuldu.
SuperHaber'in edindiği bilgilere göre, 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan anlaşma; tarafların egemenliklerinin, toprak bütünlüklerinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının korunmasını, savunma alanındaki işbirliğinin geliştirilmesini, bölgesel ve uluslararası güvenliğin güçlendirilmesini amaçlıyor.
NATO'NUN 5'İNCİ MADDESİ BENZERİ KORUMA MEKANİZMASI
NATO’nun 5’inci maddesinde olduğu gibi taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının bütün taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilmesi maddesi anlaşmanın en dikkat çekici maddesi olarak öne çıkıyor.
Buna göre, taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa uğraması halinde diğer tarafların, sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarını kullanarak saldırıya uğrayan tarafa derhal yardım etmesi öngörülüyor. Anlaşmada, sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliğinin, ihtiyaç duyulan yardımın değerlendirilmesinin ardından belirleneceği ifade ediliyor.
Tarafların, askeri imkan ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut imkanları çerçevesinde işbirliği yapması ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkının kullanılmasını teminen gerekli desteği sağlaması öngörülüyor.
SAVUNMA SANAYİİNDE ORTAK ÜRETİM VE TEKNOLOJİ TRANSFERİ
SuperHaber'in ulaştığı metinde, üç ülke arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğinin yanı sıra savunma sanayii alanında ortak projelerin geliştirilmesinin de yer aldığı görüldü. Bu çerçevede tarafların savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini ve ortak üretimi desteklemesi kararlaştırılıyor.
Savunma alanında ortak üretimin teşvik edilmesi, uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak araştırma ve geliştirme (AR-GE) projelerinin yürütülmesi, savunma inovasyonunun desteklenmesi ve askeri sanayi alanında insan kaynağının yetiştirilmesi öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Ayrıca tarafların tecrübeleri paylaşması hedefleniyor.
Askeri işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatların düzenlenmesi de hükme bağlanarak silahlı kuvvetler arasındaki birlikte çalışabilirliğin artırılması amaçlanıyor.
TERÖRLE MÜCADELEDE OPERASYONEL İSTİHBARAT PAYLAŞIMI
Anlaşmada, bölgesel ve uluslararası istikrarı ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede mevcut işbirliğinin ve ortak çabaların operasyonel düzeyde güçlendirilmesi hükme bağlanıyor.
ANLAŞMANIN 16 MADDELİK TAM METNİ
3 asıl nüsha halinde Türkçe, Arapça ve İngilizce hazırlanan 16 maddelik anlaşma taslağında öne çıkan temel hükümler ve kurumsal yapılar detaylarıyla yer aldı.
- Egemenlik ve Toprak Bütünlüğü (1. Madde): Taraflar birbirlerinin bağımsızlığı, egemenliği ve uluslararası sınırlarının korunmasında işbirliği yapar. Tehdit durumunda gerekli tüm yöntemler kullanılır.
2. MADDE: NATO MODELİ ORTAK SAVUNMA VE DERHAL YARDIM
Anlaşmanın 2'nci maddesinde, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağı hükme bağlandı. Madde metninde, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın 51'inci maddesinin tanıdığı meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, saldırıya uğrayan tarafa askeri imkan ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut imkanların tamamıyla derhal yardım edileceği kaydedildi.
STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ İLE SEKRETARYA KURULUYOR
Anlaşmanın 8'inci maddesi uyarınca işbirliğine yön vermek ve uygulamaları takip etmek amacıyla Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" ihdas edildi.
Komiteye hizmet vermek üzere merkezi Suudi Arabistan Krallığı'nda bulunan bir Sekretarya kurulacak. Dönüşümlü olarak 3 yıl süreyle görev yapacak Genel Sekreterliğe ilk olarak Pakistan vatandaşı bir isim atanacak. Liderler ise gerekli görüldüğü takdirde yılda bir kez toplanabilecek.
SAVUNMA SANAYİİ, İSTİHBARAT VE LOJİSTİK DESTEK
Anlaşmanın diğer maddelerinde öne çıkan işbirliği alanları şu şekilde sıralandı:
- Askeri Birlikte Çalışabilirlik (Madde 6): Personel değişimi, ortak eğitim ve tatbikatlarla silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliği artırılacak.
- Ortak Üretim ve Ar-Ge (Madde 7): Savunma sanayiinde teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirilmesi, ortak üretim ve insan kaynağı yetiştirilmesi desteklenecek.
- İstihbarat Paylaşımı (Madde 9): Bilgi güvenliği ilkelerine riayet edilerek güvenli kanallar üzerinden operasyonel ve stratejik istihbarat paylaşımı yapılacak.
- Lojistik ve Teçhizat (Madde 10): Barışta ve savaşta silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil lojistik destek sağlanacak.
- Hukuki Dayanak (Madde 11): Anlaşma hükümleri uygulanmada doğrudan hukuki dayanak kabul edilir ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerilir.
- Önceki Anlaşmalar (Madde 12): Tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülükleri saklı kalır.
- Gizlilik Dereceli Bilgi ve Belgeler (Madde 13): Elde edilen gizlilik dereceli bilgi ve belgeler üçüncü taraf devlet, şirket veya şahıslarla paylaşılamaz; "bilmesi gereken" prensibi uygulanır.
- Uyuşmazlıkların Çözümü (Madde 14): Yorum veya uygulamadan doğacak anlaşmazlıklar taraf ülkeler arasında dostane istişarelerle çözülür.
- Anlaşmanın Tadili (Madde 15): Çekirdek taraflar arasında istişareler ve oybirliğiyle anlaşmada değişiklik/tadil yapılabilir.
SÜRESİZ YÜRÜRLÜK VE 10 YIL ŞARTI
Anlaşmanın 16'ncı maddesine göre metin süresiz olarak yürürlükte kalacak. Taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra, en az 3 ay önceden yazılı bildirim yapmak kaydıyla anlaşmadan çekilebilecek.