Yıllık hacmi 1.7 trilyon doları bulan küresel kamu alımları pazarı, artık serbest ticaretin değil, “üyelik” şartının hüküm sürdüğü bir alana dönüşüyor. Türk ihracatçısı, küresel ticaretin yeni “görünmez gümrük duvarı” ile karşı karşıya kalıyor. Türkiye’nin, Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması (GPA) dışında kalması, bu devasa bir pazarın kapılarını Türk şirketlerine kapatıyor. Bu da Türkiye’nin katma değerli ihracat hedeflerinin önündeki en büyük teknik engel olarak gösteriliyor. Özellikle Avrupa Birliği’nin (AB), kamu ihalelerinde “yalnızca GPA üyeleri teklif verebilir” şartını getirmesi, hazır giyim ve tekstilden gıdaya, tıbbi cihazlardan inşaat malzemelerine kadar pek çok sektörde Türk ihracatçısını masanın dışına itiyor.
Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) 2025 sonu verilerine göre, Türkiye’de 145 binden fazla aktif ihracatçı firma bulunuyor. Toplam ihracatçıların sektörel dağılımı yüzde 20-22 hazır giyim ve konfeksiyon, yüzde 14-16 kimyevi maddeler ve mamulleri, yüzde 12-14 makine ve aksamları, yüzde 10-12 tekstil ve hammaddeleri şeklinde emek yoğun sektörlerde yoğunlaşıyor. Toplam ihracatçı firmaların en az 100 bini Avrupa Birliği’ne aktif ihracat yaparken, sadece Almanya’ya ihracat yapan firma sayısının 50 bin olduğu tahmin ediliyor. 2026’nın ilk 4 ayında AB’ye yapılan ihracat yüzde 6,3 artarak 35 milyar doları aştı.
ÇİN'İ DIŞLAMA FORMÜLÜ TÜRKİYE'Yİ VURUYOR
AB’nin bu hamlesi aslında Uzakdoğulu, özellikle Çinli şirketleri kamu ihalelerinden dışlamak için geliştirilen bir strateji. Ancak Türkiye, 1996’dan bu yana bu anlaşmada sadece “gözlemci” statüsünde kaldığı için Çin ile aynı kefeye konuluyor. Türkiye’nin önündeki GPA bariyerine dikkat çeken Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD), “Türkiye’nin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Kamu Alımları Anlaşması'na (GPA) Katılımının Tekstil ve Hazır Giyim Sektörünün Rekabet Gücüne Etkileri ve Acil Eylem İhtiyacı” adlı çalışmayla konuyu Ticaret Bakanlığı gündemine taşıdı. GPA’nın tüm detaylarının ele alındığı raporda, “AB’nin kamu alımlarında giderek daha katı bir şekilde uyguladığı yalnızca üyeler politikası, Türk tekstil ihracatçılarının Avrupa’daki kamu ihalelerine katılımını engelliyor ve rekabet gücümüzü zayıflatıyor” ifadelerine yer verildi.