Nordik Baltık Enstitüsü, Türkiye’nin Arktik’le ilişkilerini ele almak üzere Türkiye ve Norveç’ten araştırmacıları bir araya getiriyor.
Türk akademisyenler ve araştırmacılar, 8–10 Ekim tarihlerinde İzlanda’nın başkenti Reykjavík’te düzenlenecek 2026 Arktik Çemberi Asamblesi’nde, Nordik Baltık Enstitüsü’nün (NBI) organize ettiği oturumla Arktik’in geleceğine ilişkin uluslararası tartışmalara katkıda bulunacak.
"Türkiye ve Arktik: Epistemik ve Sivil Ağlar" başlıklı oturum, 10 Ekim’de yerel saatle 11.00–11.55 arasında, Harpa Konser ve Konferans Merkezi’nin Kaldalón salonunda gerçekleştirilecek. NBI, Arktik Çemberi Asamblesi’nde oturum düzenleyen ilk Türkiye merkezli düşünce kuruluşu olma özelliğini taşıyor.
Arktik’in önemi giderek iklim değişikliğinin ötesine geçiyor. Deniz ulaşım rotaları, enerji kaynakları ve kritik minerallere yönelik ilgi; jeopolitik rekabet ve değişen savunma öncelikleriyle kesişiyor. Bu gelişmeler, Arktik dışındaki ülkeleri de bölgenin geleceğine ilişkin tartışmalara çekerken bilimsel iş birliğinin ve kurumlar arası diyaloğun önemini artırıyor.
NBI Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Esra Öztürk, oturumun moderatörlüğünü üstlenecek ve "Sivil ve Epistemik Ağlar Aracılığıyla Türkiye ile Arktik Arasında Bağ Kurmak" üzerine vereceği mesajla oturumda epistemik topluluklar ve sivil toplum bağlantılarının Türkiye ile Arktik kurumları arasında kalıcı iş birliğini nasıl destekleyebileceğini ele alacak.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mehmet Levent Kurnaz, "Arktik’te İklim Değişikliği: Bilim, Etkiler ve Türkiye’nin Yanıtı" başlıklı sunumunda bölgedeki çevresel değişimin daha geniş etkilerini değerlendirecek.
Yeditepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Gizem Çakmak, "Türkiye’de Kutup Araştırmaları: Finansman, Öncelikler ve Uzman Ağları" başlıklı sunumuyla Türkiye’nin kutup araştırmalarının sürdürülebilirliği için gerekli kurumsal ve mali temelleri inceleyecek.
Nordik Baltık Enstitüsü Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Dr. Mustafa Furkan Durmaz, "Bilgiden Politikaya mı? Epistemik Topluluklar ve Türkiye’nin Arktik’le İlişkileri" başlıklı sunumunda uzman topluluklarının politika geliştirme süreçlerine katkısını ve araştırmaların kurumsal uygulamalarla bağlantısını ele alacak.
Norveç’teki Nord Üniversitesi Yüksek Kuzey İş Dünyası ve Yönetişim Merkezi Direktörü Dr. Andreas Raspotnik, "Bağlantıları Kurmak: Kuzeyden Bakıldığında Türkiye ve Arktik" başlıklı sunumuyla Türkiye’nin bölgeyle ilişkilerine ve Arktik ortaklarıyla iş birliği fırsatlarına kuzey perspektifinden yaklaşacak.
Oturuma, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Büyükelçi Prof. Dr. Çağrı Erhan da video mesajıyla katkıda bulunacak. Uluslararası Arktik Araştırma Planlama Konferansı’nın (ICARP) çalışma grubu üyesi Doç. Dr. Ebru Caymaz ise “Arktik Bilim Diplomasisi: Kapsayıcı ve Dayanıklı Ağlar Kurmak” başlıklı video mesajıyla oturumda yer alacak.
Sunumlar, bilimsel bilginin, politika diyaloğunun ve sivil ağların Türkiye’nin Arktik’le ilişkilerini nasıl güçlendirebileceğini farklı boyutlarıyla değerlendirecek.
Arktik’in küresel gündemi Reykjavík’te tartışılacak.
Arktik Çemberi Asamblesi’ne 70’ten fazla ülkeden 2.000’in üzerinde katılımcının katılması bekleniyor. Devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, iş dünyası temsilcileri, bilim insanları, yetkililer, uzmanlar ve yerli halkların temsilcilerini buluşturacak etkinlikte, 700’ün üzerinde konuşmacı 200’den fazla oturumda yer alacak.
8 Ekim’deki genel oturumlarda Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, Grönland Dışişleri Bakanı Múte B. Egede ve Avrupa Birliği Uluslararası Ortaklıklardan Sorumlu Komiseri Jozef Síkela konuşacak. ABD’nin Arktik’teki faaliyetleri ve hedefleri ise Alaska Valisi Mike Dunleavy’nin katılımıyla, savunma ve enerji boyutları üzerinden ele alınacak. Alaska Senatörü Lisa Murkowski’nin genel oturum konuşması 10 Ekim Cumartesi günü gerçekleştirilecek.
Çin’in eski dışişleri bakan yardımcısı Fu Ying, 9 Ekim Cuma günü Çin’in hedeflerini ve yaklaşımını anlamaya yönelik genel oturumda yer alacak. Hindistan, Pakistan, Singapur, Birleşik Krallık ve Norveç’in yanı sıra diğer ülkelerden bakanlar ve üst düzey yetkililer de Asamble’de konuşacak.
TÜRKİYE'DEN ÜST DÜZEY KATILIM
Türkiye, Arktik Çemberi Asamblesi’nde akademisyenlerin yanı sıra üst düzey temsilcilerle de yer alacak. Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü, genel oturumda konuşacak. TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Burcu Özsoy, Dışişleri Bakanlığı Enerji, Çevre ve Sınıraşan Sular Genel Müdürü Büyükelçi Zafer Ateş ve MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir de Türkiye’den katılan konuşmacılar arasında bulunuyor.
Almanya’daki Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü Direktörü Johan Rockström ile İzlanda Çevre, Enerji ve İklim Bakanı Jóhann Páll Jóhannsson, Atlantik Meridyonel Devrilme Dolaşımı’nın (AMOC) olası çöküşünün özellikle Kuzey Avrupa ülkeleri açısından doğurabileceği ciddi riskleri tartışacak. İzlanda Cumhurbaşkanı Halla Tómasdóttir ise ABD’li teknoloji uzmanı Tristan Harris ile insanlık ve yapay zekâ üzerine bir diyalog gerçekleştirecek.
NATO Askerî Komite Başkanı Amiral Giuseppe Cavo Dragone, cumartesi günü konuşacak ve diğer savunma yetkilileri ile güvenlik uzmanlarıyla özel yuvarlak masa toplantılarına katılacak. Artan jeopolitik gerilimler karşısında bilim diplomasisine duyulan ihtiyaç da ayrı yuvarlak masa toplantılarında ele alınacak.
Arktik Çemberi Asamblesi, bölgenin dönüşümünü ve küresel sonuçlarını tartışmak üzere kamu yetkililerini, bilim insanlarını, iş dünyasını, yerli halkların temsilcilerini ve sivil toplumu buluşturuyor. NBI’nin oturumu, Türk araştırmacılara uzmanlıklarını paylaşma, uluslararası meslektaşlarıyla görüş alışverişinde bulunma ve etkinliğin ötesine uzanan ortaklıklar geliştirme fırsatı sunuyor.
Türkiye merkezli Nordik Baltık Enstitüsü; araştırmalar, yayınlar, kamusal diyalog ve kurumsal ortaklıklar yoluyla Türkiye ile sekiz Nordik–Baltık ülkesi arasındaki iş birliğini güçlendirmek amacıyla faaliyet gösteriyor.