"Terörsüz Türkiye" hedefi doğrultusunda kritik bir aşamaya geçildi. Hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda 468 oyla kabul edilerek yasalaştı.
Öta yandan yasanın getirdiği erteleme şartları, başvuru süreleri ve tüm yasal detaylar da netlik kazandı.
Hukukçu Cüneyd Altıparmak, sürecin çerçevesini ve yasanın getirdiği düzenlemeleri madde madde değerlendirdi.
Sürecin genel ruhunda örgüt liderliğinin kapsam dışı tutulduğu, 2005 öncesi ve azmettirici unsurların da bu kapsama göre tarif edildiği belirtildi.
YASANIN KAPSAMI
Soru: Yasanın yürürlüğe girebilmesi için aranan MGK kararı şartı hangi güvenlik kriterlerine dayanmaktadır?
1. Yasa toplam 12 maddeden oluşuyor. Uygulanabilmesi için PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bunu teyit eden MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Bu şart gerçekleşmeden erteleme hükümleri uygulanamayacak.
Soru: Hangi suç türleri ve diğer terör örgütleri bu yasa kapsamının kesinlikle dışında tutulmuştur?
2. Yasa yalnızca PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların faaliyeti kapsamında veya lehine işlenen suçları kapsıyor. Diğer terör örgütleri ve adli suçlar kapsam dışında. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme, örgüt mensuplarının şahsi suçları ve yasada belirtilen bazı müebbet/ağırlaştırılmış müebbet suçları da kapsam dışında.
Soru: Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenme süreleri suçun alt ve üst sınırlarına göre nasıl sınıflandırılmıştır?
3. Kapsamdaki suçlarda, üst sınırı 15 yıl veya daha az olan suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektirenlerde ise 10 yıl ertelenecek. Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek.
Soru: Erteleme süresi içinde yeni bir terör suçunun işlenmesi durumunda mahkumiyet süreci ve erteleme kararı nasıl etkilenecektir?
4. Erteleme süresinde yeni bir terör suçu işlenmesi ve bu suçtan verilen mahkûmiyetin kesinleşmesi halinde erteleme kaldırılacak. Süre yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilecek.
Soru: Kesinleşmiş hapis cezalarının infazının ertelenmesi için aranan süre şartları nelerdir?
5. Kesinleşmiş cezaların infazı da ertelenebilecek. Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezalarında 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet cezalarında 10 yıl erteleme uygulanacak. Bu süre yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılacak.
Soru: Düzenlemeden yararlanmak isteyenler için getirilen 6 aylık yazılı başvuru zorunluluğunun süresi ne zaman başlamaktadır?
6. Bu hükümler otomatik uygulanmayacak. Yararlanmak isteyenlerin MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 6 ay içinde yazılı başvuruda bulunması gerekiyor. Başvurmayanların yargılama ve infaz süreçleri devam edecek.
Soru: Mevcut tutuklama ve adli kontrol kararlarının kaldırılması hangi merci tarafından ve hangi şartlarda değerlendirilecektir?
7. Kapsamdaki kişiler hakkında verilmiş tutuklama ve adli kontrol kararları yetkili hâkim veya mahkemelerce yeniden değerlendirilecek ve şartların bulunması halinde kaldırılabilecek. Bunun için MGK kararının yayımlanması ve kişinin yazılı başvurusu gerekiyor.
Soru: İstinaf ve temyiz aşamasında olan dosyalar için ilk derece mahkemelerine gönderilme sürecinde istisnai durumlar nelerdir?
8. İstinaf veya temyizde bulunan kapsamdaki dosyalar bozularak ilk derece mahkemelerine gönderilecek. Ancak beraat veya zamanaşımı nedeniyle düşme gibi kişi lehine durumlarda dosya esastan incelenerek sonuçlandırılabilecek.
Soru: Yasanın koordinasyonunu sağlayacak kurul kimin başkanlığında toplanacak ve hangi üst düzey kurumları barındıracaktır?
9. Yasanın uygulanmasını takip ve koordine etmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında ilgili bakanlar ile MİT ve MGK dahil üst düzey kurum yöneticilerinin bulunduğu bir Kurul görev yapacak. Kurul, TBMM’yi düzenli olarak bilgilendirecek ve gerektiğinde yeni adli, idari veya yasal düzenlemeler talep edebilecek.
Soru: Soruşturma ve mahkûmiyetlerden doğan hak yoksunluklarının kaldırılması süreci hangi bakanlıkla koordine edilerek talep edilecektir?
10. Kurul, belirli sürelerin geçmesinin ardından kapsamdaki soruşturma, kovuşturma ve mahkûmiyetlerden kaynaklanan hak yoksunluklarının tüm sonuçlarıyla kaldırılmasını talep edebilecek. Adalet Bakanlığı
Soru: TBMM bünyesinde kurulacak İzleme Komisyonu'nun temel görevleri ve yetki alanları nelerdir?
11. TBMM bünyesinde yasanın uygulanmasını takip edecek ve tavsiyelerde bulunabilecek bir İzleme Komisyonu kurulacak.
Soru: Teslim edilen silah ve mühimmatların kayıt altına alınma prosedürünü hangi bakanlıklar belirleyecektir?
12. Örgüt mensuplarının beraberlerinde getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat ve malzemeler kayıt altına alınacak. Uygulamanın usul ve esasları İçişleri ve Millî Savunma Bakanlıkları tarafından belirlenecek.
Soru: Yasa kapsamındaki görevleri icra eden kamu görevlilerinin hukuki ve cezai muafiyeti hangi esaslara dayanmaktadır?
13. Yasa kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmaması öngörülüyor.