SGK uzmanı İsa Karakaş üstüne basa basa açıkladı: Yüksek emekli maaşı alacaklar! Bu detayı kaçırmayın

Sosyal güvenlik sistemindeki hakkaniyeti güçlendirmeyi ve prim ödeme motivasyonunu artırmayı hedefleyen yeni düzenleme için düğmeye basıldı.

Hükümetin yeni OVP hedefleri doğrultusunda, uzun yıllardır sigortalı çalışanların en büyük şikayetlerinden biri olan "fazla çalışma maaşı düşürür" algısı tamamen ortadan kaldırılıyor.

SİSTEM HAKİMİYETİ GÜÇLENDİRİLECEK

Mevcut sistemde prime esas kazancı düşük veya orta seviyede olan sigortalılar, çalıştıkça ve prim gün sayıları arttıkça emekli olduklarında alacakları aylık bağlama oranlarındaki farklılıklar nedeniyle mağduriyet yaşayabiliyordu. Yeni reform paketiyle birlikte, sistemde kalıp üretime katkı sağlayan ve prim ödemeye devam eden vatandaşların hakları korunacak.

Düzenlemenin detaylarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan SGK Uzmanı İsa Karakaş, yeni modelin ana omurgasını adalet ve teşvik ilkelerinin oluşturacağını belirtti. Yapılacak yasal düzenlemelerle, sistemde daha uzun süre kalan ve yüksek prim ödeyen sigortalıların emekli olduklarında çok daha yüksek aylık alması garanti altına alınacak.

Karakaş'ın yazısı şöyle:

20 YILLIK REFORM, YARIM KALMIŞ HESAP

2006’dan beri sosyal güvenlik reformu yürürlüktedir.
Aradan yaklaşık yirmi yıl geçti. Hâlen sisteme neşter atılıp muhasebesi yapılamadı.

Daha önceki yazılarımızda müteaddit kez bahsettiğim “Emeklilikte çalışmayı Teşvik Edici Ödüllendirici Sistem” sosyal güvenliğin sürdürülebilirliği açısından hayati ehemmiyet arz etmektedir.

Buna rağmen sistemde çarpıklık hâlen devam ediyor. Fazla çalışan ödüllendirilmiyor. Aksine, kimi hâllerde cezalandırılıyor. Kısmi emekli ile normal emekli aynı tabana çekildi. Alın teri farkı silindi. Hakkaniyet zedelendi.

Nitekim emeklilik şartlarını yerine getirenlerin sistemde kalması hâlinde minimum maaş hesabında yüzde 30’u bulan rekor düşüşlere hepimiz şahit olduk.

Hükûmetin uzun yıllardan beri plan ve programlarında yer alan "Kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir" yönündeki hedefi yeni OVP’de de yer almaktadır. Bu hedefin programa göre önümüzdeki sene içinde ifa edilmesi gerekmektedir.

YÜKSEK EMEKLİ MAAŞI ALACAKLAR

Mevcut düzenlemede asgari ücretli ve diğer düşük ücret üzerinden sigortalı gösterilenlerin belirli durumlarda çalıştıkça emekli aylıkları artma yerine azaldığı maalesef bilinen bir gerçektir. Bu nedenle emeklilik için yaş dışında diğer şartları yerine getiren çok sayıda sigortalı sosyal güvenlik sisteminden çıkmakta ya da kayıt dışı çalışmaktadır.

HESAPLAMA NASIL OLACAK?

SSK emeklilik aylığı genel olarak=Ortalama aylık kazanç x aylık bağlama oranı formülü ile hesaplanmaktadır. Bu formülde özellikle ABO diye tabir edilen Aylık Bağlama Oranları büyük önem taşımaktadır. Keza 1. sosyal güvenlik reformundan sonra düşürülen oranlar 2. sosyal güvenlik reformunda daha düşürülmüştür.

Hâl böyle iken özellikle 2008 yılından itibaren çalışmalar belirli hâllerde özellikle asgari ücret ve bu ücrete yakın komşu ücret üzerinden SGK’ya bildirilenlerin maaşlarında pek olumlu yansımamaktadır.

Bu durumun farkında olanlar sistemden gözü kapalı çıkış yapmaktadır. Nitekim EYT düzenlemesinde milyonlarca çalışan sistemi derhal terk etti. Belirtilen durum hem SGK’nın hem de çalışanın zararına sebep olmaktadır. Zira bu durumda SGK her ay alacağı primden mahrum olduğu gibi emeklilik maaşı ödemesi de yapmak zorunda kalmaktadır.

Oysaki bu durum tersine çevrilmiş olsa emekliliği gelenler bile çalıştıkça emekli aylıkları artacağından sistemde daha uzun süre kalacaklardır. Özellikle SSK (4/1-a) ve Bağ-Kur (4/1-b) sigortalılarının çalıştıkça yüksek emekli maaşı alması yönünde yasal bir düzenleme yapılması milyonlarca çalışanın en büyük beklentisi hâline gelmiştir.

Mevcut emeklilik hesaplamalarında genel olarak sigortalı çalışmaya başlanan tarih ve yasal değişikliklerin yapıldığı andaki sigortalılık süresi önem taşımaktadır.

Yapılan hesaplamada 3 farklı dönem dikkate alınmaktadır. Hesaplamada dikkate alınan üç dönem arasında hem aylık bağlama oranı hem de Gayrisafi yurt içi hâsıla gelişme hızının dikkate alınması bakımından ciddi farklar bulunmaktadır.

ÇOK ÇALIŞANA YÜKSEK EMEKLİLİK MAAŞI

Hükûmetin plan ve programlarında sosyal güvenlikle ilgili yer alan hedefler arasında; emeklilik sisteminden erken çıkışı önlemek ve sistemden ortalama çıkış yaşının yükseltilmesi için sigortalıların çalışmasını teşvik etmek amacıyla emeklilik parametrelerinin gözden geçirilmesi öngörülmektedir.

Önümüzdeki dönemlerde kısmi (yaş haddinden) emeklilik ile normal emeklilik için iki ayrı emeklilik taban maaşı uygulamasına gidilebilir. Ayrıca 25 yıldan sonraki çalışmalarda her bir yıl için ABO’da ilave artışlar öngören yeni bir sistem hayata geçirilebilecektir.

Öngörülen tedbirler kapsamında düzenleme yapılması hâlinde aktif/pasif dengesinde iyileşmelere neden olabileceği gibi sigortalıların da çalıştıkça emeklilik maaşım azalacak mı? Endişesi ortadan kalkacaktır. Böylece daha fazla çalışanın daha fazla emeklilik maaşı ile ödüllendirilmesi sonucu ortaya çıkacaktır.