Sektör yöneticileri ve lojistik uzmanları, kısa raf ömürlü ve soğuk zincir gerektiren kanser ilaçlarının stoklarının 4-6 hafta içinde tükenme riski taşıdığını uyarıyor. Bu ilaçlar arasında laboratuvarda tek bir bağışıklık hücresinden klonlanarak üretilen yüksek maliyetli immünoterapi ürünleri de bulunuyor. Teslimat gecikmeleri, hastaların tedavi süreçlerinin kesintiye uğramasına ve hastalıkların kötüleşmesine yol açabilir.
DUBAİ VE DOHA DEVRE DIŞI KALDI, ALTERNATİF ROTALAR ARANIYOR
Küresel hava kargo taşımacılığının beşte birinden fazlası bölgedeki çatışmalardan etkilendi. İlaç şirketleri, Dubai ve Doha gibi devre dışı kalan merkezler yerine şu rotaları deniyor:
Avrupa-Asya sevkiyatları Çin veya Singapur üzerinden yönlendiriliyor
Bölgeye ulaşım için Suudi Arabistan’ın Cidde ve Riyad havalimanları kara yoluyla kullanılıyor
İstanbul ve Umman alternatif aktarma noktaları olarak değerlendiriliyor
Ancak deniz yolu taşımacılığı hem uzun süreli olması hem de Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalar nedeniyle soğuk zincir ilaçlar için pratik bir çözüm sunmuyor.
SOĞUK ZİNCİR BOZULMA RİSKİ VE ARTIŞLI MALİYETLER
Lojistik firmaları, hava sahası kısıtlamaları nedeniyle 24 saat boyunca rota yeniden belirleme operasyonları yürütüyor. Artan yakıt maliyetleri, uzayan transit süreleri ve kuru buz gereksinimi taşıma ücretlerini yukarı çekiyor. Yetkililer, sıcaklık kontrollü “soğuk zincir koridorlarının” bir gecede kurulamayacağını ve uygun depolama sağlanamazsa kritik sevkiyatların aktarma noktalarında risk altında kalacağını vurguluyor.
AMBALAJ TEDARİKİ BİLE PROBLEM YARATIYOR
Tedarik zincirindeki aksaklıklar sadece ilaçlarla sınırlı kalmadı. Serum torbası plastikleri, ilaç şişesi tıpaları gibi ambalaj ürünlerinde de kıtlık riski ortaya çıktı. Moody’s ve sektör analizlerine göre bazen ilacın kendisinden ziyade küçük bir parça –örneğin dozaj tıpası– eksikliği tüm dağıtım sürecini durdurabiliyor.
SAVAŞIN SAĞLIK SİSTEMİNE YANSIMASI DERİNLEŞİYOR
Şu an stok yönetimi ve önceliklendirme ile kriz kontrol altında tutulmaya çalışılsa da çatışmalar uzarsa Körfez ve Asya pazarlarında hayati tıbbi malzemelerin kritik seviyelere düşmesi kaçınılmaz görünüyor. Sektör temsilcileri, “Sıcak çatışma bitmeden kalıcı çözüm mümkün değil” diyor.
Kaynak: NTV