Chemical and Engineering News'in haberine göre kriz, İran'ın Katar'a yönelik saldırıları ve Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğini fiilen engellemesiyle patlak verdi. 2 Mart'ta QatarEnergy, Ras Laffan'daki doğal gaz işleme tesislerinde üretimi durdurduğunu açıkladı. Tesis günde yaklaşık 17 ton sıvı helyum üretiyor. Şirket, tesisin İran mühimmatlarının doğrudan hedefi olduğunu doğruladı ancak hava savunma sistemlerinin saldırıyı ne ölçüde engellediği konusunda bilgi vermedi.
Ertesi gün tesiste üre, polimer ve metanol üretimi de askıya alındı. Helyum, doğal gaz rezervlerinde birlikte bulunduğu için gaz işlenmeden ayrılamıyor. Üretim durunca helyum da piyasadan çekildi.
HELYUM NEREDE KULLANILIYOR?
Helyum, birçok alanda alternatifsiz bir element:
Süperiletken mıknatısların soğutulması (MRI cihazları, parçacık hızlandırıcıları)
Tıbbi görüntüleme cihazları (MRI tarayıcıları)
Spektrometre ve kriyojenik sistemler
Yarı iletken üretiminde silikon plakaların iyonize edilmesi
Derin deniz dalgıçlarının solunum karışımları
Katar, yüksek saflıkta helyum üreten dünyadaki iki ana merkezden biri. Bu gaz olmadan MRI cihazları çalışamaz, yarı iletken fabrikaları durur, bilimsel araştırmalar sekteye uğrar.
"İKİ HAFTAYI AŞARSA KRİZ AYLAR SÜRER"
Endüstriyel gaz uzmanı Phil Kornbluth, Gasworld'ün 4 Mart webinarda yaptığı değerlendirmede net konuştu: “Eğer üretim ve ihracat iki haftadan fazla durursa, şirketlerin tedarik zincirlerini yeniden kurması aylar alır. Dünya, helyum arzının üçte birini kaybetmeyi telafi edemez.”
Normalde Katar'dan çıkan helyumun müşterilere ulaşması 3 hafta sürüyor. Ancak boğazın kapanması ve tesislerin hasar görmesi halinde yeniden başlatma süreci bir yılı bulabilir. Bazı şirketler şimdiden müşterilere helyum ek ücreti uygulamaya başladı.
SAVAŞ NE KADAR SÜRECEK?
Başlangıçta Trump yönetimi çatışmanın 4-5 hafta süreceğini öngörmüştü. Ancak 4 Mart'ta ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonların 8 hafta veya daha uzun sürebileceğini açıkladı. Jeopolitik risk danışmanı Megan Sutcliffe'e göre İran, mevcut kaynaklarıyla deniz ticaretini yaklaşık iki hafta kısmen aksatabilir. Ancak Ras Laffan gibi stratejik tesislere doğrudan hasar gelirse sonuç çok daha yıkıcı olur.
Kaynak: NTV