Erzincan’ın İliç ilçesinde 13 Şubat 2024’te meydana gelen toprak kaymasının ardından faaliyetlerine ara verilen Çöpler Altın Madeni, aradan geçen ayların ardından hâlâ kapalı. Türkiye Altın Üreticileri Derneği ve sektör kaynaklarına göre, bu maden doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 4 bin kişiye istihdam sağlıyordu. Ancak üretimin 17 aydır durmasıyla birlikte bu zincir tamamen koptu.
Bölge halkı yalnızca işsiz kalmakla kalmadı, aynı zamanda ticaret, hizmet ve konut sektörlerinde de ciddi bir durgunluk yaşanıyor.
Borsa Başkanı: “Çark tamamen bozuldu”
Erzincan Ticaret Borsası Başkanı Nadir Akar, madenin kapalı kalmasının sadece İliç değil, Türkiye ekonomisi üzerinde de olumsuz etkileri olduğunu belirtti. Akar, "Maden açıkken burada ciddi bir ticaret döngüsü vardı. Üretim durduğunda o çark tamamen bozuldu. Esnaf kepenk kapatma noktasına geldi" diye konuştu.
Altın ithalatı arttı, cari açık büyüdü
Türkiye’nin altın üretimi 2024 itibarıyla sadece 32,2 ton seviyesinde gerçekleşti. Buna karşın ülkenin talebi 153 ton oldu. İthalat ise 123,8 ton ile rekor kırdı. Türkiye, son 24 yılda üretiminin tam 8 katı kadar altın ithal etti. Altın ithalatının cari açığa etkisi ise sadece 2024’te yaklaşık 10 milyar dolar olarak hesaplandı.
Temizlik kadrosuna 14 bin başvuru: İşsizlik patladı
CHP Erzincan İl Başkanı Yalçın Tanrıverdi’nin verdiği bilgiye göre, Sağlık Bakanlığı’nın açtığı 67 kişilik temizlik kadrosuna 14 bin kişi başvurdu. Bu tablo, bölgede işsizlik oranlarının ne kadar dramatik seviyelere ulaştığını gözler önüne seriyor.
Sarıgül: “Üretim, güvenli şekilde başlamalı”
CHP Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül de yaptığı açıklamada, kapalı liç yönteminin yüzde 99 oranında güvenli olduğunu ve gerekli önlemler alınarak üretimin tekrar başlaması gerektiğini ifade etti. Sarıgül, “Çevre ve insan sağlığı gözetilerek üretim yeniden başlamalı, emekçinin hakkı korunmalı” dedi.
Bilim insanı: “Artık çevresel risk kalmadı”
Dokuz Eylül Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Cemalettin Okay Aksoy da, bölgede çevresel riskin ortadan kalktığını belirtti. Aksoy’a göre Sabırlı Vadisi’nde yaklaşık 6 bin su ve 700 toprak örneği analiz edildi, rehabilitasyon tamamlandı ve 210 milyon dolarlık yatırım yapıldı.
Yeni dönemde üretimin kapalı sülfit tesisi ile yapılmasının, hem çevresel hem de iş güvenliği açısından daha yüksek standartlar sunduğunu vurgulayan Aksoy, “Madencilik kırsalda kalkınmanın lokomotifi. Bu kadar uzun süreli duraklama, halkın geçimini ve ülke ekonomisini zorluyor” ifadelerini kullandı.
Yerel kalkınma için acil çözüm çağrısı
Çöpler Altın Madeni’nin kapalı kalmasının domino etkisi sadece İliç ile sınırlı değil. Üretim ve ticaretin çökmesi, çevre ilçelerde de işsizliği ve ekonomik çöküşü tetikliyor. Uzmanlar, çevresel ve teknik önlemlerin tamamlanmasıyla birlikte üretimin bir an önce güvenli şekilde başlamasını talep ediyor.