Türkiye’nin yakın siyasi ve istihbarat tarihinde derin izler bırakan, toplumsal kırılmalara ve faili meçhul cinayetlere yol açan çok sayıda kritik eylemin haftanın aynı gününe denk gelmesi halen faili meçhul olarak sırrını koruyor. Kamuoyunda "Çarşamba Gizemi" veya "Çarşamba Örüntüsü" olarak adlandırılan bu çarpıcı durum, planlı bir operasyonel strateji ile istatistiksel bir rastlantı arasındaki ince çizgide tartışılmaya devam ediyor.
TARİHİ ŞEKİLLENDİREN KANLI KRONOLOJİ
Türkiye'nin yönünü değiştiren ve toplumsal hafızada yer edinen büyük kırılma noktalarının kronolojik dökümü, hafta ortasındaki bu dikkat çekici yoğunlaşmayı gözler önüne seriyor:
7 Nisan 1909 (Çarşamba): Gazeteci Hasan Fehmi Bey’in Galata Köprüsü üzerinde vurulması. Bu cinayet, Osmanlı Devleti’nde 31 Mart Vakası’nı tetikleyen ana unsur oldu.
16 Haziran 1926 (Çarşamba): Mustafa Kemal Atatürk’e yönelik planlanan İzmir Suikastı girişimi, Giritli Şevki’nin ihbarıyla son anda önlendi.
31 Ocak 1990 (Çarşamba): Gazeteci ve Türk Hukuk Kurumu Başkanı Prof. Dr. Muammer Aksoy’un evinin önünde iki kişi tarafından çapraz ateşe tutularak katledilmesi. Olay, 90’lı yılların "Aydın Suikastleri" döneminin ilk halkasını oluşturdu.
26 Eylül 1990 (Çarşamba): Eski MİT Müsteşar Yardımcısı Hiram Abas’ın İstanbul’da uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetmesi.
30 Ocak 1991 (Çarşamba): Jandarma Asayiş Birlikleri Kolordusu’nun komutanı emekli Orgeneral Hulusi Sayın’ın, kimliği belirlenemeyen kişi veya kişilerce düzenlenen suikast sonucu öldürülmesi.
17 Şubat 1993 (Çarşamba): Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Eşref Bitlis’in bulunduğu askeri uçağın Ankara Güvercinlik üssünden kalktıktan hemen sonra düşmesi sonucu Bitlis ile beraberindeki üç subay ve bir astsubayın hayatını kaybetmesi.
24 Ocak 2001 (Çarşamba): Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan'ın, 4 koruması ve şoförü ile birlikte otomatik silahlarla düzenlenen kanlı pusu sonucu öldürülmesi.
18 Aralık 2002 (Çarşamba): Ankara Üniversitesi öğretim üyesi, araştırmacı yazar Doç. Dr. Necip Hablemitoğlu’nun evinin önünde başına ateş edilmesi sonucu uğradığı suikast.
17 Mayıs 2006 (Çarşamba): Danıştay 2. Dairesi’ne yönelik düzenlenen ve Yargıç Mustafa Yücel Özbilgin’in hayatını kaybettiği kanlı baskın.
18 Nisan 2007 (Çarşamba): Malatya’da üç yayınevi çalışanının vahşice katledildiği Zirve Yayınevi Katliamı.
25 Mart 2009 (Çarşamba): Yozgat’tan Kahramanmaraş’a seçim çalışmaları için giden BBP lideri Muhsin Yazıcıoğlu ve beraberindeki ekibin bindiği helikopterin Göksun yakınlarında düşmesi; enkazına uzun süre ulaşılamaması ve medyada birçok yanıltıcı bilginin dolaşması.
1. OPERASYONEL VE PSİKOLOJİK ZAMANLAMA TEORİSİ
Kriminal psikoloji ve güvenlik analistlerine göre, suikast timlerinin haftanın ortasını seçmesi tamamen rasyonel gerekçelere dayanıyor olabilir. Haftanın ilk günlerinde (Pazartesi-Salı) en üst düzeyde olan devlet bürokrasisi ve koruma ağlarının alarm durumu, hafta ortasında rutinleşmeye başlar ve dikkat eşiği düşer. Ayrıca Çarşamba günleri, hem şehir içi trafiğinin hem de kamu binalarındaki hareketliliğin suikastçılara sızma, gözlem yapma ve eylem sonrası kaçış için en elverişli "gri alanı" sunduğu değerlendirilmektedir.
2. İSTATİSTİKSEL DAĞILIM VE ALGIDA SEÇİCİLİK
Buna karşılık, matematiksel ve istatistiksel yaklaşımlar durumun büyük ölçüde bir rastlantı olduğunu savunuyor. Türkiye, özellikle 1970-2000 yılları arasında çok yoğun bir terör ve şiddet sarmalından geçtiği için toplam eylem sayısı oldukça yüksektir. Bu nedenle bazı kritik olayların aynı güne yığılması matematiksel olarak kaçınılmazdır. Ayrıca, diğer günlerde gerçekleştirilen bombalı eylemler veya suikastlar göz ardı edilip sadece Çarşamba günleri yaşanan "hedef odaklı nokta suikastlar" bir araya getirildiğinde yapay bir örüntü algısı (algıda seçicilik) oluşabilmektedir.
TOPLUMSAL TRAVMALAR
"Çarşamba Suikastleri", Türkiye’nin yakın tarihinin en karanlık dönemlerine ışık tutan önemli bir veri setidir. Bu durum, ister planlı bir operasyonel takvimin isterse istatistiksel bir tesadüfün sonucu olsun; geride bıraktığı toplumsal travmalar ve faili meçhul kalan dosyalar açısından rasyonel bir şekilde incelenmesi gereken tarihi bir olgu olarak geçerliliğini koruyor.