ÇEYREK ASIRLIK İŞGALE İSTANBUL'DAN SAMSUN'A ÇEKİLEN REST
Osmanlı İmparatorluğu'nun Mondros Mütarekesi’ne imza atmasının ardından vatan topraklarının dört bir yanı İtilaf Devletleri tarafından ağır işgal koşulları altına alınmış, milletin geleceği karanlığa mahkum edilmişti. İşte tam da umutların tükenme noktasına geldiği o kritik virajda, Anadolu bağrında filizlenen bölgesel direniş hareketlerini tek bir çatı altında örgütlemek ve milli bir uyanış başlatmak üzere tarihi bir adım atıldı.
Gazi Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Bandırma Vapuru ile Samsun sahiline ayak bastı. Bu adım, salt teslimiyet anlayışına ve mandacılık dayatmalarına karşı Anadolu'dan yükselen en gür ses, makus talihi tersine çevirecek destansı bir kurtuluş mücadelesinin ilk resmi ilanı oldu. Atatürk, Türk tarihinin dönüm noktası olan bu anı, ölümsüz eseri Nutuk'un ilk satırlarında şu yalın ama sarsıcı cümleyle tarihe not düşecekti:
"1919 senesi Mayısının 19’uncu günü Samsun’a çıktım."
RESMİ GÖREVİN ÖTESİNDE BİR ZİHİN: MİLLET EGEMENLİĞİ
Mustafa Kemal Paşa, İstanbul Hükümeti tarafından 9. Ordu Müfettişi sıfatıyla ve bölgedeki yerel asayiş karışıklıklarını bastırma göreviyle oldukça geniş yetkilerle donatılarak Samsun'a sevk edilmişti.
Ancak büyük dâhinin zihninde, sarayın ve işgal kuvvetlerinin tahmin dahi edemediği çok daha büyük, köklü bir vizyon yatıyordu: Saray idaresine veya yabancı mandasına değil, kayıtsız şartsız millet egemenliğine ve sarsılmaz bir iradeye dayanan, tam bağımsız yeni bir Türk devleti inşa etmek. Samsun’da yakılan o hürriyet ateşi, Amasya, Erzurum ve Sivas kongreleriyle körüklenerek tüm yurt sathını aydınlatan bir bağımsızlık savaşına dönüştü.
"GAZİ GÜNÜ"NDEN GENÇLİĞE ADANAN EN BÜYÜK BAYRAMA
Büyük Önder, askeri ve siyasi dehasıyla kazandığı bu şanlı zaferin ve cumhuriyetin temel taşının atıldığı günü, ülkenin koruyucusu ve geleceği olarak gördüğü Türk gençliğine armağan etti. Tarihsel süreçte farklı isimlerle anılan bu anlamlı gün, ilk olarak 1926 yılında Samsun yerelinde "Gazi Günü" adıyla kutlanmaya başlandı. 1935 yılına gelindiğinde ise "Atatürk Günü" olarak resmiyet kazandı.
Bayramın sporla ve tüm Türkiye gençliğiyle bütünleşmesi ise Türk sporunun çınarlarından Beşiktaş Jimnastik Kulübü’nün öncülüğünde, Fenerbahçe ve Galatasaraylı sporcuların katılımıyla düzenlenen dev şölenle gerçekleşti. Beşiktaş Kurucu Üyesi Ahmet Fetgeri Aşeni’nin Spor Kongresi'nde sunduğu tarihi öneri ve Atatürk’ün bizzat onayıyla kanunlaşan düzenleme neticesinde, bayramın adı "Gençlik ve Spor Bayramı" olarak tescillendi. En son 1980 döneminin ardından yapılan yasal düzenlemeyle bayram, bugünkü resmi adı olan "19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı" halini aldı.
107 YILLIK RUH TÜM YURTTA
Milli Mücadele'nin fiilen başlamasının üzerinden tam 107 yıl geçmesine rağmen, 19 Mayıs ruhu tazeliğinden ve ihtişamından hiçbir şey kaybetmedi. Bugün başta başkent Ankara ve meşalenin yakıldığı Samsun olmak üzere, 81 ilde ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) stadyumlar, meydanlar ve caddeler gençlik yürüyüşleriyle, resmi törenlerle geleneğe yakışır şekilde donatılıyor. Türk gençliği, Ata'sından aldığı kutsal emaneti, muasır medeniyetler seviyesinin üzerine çıkarma kararlılığıyla yarınlara taşımaya devam ediyor.