İstanbul'daki toplantıya Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud, Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband ve Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot katıldı. İtalya Dışişleri Bakanlığı da Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani'nin Türkiye'nin girişimiyle düzenlenen toplantıya katılacağını açıkladı. Toplantı öncesinde aile fotoğrafı çekildi.
MASADA 6 KRİZ BAŞLIĞI VARDI
Bakanlar düzeyindeki temaslarda Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, ABD ile İran arasındaki gerilim, İsrail'in saldırıları, Yemen'deki durum ve Rusya-Ukrayna savaşı ele alındı. Taraflar, kriz başlıklarının yanı sıra ülkeler arasındaki yeni işbirliği ve koordinasyon imkanlarını da değerlendirdi.
FİDAN: "SON AYLARDAKİ EN ÖNEMLİ DİPLOMATİK OLAYLARDAN BİRİYDİ"
Toplantı sonrası açıklamalarda bulunan Bakan Fidan, "Bu toplantı son aylardaki en önemli diplomatik olaylardan biriydi" dedi. Fidan, "Bütün konuları masaya yatırdık. Masadaki bütün ülkeler daha fazla savaş istemiyor. Ateşkese taraftarlar. Bütün ülkeler diplomasinin tek yol olduğuna inanıyor" ifadelerini kullandı.
"İRAN'A SALDIRIYI HİÇBİR ÜLKE ONAYLAMIYOR"
İran meselesine de değinen Fidan, "Savaşın yayılmasına müsaade etmeden neler yapılabileceğini konuştuk. Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açılması ve piyasaların düzelmesi lazım. Ancak İran'a saldırıyı hiçbir ülke onaylamıyor. Diplomatik yollarla çözülmesi gerekiyor" dedi.
"DOĞU İLE BATI'NIN BİRLEŞMESİ İÇİN UYGUN ZAMANDAYIZ"
Fidan, R4 ve E3 formatlarının bir araya gelmesine ilişkin dikkat çeken bir mesaj verdi. Fidan, "Bu iki format kendi içerisinde, kendi coğrafyalarındaki sorunlarla ilgilenen formatlar. Bizim bölgesel 4'lümüzün ortaya koyduğu önemli çözümler var. Bir araya gelip sorunlara toplu çözüm bulmak istedik" dedi.
Fidan sözlerini şöyle sürdürdü: "Doğu'daki ve Batı'daki birleşmenin gerçekleşmesi için uygun bir zamana gelmiş bulunuyoruz. En önemli konu, askeri unsurların nasıl bir araya geldiği olacaktır. Yakında Türkiye olarak buna dair bir açıklama yapılacak."
UKRAYNA TAHILI MASAYA YATIRILDI
Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin de konuşan Fidan, "Ya savaş dursun; durmuyorsa enerji ve tahıl konusunda bir istisna getirilsin taraflarca" dedi. Fidan, "Ukrayna'daki tahılı nasıl dünyaya çıkarabiliriz, bunun hakkında görüşmeler yaptık. Bazı öneriler getirildi" ifadelerini kullandı.
MISIR İLE DİYALOG KAPISI AÇIK
Mısır ile ilişkilere de değinen Bakan Fidan, "Mısır'ın da Libya Deniz Yetki Alanları Anlaşmasıyla ilgili çekincesi var, diyaloğa açığız" dedi.
FİLİSTİN MESELESİNDE İSRAİL'E SERT MESAJ BEKLENİYOR
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Bakan Fidan'ın toplantıdaki hitabında bölgesel güvenliğin en başta bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerektirdiğini, Türkiye'nin bu anlayış doğrultusunda bölgesel sahiplenmeyi esas alan işbirliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini vurgulaması bekleniyor.
Mevcut ihtilafların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni alanlara yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini ifade edecek olan Fidan'ın, İsrail'in Filistin'de devam eden işgalinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumunun ve tüm bölgeye yayılan saldırganlığının Orta Doğu'daki gerilimlerin temel nedeni olduğunun altını çizmesi öngörülüyor.
KUDÜS VE İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM VURGUSU
Fidan'ın, tüm devletlerin Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek ve iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek eylemlerden kaçınması gerektiğini belirtmesi bekleniyor. Fidan'ın ayrıca İsrail'in yasa dışı yerleşimleri genişletme yönündeki adımları ve yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı tutum sergilemesinin ve İsrail üzerindeki baskısını artırmasının önemine dikkat çekmesi öngörülüyor.
HÜRMÜZ VE BABULMENDEB'DE SEYRÜSEFERİN ÖNEMİ
ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini, askeri yöntemlerin kalıcı bir çözüm sunmadığı gibi bölgedeki kırılganlıkları tetiklediğini ve daha geniş çaplı bir çatışma riskini beraberinde getirdiğini kaydetmesi öngörülen Fidan'ın, Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar için hayati önemde olduğunu vurgulaması bekleniyor.
HUSİ SALDIRILARINA KARŞI MEKKE SAVUNMA İTTİFAKI MESAJI
Fidan'ın, Husilerin Suudi Arabistan'da sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırıları karşısında Türkiye'nin Suudi Arabistan'ın güvenliğinin muhafazasına yönelik desteğini teyit ederek Mekke Savunma İttifakı'nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik anlayışının önemine işaret etmesi bekleniyor.
R4 VE E3 FORMATLARI NASIL OLUŞTU?
R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu. R4 dışişleri bakanları, ilki bu yıl 18 Mart'ta Riyad'da gerçekleşen buluşmanın ardından toplam altı toplantı yaptı; son temas 21 Eylül'de BM Genel Kurulu marjında New York'ta düzenlendi.
Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa'dan oluşan Avrupa 3'lüsü (E3) ise 2003 yılından bu yana İran'ın nükleer programına yönelik üçlü diplomatik işbirliği çerçevesinde faaliyet yürütüyor. Yapı, zaman içinde farklı bölgesel ve uluslararası dosyalarda ortak girişimler üstlenen bir nitelik kazandı.