1887 yılında gazeteci Nellie Bly, daha sonraları insanların bilinçlenmesine ve değişim ateşini yakmalarına vesile olacak bir deney gerçekleştirdi.
Nellie, New York’taki Blackwell Adası’nda bulunan kadın akıl hastanesindeki içler acısı koşulları araştırmak için New York World Gazetesi adına gizli bir görev gerçekleştirmeye karar verdi. Daha sonra burada yaşamış olduğu tüm tecrübeleri “Ten Days In A Mad House” (Deliler Evinde On Gün) isimli kitabında anlatacaktı.
Kitabında, araştırmayı yapması için editörünün kendisine getirdiği teklifi anlatıyor Nellie:
Editörüme “Bir kere içeri girdikten sonra beni tekrar nasıl dışarı çıkaracaksınız?” diye sordum, editörüm bana “bilmiyorum” diye cevap verdi, “ancak seni çıkarmamız gerektiğinde kim olduğunu ve oraya ne amaçla girdiğini açıklayacağız” diye ekledi. Delilik konusunda editörünün sahip olduğundan daha fazla bilgi ve beceriye sahip olduğunu belirtiyor Nellie. Bu bilgiler Nellie’nin içeriye girmesini sağlamaya yetecekti, ancak içeride gördükleri onun hayatını baştan sona değiştirecekti.
Akıl hastanesine girmek için Nellie tam anlamıyla “deli” gibi davranmak zorundaydı ve bu hiç de kolay bir iş değildi.
Evde ayna önünde günlerce “deli gibi” görünmek için pratik yaptı, üstelik banyo yapmayı da bırakmıştı. Artık tam bir deli gibi göründüğüne kanaat getirdikten sonra Nellie, Nellie Brown takma adıyla kadın akıl hastalarının geçici olarak tutulduğu “Kadın Evine” başvurdu ve performansını sergilemeye başladı.
Nellie kimsenin kendisine inanmayacağından endişe ediyordu.
“Bunun ne kadar zorlu bir görev olduğunu düşünüyordum, bir sürü insanın huzuruna çıkmak ve onları senin deli olduğuna ikna etmek.” Hayatımda daha önce hiç akıl hastası insanlarla bu kadar yakın olmamıştım ve nasıl davranacakları konusunda en ufak bir fikrim yoktu. Her gün kuruluşa gelip akıl sağlığı bozuk olan insanlarla vakit geçiren çok sayıda akıl sağlığı uzmanı tarafından muayene edildim. Bu kadar tecrübeli doktorları nasıl atlatabilirdim ki? Onları deli olduğuma nasıl ikna edebilirdim? Bu küçük numaramı yutmayacaklarından korkuyordum.
Nellie’nin Kadın Akıl Sağlığı Hastanesi’ne kabul edilmesi çok uzun sürmez ve böylece deneyi başlar.
Nellie kitabında akıl hastanesine ilk girişinde bir hastanın onu suçüstü yakaladığını anlatıyor: Bana inanmayan gözlerle bakıp “Deli!” diye bağırdı. “Bu senin yüzünde görünmüyor!”
Nellie akıl hastanesinde 10 gün geçirdi ve şahit olduğu şeyler onu şoke etti. Akıl hastanesine tamamen akıllı biri olarak girmesine karşın oradan şoke olmuş ve dehşete düşmüş biri olarak çıktı. Kitabında hastaların ne kadar kötü işkencelerden geçtiğini anlattı.