2023’e kadar bunları yapan yaşadı! Emeklilikte yaşa takılanların dikkat etmesi gerekenler

Emeklilikte yaşa takılan vatandaşlar heyecanla aralık ayında yapılacak olan açıklamayı bekliyor. EYT düzenlemesi için tek formül öne çıkarken, milyonlar gün gün 'EYT'de son durum' araştırması yapıyor. EYT yasasına tabi olacak ancak eksik primi olan vatandaşların 2023 yılı bilmesi gerekenler önemli detaylar ortaya çıktı. İşte 2023 gelmeden yapanın karlı çıkacağı EYT’de dikkat edilmesi gereken hususlar…

MEVCUT YASADA 3 ŞART VAR! PRİM YIL VE YAŞ 

Türkiye’de mevcut yasalara göre emeklilik için üç şart bulunuyor. Prim, yıl ve yaş. Eylül 1999 öncesi için SSK'da primler işe giriş tarihine göre 5.000 ile 5.975 gün arasında değişirken, bu tarihten sonra işe girenler için yıl şartı kalkıyor ancak prim şartı 7.000 güne çıkıyor. Bağ-Kur'da ise kadınlar için 7.200 erkekler için ise 9.000 prim gerekiyor.

EYT’DE PRİM GÜNLERİNİ DOLDURMUŞ OLMAK GEREKİYOR

Bakıldığında emekli olabilmek için mutlaka istenen prim gün sayısını doldurmak lazım. Bu günlerde milyonlarca vatandaşın beklediği EYT düzenlemesi çıktığında da yine emeklilik için prim gün sayısı önem kazanacak. 8 Eylül 1999 öncesine dönüldüğünde bile SSK'da en az 5.000 gün gerekecek.

PRİM GÜNLERİNİ BORÇLANDIRABİLİRSİNİZ 

Borçlanma parasını ödeyerek toplu olarak prim satın alma anlamına geliyor. Prim günlerini tamamlamak için Yasalarımız değişik kesimlere borçlanma imkanları sunuyor. Bunlardan ön çok bilinenleri ise doğum ve askerlik borçlanmaları…

ERKEKLER İÇİN ASKERLİK BOÇLANDIRILMASI 

Erkekler ise askerlikte geçen sürelerin parasını ödeyerek prim gün sayılarına ekleyebiliyor.

KADINLAR İÇİN DOĞUM BOÇLANDIRILMASI 

Kadınlar da sigortadan sonraki 3 çocuğa kadar doğum borçlanması yapabiliyor.

Her bir çocuk için 720 gün satın alınabiliyor. Böylece üç çocuk için 2.160 gün satın almak mümkün. Gurbetçiler ise yurtdışındaki günlerini satın alarak Türkiye'den emekli olabiliyor.

PRİM ÖDEMELERİNDE TUTAR NASIL BELİRLENİYOR?

Prim ödemelerinde tutarlar yürürlülükteki asgari ücrete göre belirleniyor. En düşük ödeme yürürlükteki asgari ücretten hesaplanırken, en yüksek ödeme asgari ücretin 7.5 katı olarak hesaplanıyor. 

ÖDEME MİKTARI BÜRÜT ÜCRETİN YÜZDE 32’Sİ OLARAK HESAPLANIYOR 

Prim ödemelerinde ödeme miktarı bürüt ücretin yüzde 32’si olarak hesaplanıyor.  Buna göre 6471 lira olan brüt asgari ücrete göre en düşük aylık ödeme 2.070 TL olarak alınıyor. Dolayısıyla askerlik ve doğum borçlanmasında bu rakam kullanılıyor. Örneğin 1 çocuk için en düşük borçlanma 49.680 TL olurken en düşük 18 aylık askerlik borçlanması ise 37.260 TL'yi buluyor.

TAVAN FİYATTAN ÖDEMEK İSTEYENLER İSE ASGARİ ÜCRETİN 7.5 KATINI ÖDÜYOR

Prim ödemelerini tavan fiyatından ödemek isteyen vatandaşlar ise asgari ücretin 7.5 katını ödemek zorunda. Buna göre tavandan 18 Aylık askerlik borçlanması 279 bin 450 TL olurken bir çocuk için tavandan doğum borçlanması 372 bin 600 TL'yi buluyor. Siz iki rakam arasında bir rakam da belirleyebiliyorsunuz.

BORÇLANMALAR İÇİN SON AY ARALIK 

Burada Aralık ayı önem kazanıyor. EYT düzenlemesi de Aralık'ta açıklanacak bu yönüyle önemli bir ay ancak hesaplı borçlanmak için de son ay olarak düşünülebilir. Borçlanmalar Aralık sonuna kadar bu gün geçerli olan asgari ücret üzerinden yapılacak.

Yani borçlanma miktarı en düşük aylık olarak Aralık sonuna kadar 2.070 lira olarak uygulanacak. Ocak ayında 2023 yılı için yeni belirlenecek asgari ücret devreye girecek ve borçlanma rakamları yükselmiş olacak.

BORÇLANMA İLE NE KADAR KAZANILIR?

Yeni asgari ücret Aralık ayında belli olacak. Genellikle enflasyon üzerinde artış yapıldığı düşünülürse asgari ücretteki artış yüzde 40-70 arasında olacak. Ortalama yüzde 50 bile artış olsa aylık ödeme 3.105 TL'yi bulacak.

Bir çocuk borçlanmasında fazla ödenecek para 24 bin 840 lira, 18 aylık askerlik borçlanmasında ise 18 bin 630 lira olacak. Bu durumda Aralık ayında borçlanan birisinin cebinde 20 bin liradan fazla para kalmış olacak.

EKSİK PRİMLERİ TAMAMLAMANIN YOLLARI 

Yıl şartının dışında düzenlemeyle gelecek prim şartının da tamamlanması gerekiyor. Eksik primi olanlar, tamamladıktan sonra emeklilik sistemine girmiş olacak. Burada eksik primi tamamlamanın 6 yolu da bulunuyor:

1. KISMİ EMEKLİLİK

Mevzuata göre 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olup yaşa takılan vatandaşlar 3600 pirimle emekli olma imkanları bulunuyor. Eğer pirimi tamamlama imkanı yoksa 360/0 günde emeklilik için yeterli oluyor. 

Kısmi emeklilik için üç şartın yerine gelmesi gerekiyor. Bu şartlar:

Sigortalılık süresinin 15 yıla tamamlanmış olması (Bu şart 1999 öncesinde sigortalı olan herkes için tamamlandı)
SSK kapsamında 3600 günlük pirimin ödenmiş olması
Kadınların 50, erkeklerin 55 yaşını doldurmuş olması 

Kısmi emeliliklerde bu üç şarttan hangisi en son biterse o tarihe göre emeklilik yaşı belirleniyor. 

2. ERKEKLER İÇİN ASKERLİK BORÇLANDIRILMASI 

Eksik primi olan erkek sigortalılar açısından askerlik borçlanması ile tamamlama imkanı da bulunuyor.

Erkekler askerde geçen tüm günlerini satın alarak emeklilik primlerine ekleyebiliyor.

Böylece EYT için primi eksik olan bir sigortalı bu yolla prim kazanabilir.

Askerlik sigortadan önce yapılmışsa borçlanılan gün kadar işe giriş tarihi de geri çekilerek ayrıca bir avantaj daha kazanılabilir.

3. KADINLAR İÇİN DOĞUM BORÇLANDIRMASI 

Primi eksik olan kadın sigortalılar için ise doğum borçlanması imkanı bulunuyor. Sigortadan sonra dünyaya gelen 3 çocuğa kadar borçlanma hakkı var. Her bir çocuk için 2 yıl yani 720 gün kazanılabiliyor.

Böylece üç çocuk borçlanan bir kadın sigortalı 2160 gün kazanıp eksik primini tamamlayarak EYT'li olabilir. Burada ne kadar süreye ihtiyacınız varsa o kadar borçlanabiliyorsunuz.

4. İHYA İLE PRİM EYT

EYT kapsamı belirtilirken farklı kurumlardan sigortalı çalışmış vatandaşlar da değerlendirmeye alınıyor. Bunlardan biri de BağKur. Bu kapsamda işyeri açmış ya da şirket ortağı olmuş vatandaşlar geçmişte eğer primlerini ödememişlerse günleri donduruluyor, borçları da siliniyor.

Ancak bu dondurulan günleri ihya sistemi ile yeniden kazanmak mümkün. Geçmiş günlerini ihya etmek isteyenler güncel asgari ücret üzerinden ödeme yaparak günlerinin tamamını alıyor ve primlerine eklettirebiliyor.

5. İSTEĞE BAĞLI PİRİM ÖDEME 

Çalışma imkanı bulamayan sigortalılar eksik primlerini isteğe bağlı sigorta yaptırarak tamamlayabilirler.

SGK'ya verilecek bir dilekçe ile başlayan isteğe bağlı sigortada her ay 30 gün kazanılıyor. 18 yaşından büyük Türk vatandaşı olmak ve Türkiye'de ikamet etmek yeterli oluyor.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta yapılacak ödemelerin 1261 günü yani 3.5 yılı bulmaması. Bu sayı aşılırsa isteğe bağlı sigorta Bağ- Kur kapsamından olduğu için emeklilik hesabı da Bağ-Kur'a göre yapılıyor.

6. HİZMET TESPİTİ İLE TESCİL

Primi eksik olan EYT'liler için bir başka imkan da hizmet tespit davası.

Geçmişte sigortası yapılmış ancak primi eksik ya da hiç yatırılmamış olanlar ya da sigortasız çalıştırılanlar geçmişe dönük hizmet tespiti yaptırarak bu günlerini tescil ettirebilir ve giriş tarihini geri çekebilir.

Sigorta girişi yapılıp primi yatırılmayanlar için zaman aşımı süresine bakılmazken kayıt dışı çalıştırılmış olanlar için geriye doğru zaman aşımı süresi bulunuyor.