Karakaş, mevcut sistemde enflasyon dalgalanmaları nedeniyle uzun süre prim ödeyenlerin emekli maaşlarının bazen önemli ölçüde düştüğünü veya taban maaşta eşitlendiğini vurguladı.
Emeklilik sistemi alarm veriyor! Uzman isimden "maaşlar azalıyor" uyarısı geldi, yeni model geliyor
Türkiye’nin yaşlanan nüfusu ve değişen iş gücü piyasası, sosyal güvenlik sistemini zorluyor. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında emeklilik sistemindeki paradoksu ve yapılması gereken köklü değişiklikleri çarpıcı şekilde ortaya koydu. İşte detaylar...
“Çalıştıkça maaşın azalması” olarak tanımladığı bu durumun, vatandaşları erken emekliliğe veya kayıt dışı çalışmaya ittiğini belirtti.
“Yaşını dolduran kaçarak sistemden çıkıyor, kayıt dışı çalışıyor. Sistemin temeline dinamit konuluyor” diyen Karakaş, SGK’nın prim gelirlerinden mahrum kaldığını ve erken maaş ödemeye başladığını ifade etti.
ORTA VADELİ PROGRAM HEDEFLERİ HAYATA GEÇİRİLMELİ
Karakaş, 2023’ten beri planlanan ancak henüz uygulanmayan OVP hedeflerini hatırlattı:
Kayıt dışılıkla etkin mücadele ederek prim gelirlerini artırmak
Sistemi yeni çalışma şekillerine (esnek, dijital, gig economy) uyumlu hale getirmek
Yaşlanan nüfusun yükünü hafifletmek
Sağlık hizmetlerinde israfı önleyerek giderleri kontrol altına almak
ÇALIŞANI ÖDÜLLENDİREN SİSTEM GELMELİ
Karakaş, mevcut maaş bağlama oranlarındaki (ABO) düşüşlerin özellikle 1999 ve 2008 sonrası sigortalıları cezalandırdığını belirterek şu önerilerde bulundu:
“Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilmelidir. Çok çalışan, çok kazanan daha yüksek maaş almalı. Şu anki tabloda SGK hem prim gelirinden mahrum kalıyor hem de daha erken maaş ödemeye başlıyor. Bu ‘kaybet-kaybet’ senaryosudur.”
Karakaş, prim borçlarının etkin tahsilatı, bilişim sistemlerinin güçlendirilmesi, kurumlar arası veri paylaşımının artırılması ve istihdam teşviklerinin sadeleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Baş Uzman, sözlerini şu çarpıcı ifadelerle tamamladı:
“Eğer ‘Çalışmayı Teşvik Edici Ödüllendirici Sistem’ hayata geçirilirse hem kurum kazanacak hem de sigortalı huzur bulacak. Aksi takdirde sistem tıkanır ve emekliler mağdur olmaya devam eder.”
Kaynak: Türkiye Gazetesi