1. Ada eylülde kapanır mı?
Bozcaada, kalenin gölgesindeki küçük limanı, dar sokaklardaki tarihi taş evleri ve rüzgârla dönen eski değirmenleri ve yaz aylarının hareketliliğiyle akla geliyor. Adaya ulaşım Ezine ilçesindeki Geyikli Yükyeri İskelesi’nden kalkan feribotlarla sağlanıyor. Adaya dair yaygın kanı, eylülün ilk haftasında bağ bozumu sona erer ermez yaşamın durduğu yönünde. Oysa adanın bereketli sofralarını dolduran yerel lezzetlerin büyük bir kısmı ekim ayında da adanın gündemini belirliyor.
2. Çavuş üzümü neden tescillendi?
Ada mutfağının simgesi olarak değerlendirilen Çavuş üzümü, S.S. Bozcaada Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’nin 2019 yılında yaptığı başvuru neticesinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendi.
Bozcaada’daki bağcılık geleneğinin geçmişi antik dönemlere dek uzanıyor. Eski adıyla Tenedos olarak bilinen adanın antik sikkelerinde üzüm salkımı figürü bulunuyor. Bu durum, bağcılığın adanın kimliğine iki bin yılı aşkın bir süre önce paranın üzerine işlenecek seviyede kazındığını gösteriyor. Yerel anlatılara göre adaya ismini veren Tenes, yabani asmayı ıslah ederek Kuntra üzümünü yetiştirmiş. Günümüzde Kuntra ve Çavuş adanın öne çıkan iki ana çeşidi olup, Çavuş özellikle iri taneli yapısıyla sofralık sınıfında tanınıyor.
Tescil sürecinin arkasında gelişen turizmin bağ alanları üzerinde oluşturduğu baskı yer alıyordu. Kooperatif, yerel bağcılığı canlandırmak amacıyla bağ bozumu turları düzenledi ve adaya binlerce asma çubuğu dağıttı. Bağ bozumu ağustosta başlayıp, eylülün hemen başında tamamlanıyor.
Üzüm hasadı bitince ada boşalmıyor.
3. Ekim sofrasında neler var?
Sonbaharın başında adaya geçen bir çift için gün limanda başlar ve çarşı içi kahvaltısıyla devam eder. Kahvaltı sofrasının öne çıkan lezzetlerinden biri domates reçeli. Yaz sonunda derlenen küçük domatesler şekerle ağır ağır kaynatılarak kavanozlara doldurulur ve kış boyunca sofradaki yerini alır.Ada şarapları da öyle.
Sonbahar mevsiminde adada birkaç gün geçirmek isteyen aileler için hazırlık aşaması yaz aylarına göre farklılık gösteriyor. Sefer saatlerini önceden incelemekte yarar var. Sonrasında Bozcaada otel seçeneklerinin hangilerinin ekim ayı sonrasında da hizmet vermeyi sürdürdüğünü kontrol etmek gerekiyor. Çünkü adadaki küçük işletmelerin bir bölümü kışa doğru kapılarını kapatıyor. Ada ölçek olarak küçük kaldığı için konaklanan noktadan çarşıya ya da kaleye yürüyerek geçmek oldukça kolay.
4. Yazın adası ile ekimin adası
Yaz aylarında iskelede araç kuyruğu, plajlarda yer bulma sıkıntısı, çarşıda kalabalık yaşanıyor. Ekim ayı geldiğinde ise Ayazma Plajı mevkiine giden yol dinginliğe kavuşuyor. Bağlar sararıyor ve kale avlusundaki gürültü çekiliyor. Bozcaada, yıl boyunca toprağında ve kıyısında ürettiği güzellikleri kitlelere değil, masaya konuk olan birkaç ziyaretçisine sunuyor. Üzüm toplandıktan sonra adanın geride bıraktığı sakin zenginliği hissetmek için ekimden daha uygun bir zaman mı var?