Bugün “kot pantolon” dediğimizde aklımıza gelen o sağlam, mavi kumaşlı pantolonların ismi aslında bir kişiden geliyor: Aytaç Kot. Türkiye’de blucin üretiminin öncüsü olan, kendi soyadını bir markaya çeviren ve bu markayı bir dönemin simgesi haline getiren Aytaç Kot’un hikâyesi, yalnızca bir tekstilcinin başarı öyküsü değil; aynı zamanda Türk sanayisinin, modasının ve ticaret ahlakının da özeti. Galatasaray Lisesi mezunu, İstanbul doğumlu bu mavi gözlü, kıvırcık saçlı adam, bir dönem Türkiye ralli şampiyonu, diğer yandan ise “kot” kelimesini halkın diline yerleştiren vizyoner bir girişimciydi.
Aytaç Kot kimdir?
Aytaç Kot, Türkiye’de “kot pantolon” kavramının yerleşmesine öncülük eden önemli bir iş insanıdır. Aynı zamanda Türkiye ralli tarihinin unutulmaz şampiyonlarındandır. “Kot” kelimesiyle özdeşleşmiş olan Aytaç Kot, sadece bir soyadı değil, aynı zamanda Türkiye’de ilk yerli denim markasının yaratıcısıdır.
Aytaç Kot kaç yaşında, nereli?
Aytaç Kot, 1940 yılında İstanbul'da doğmuştur. Galatasaray Lisesi mezunu olan Kot’un ailesi Arnavut kökenlidir. Dedesi Gossiva’dan (muhtemelen Yugoslavya-Arnavutluk sınırına yakın bir yer) Türkiye’ye göç etmiş ve Edremit’e yerleşmiştir. Şu anda 80'li yaşlarının ortasındadır.
“Kot” kelimesi nereden geliyor? Gerçekten bir marka mı?
Evet, "kot" aslında bir pantolon türü değil, Aytaç Kot'un ailesine ait tescilli bir markadır. 1960 yılında “Kot” adıyla Türkiye’de tescillenen bu marka, halk arasında öyle yaygınlaştı ki, zamanla tüm denim pantolonlara “kot” denmeye başlandı. Bu durum, Kot ailesi için hem bir başarı göstergesi oldu hem de markanın zamanla anonimleşmesine neden oldu.
Aytaç Kot’un ailesi ne iş yapardı?
Aytaç Kot’un babası Muhteşem Kot, Arnavut kökenli bir terziydi. Genç yaşta Paris’e giderek terzilik eğitimi aldı, Fransızca öğrendi, sokaklarda yatarak büyük zorluklarla hayatta kaldı. Fransa’da Institut Ladeveze-Darroux adlı prestijli bir terzilik okuluna kabul edildi ve mezun oldu. Türkiye’ye döndükten sonra çok ünlü bir terziye dönüştü. Etibank gibi kamu kurumlarının kıyafetlerini üretmeye başladı.
Aytaç Kot ve blucinin Türkiye’deki yolculuğu nasıl başladı?
Babası Fransa’dan getirdiği Levi’s benzeri bir pantolonu örnek alarak Türkiye’de iş pantolonu üretmeye karar verdi. Ancak o dönem Türkiye'de bu tür kumaş ve dikiş makineleri yoktu. Blucin kumaşları için yerli üreticiler ikna edildi, özel makineler ısmarlandı. İlk ürünler o kadar sağlamdı ki, pantolonlar yere bırakıldığında “ayakta durma testi” uygulanıyordu.
Aytaç Kot, babasının vefatından sonra markayı devraldı ve 1960'ta "Kot" markasını tescil ettirdi.
“Stonewash” (taş yıkama) modası nasıl doğdu?
1978 Frankfurt Blucin Fuarı'nda Aytaç Kot, yıkanmış, solmuş pantolonlar sergileyen Liberty standını görünce bu işin sırrını çözmeye çalıştı. Blucinlerin ponza taşı ile yıkandığını fark edince Türkiye’ye dönüp çeşitli bölgelerden ponza taşı getirtti ve makinelerde yıkayarak kendi "stonewash" pantolonlarını üretti. Bu sayede Türkiye'de taş yıkama modasını başlatan ilk kişi oldu.
Levi’s ile neden anlaşamadı?
1985 yılında Levi’s, Kot markasıyla iş birliği yapmak istedi. Ancak Levi’s’in Avrupa yöneticileri anlaşma imzalanmadan önce Aytaç Kot’tan “şişe başına 50 cent” rüşvet talep etti. Aytaç Kot bu şartı kabul etti, fakat Levi’s merkez ofisi bu yöneticilerin rüşvet ağına karıştığını tespit edip tüm anlaşmaları iptal etti. Sonrasında Levi’s, Türkiye’de Cem Boyner’in sahibi olduğu Altınyıldız’la çalışmaya karar verdi.
Aytaç Kot’un ralli kariyeri nasıldı?
Aytaç Kot sadece tekstilci değil, aynı zamanda Türkiye Ralli Şampiyonluğu’na da sahip bir sporcuydu. 1973 yılında Türkiye Ralli Şampiyonu oldu. 1975’e kadar birçok şampiyonluk ve Cumhurbaşkanlığı Kupası kazandı. Renault takımıyla Avrupa’da da önemli başarılar elde etti.
Kot pantolon neden bu kadar sevildi?
Kot pantolonlar, sağlamlığı, yıkanabilirliği, ütü istememesi ve uzun ömürlü yapısıyla özellikle işçiler ve köylüler arasında çok sevildi. Üç dikişli makinelerle dikilen pantolonlar, zaman içinde gençlerin ve şehirli kesimin de ilgisini çekmeye başladı. Aytaç Kot’un ürettiği pantolonlar zamanla sokak modasının vazgeçilmezi haline geldi.
“Blucinlerin hepsi aynıdır” sözü ne anlama geliyor?
Aytaç Kot’a göre marka farkı olsa da temel olarak tüm blucinler aynıdır. “En iyisi hangisinde kendinizi rahat hissediyorsanız onu alın” diyerek, tüketicilere marka takıntısından uzak durmalarını tavsiye etmektedir. Onun için önemli olan, pantolonun üzerinizde nasıl durduğudur.
Aytaç Kot, Türkiye’de blucinin tarihine yön veren, yerli üretim ve tasarım konusunda öncü bir figürdür. Kendi deyimiyle “ne yaptıysa en iyisini yapma” ilkesine sadık kalarak hem tekstil sektöründe hem otomobil sporlarında iz bırakmıştır. Bugün “kot pantolon” dediğimiz ürünlerin arkasında yatan gerçek bir isim varsa, o da Aytaç Kot’tur.