ABD İran'ı vurarak Pandora’nın kutusunu açtı: Çin İran’ı kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı, Rusya petrolde karını artırma fırsatı yakaladı, krizdeki Batı enerji fiyatlarındaki artışla sıkıntıya girecek
ABD Başkanı Trump, hafta sonu İran'daki nükleer tesislere düzenlenen büyük çaplı hava saldırılarının ardından, “rejim değişikliği” fikrini kamuoyuna taşıdı. Trump, sosyal medya paylaşımında “Eğer mevcut rejim İran’ı yeniden büyük yapamıyorsa, neden bir rejim değişikliği olmasın?” diyerek tartışmaları alevlendirdi.
İran ise saldırılara İsrail'e yönelik füze saldırılarıyla karşılık verdi, ancak henüz ABD üslerini ya da Hürmüz Boğazı’nı hedef almadı. ABD yönetimi bölgedeki askerî varlığını artırarak olası misillemelere karşı önlem aldı. ABD'de Savunma ve Dışişleri Bakanları operasyonun açık uçlu olmadığını, ancak İran karşılık verirse başka hedeflerin vurulabileceğini açıkladı. ABD'nin doğrudan askerî müdahaleye girmemeyi tercih eden dış politika çizgisi, Trump’ın bu ani kararıyla ciddi bir kırılma yaşadı. Trump, kendi sosyal medya hesabından yaptığı ilk açıklamada, operasyonun başarılı bir şekilde gerçekleştiği belirtirken, aynı mesajda bundan sonra 'barış' zamanı ifadesi kullansa da bunun nasıl mümkün olacağı kafalarda soru işareti yarattı.
ABD'nin savaşa dâhil olması ve İran'ın her türlü cevabı vereceğini açıklaması ile dün tansiyon tüm gün yüksek seyretti. ABD'nin İran'daki nükleer tesisleri vurması, sadece Ortadoğu'da değil, dünyada da büyük sonuçlar doğuracak. Savaş uzarsa ve İran’da düzen bozulur ya da hükûmet düşerse, zaten oldukça karışık olan bölgenin daha da karışabileceğini, dünyanın ise ABD’yi sorumlu tutabileceğini göz ardı etmemek gerekiyor.
ASLINDA ÇİN CEZALANDIRILIYOR
Bu gelişmeler, yalnızca ABD'yi değil; dolaylı yoldan Çin'i, hatta Rusya ve Avrupa'yı da doğrudan etkiliyor. ABD ile Çin arasındaki jeostratejik rekabet derinleşirken, İran'ın petrol ihracatının %90’ının Çin’e yönelmiş olması, Washington’ın bu hamlesinin yalnızca Tahran’ı değil, aynı zamanda Pekin’i de hedef aldığına işaret ediyor. Kıbrıs İktisat Bankası analizinde, “ABD, İran üzerinden Çin'in enerji tedarik zincirini zorlayarak rakibini zayıflatmayı amaçlıyor. İran'da hükûmet değişirse, Çin bölgede önemli bir müttefikini kaybedebilir. Avrupa pahalı petrol ve olası mülteci akını yüzünden süreçten zarar görebileceğini, Rusya'nın ise İran’a sattığı silahlardan ve iş birliğinden mahrum kalacağını ama artan petrol gelirlerinden fayda sağlayacağını düşünüyoruz” denildi.
