Marco Polo ve Evliya Çelebi'nin ziyaret ettiği, Anadolu platosunun yüksek dağlarla çevrili, günümüz Türkiye'sinin yüz ölçümü olarak küçük illerinden olan Bayburt, İpek Yolu üzerinde stratejik bir noktadı. Bundan tam 8 bin yıl önce Azzi Kabilesi tarafından kurulan Bayburt'ta yerin hem altında hem üstünde görülecek çok yer var...
Tarihi, M.Ö. 3000 yıllarına kadar uzanan Bayburt, Azzi kabilesi tarafından, M.Ö. 8. yüzyılda kurulmuştur. Bayburt M.Ö. 770-665 yılları arasında Kimmer ve İskitlerin akınlarına uğramıştır. Xenophon, Anabasis adlı eserinde Bayburt'tan büyük, kalabalık ve zengin bir şehir olarak bahsetmektedir. O zamanki adı Gymnias olan Bayburt bir İskit şehridir. Bayburt, daha sonra Haldiler, Medler, Persler, Romalılar, Emeviler, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar tarafından ele geçirilmiştir.
212
1927'ye kadar Erzurum'a bağlı olan Bayburt bu tarihte Gümüşhane'ye bağlandı. 21.06.1989 tarihinden itibaren 3578 sayılı yasa ile il statüsüne kavuştu.
312
BAYBURT KALESİ
Türkiye’nin en büyük üçüncü kalesi olan Bayburt Kalesi’ne, Zigana ve Kop dağlarını aşarak ulaşılır. Kale, Dede Korkut hikayelerinden “Kam Büre Oğlu Bamsı Beyrek Boyunu Beyan Eder” adını taşıyan hikayede Beyrek (Bey Böyrek veya Bamsı Böyrek)'in fethedip ün kazanmak için yola çıktığı kaledir. Bayburt Kalesi’nin kimler tarafından yapıldığı bilinmemektedir. Bağrat sülalesi zamanında (885–1044) varlığından söz edilen Bayburt Kalesi'nin M.Ö. 58 yıllarından önce yapıldığı öne sürülmektedir.
412
Kale Türklere geçmeden önce Roma, Ermeni, Bizans, Arap ve Kommenos hakimiyetlerinde kalmıştır. Zengin bir tarihe sahip olan kalenin birden fazla onarım gördüğü duvarlarındaki farklı inşaat teknikleri ve tarihi kaynaklardan anlaşılmaktadır. 1647'de Bayburt'u ziyaret eden Evliya Çelebi kale için de 300 evlik bir mahalle ile Ebü'l Feth Camii'nin bulunduğu yazmaktadır. 1828 yılında Osmanlı-Rus savaşında tahribata uğrayan kaleye “Çinimaçin” kalesi de denilmektedir.
512
AYDINTEPE YERALTI ŞEHRİ
1998 yılında bir inşaat kazısı sırasında tesadüfen bulunan Aydıntepe Yeraltı Şehri, Bayburt’un Aydıntepe ilçesinde bulunmaktadır. Bu yeraltı şehrinin hangi amaçla yapıldığı bilinmiyor.
612
Bir rivayete göre Hristiyanlığın henüz yayılmadığı dönemlerde Romalılardan kaçan ilk Hristiyanların saklandığı bir sığınak olduğu söylenmektedir. Bölgedeki zor kış şartlarından korunmak için barınak olarak ya da o dönemlerde suçluların atıldığı bir zindan olarak inşa edilmiş olduğu da söylenmekte.
712
Yeraltı şehri, tüf içerisinde, yüzeyden 2-2,5 metre derinde başka yapı malzemesi kullanmadan ana kayaya oyulmuş galeriler, tonozlu kareye yakın planlı odalar ve bu odaların açıldığı daha geniş mekânlardan oluşmaktadır. Şehrin herhangi bir tehlikeye karşı girişi kapatmak amacıyla kullanıldığı düşünülen 1,5 metre çapında yuvarlak bir taş bulunmakta.
812
BAYBURT SAAT KULESİ
Yapımına 30 Ekim 1923'te başlanan saat kulesi şehir merkezinde yer alır. 29 Ekim 1924'te Cumhuriyetin kuruluşunun birinci yıldönümünde bitirilmiştir. Kuledeki 4 adet saat ve makine aksamı Almanya'dan getirilmiştir. 21 metre yükseklikteki Bayburt Saat Kulesi’nin şerefesine 41 basamaklı bir merdivenle çıkılmaktadır.
912
DEDE KORKUT KÜMBETİ
Kümbetin 9. yüzyıla ait olduğu ve Oğuz Türkleri’nin yaşayışlarını, örf ve adetlerini, geleneklerini, sosyal ve kültürel hayatını günümüze kadar getiren onu masal ve hikayelerinde işleyen büyük Türk efsanevi bilgesi Dede Korkut’a ait olduğu düşünülmektedir. Merkez İlçeye bağlı Yıldırım (Masat) Köyünde halk arasında “Ali Baba” veya “ Korkut Ata” Kümbeti diye anılır. 1994 yılında restore edilen kümbet orijinalliğini tamamen kaybetmiştir.
1012
ÇIMAĞIL MAĞARASI
Bayburt il merkezine 35 kilometre uzaklıkta bulunan mağara, küçük su birikintileri, sarkıtları, dikitleri, mağara incileri, mağara çiçekleri, org desenli duvarlar, traverten basamakları ve doğal yapısı ile keşfedilmeyi bekleyen bir mağaradır.
1112
Bölge halkı tarafından soğuk hava deposu olarak da kullanıldığı söylenmektedir.